I Ca 340/20

<p>Sygn. akt I.Ca 340/20</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 18 grudnia 2020 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="430"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Mirosław Krzysztof Derda</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie SO :</p> </td> <td> <p>Agnieszka Kluczyńska, Cezary Olszewski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Ewa Andryszczyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 roku w Suwałkach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy ze skargi pozwanego <span class="anon-block">A. P. (1)</span> </p> <p>o wznowienie postępowania</p> <p>z udziałem powodów <span class="anon-block">M. P.</span>, <span class="anon-block">K. K.</span>, <span class="anon-block">U. P.</span>, <span class="anon-block">M. H.</span> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego <span class="anon-block">A. P. (1)</span> od wyroku Sądu Rejonowego w Ełku z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt I C 155/19</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->p o s t a n a w i a:</span> </p> <p>1.  Uchylić zaskarżony wyrok i skargę odrzucić.</p> <p>2.  Przyznać od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Ełku radcy prawnemu <span class="anon-block">J. K.</span> wynagrodzenie w kwocie 2353,20 zł (dwa tysiące trzysta pięćdziesiąt trzy złote i 20/100) w tym podatek VAT za pomoc prawną udzieloną pozwanemu z urzędu przed sądem II-giej instancji oraz odstąpić od obciążania pozwanego kosztami procesu na rzecz strony powodowej.</p> <p>SSO Mirosław Krzysztof Derda SSO Agnieszka Kluczyńska SSO Cezary Olszewski</p> <p>Sygn. akt I Ca 340/20</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">A. P. (1)</span> wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Ełku z dnia 11 października 2018r w sprawie o sygn. akt I C 1165/18 i wnosił o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem oraz chylenie skarżonego wyroku w całości ewentualnie zmianę pkt. II i III powyższego orzeczenia poprzez odstąpienie od obciążania pozwanego <span class="anon-block">A. P. (1)</span> kosztami postępowania oraz zasądzenie od powódek kosztów postępowania w tym kosztów niepłaconej pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu wg norm przepisanych zwiększonych o należny podatek VAT ( stawka 23%) względnie przyznanie i wypłacenie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu z sum budżetowych Skarbu Państwa - kasy Sądu Rejonowego w Ełku.</p> <p>Wnosił też o dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach tut. Sądu IC 1165/18 w szczególności wyroku, protokołu rozpraw i zapadłych orzeczeń w sprawie, a następnie przeprowadzenie dowodu z tychże dokumentów - na okoliczność podstaw wznowienia postępowania: fałszywych zeznań oraz m nieporadności i braku możliwości działania przez <span class="anon-block">A. P. (1)</span> a w konsekwencji braku podstaw do uznania go za niegodnego dziedziczenia po synu <span class="anon-block">P. P. (1)</span> oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach tut. Sądu II K 331/17 w szczególności protokołu rozprawy i zapadłego orzeczenia następnie przeprowadzenie dowodu z tychże dokumentów - na okoliczność podstaw wznowienia postępowania, a także okoliczności dokonania czynu mniejszej wagi a w konsekwencji braku podstaw pozwu uznania go za niegodnego dziedziczenia po synu <span class="anon-block">P. P. (1)</span>,</p> <p>Motywując żądanie podnosił, iż żądanie powódek wskazane w pozwie w sprawie I C 1165/18 jest bezzasadne z uwagi na jego nieudowodnienie. Natomiast według twierdzeń pozwanego <span class="anon-block">A. P. (1)</span> Sąd Rejonowy wydał orzeczenie na podstawie fałszywych zeznań słuchanych w sprawie świadków w szczególności jego córek jak również, że nie miał możliwości prawidłowego uczestniczenia w sprawie przez co nie miał możliwości zajęcia stanowiska i obrony swych praw. Zatem w sprawie mogą zachodzić przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z dyspozycją art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 1;art. 403 § 1 pkt. 2;art. 403 § 1 pkt. 401;art. 403 § 1 pkt. 2)">art. 403 § 1 pkt 2 i 401 pkt. 2 k.p.c.</a> Uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa oznacza konieczność stwierdzenia związku przyczynowego między tym przestępstwem a treścią wyroku, polegającego na tym, że gdyby nie czyn zabroniony, to nie zapadłby wyrok określonej treści. Podnosił, iż w doktrynie przyjmuje się, że podstawa wznowienia określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 1;art. 403 § 1 pkt. 2)">art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> może być rozumiana szeroko - może tu chodzić o każde przestępstwo, za pomocą którego mógł być uzyskany wyrok . Decydujące jest to, aby przestępstwo - jako podstawa wznowienia określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 1;art. 403 § 1 pkt. 2)">art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> - pozostawało w związku przyczynowym z wydaniem wyroku i treścią rozstrzygnięcia sądu w nim zawartego; przestępstwo to musi służyć do uzyskania wyroku (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27czerwca2017r. UCZ44/17) .Kolejnym zarzutem do skarżonego orzeczenia było to że dotknięte było ono wadą nieważności, ponieważ w postępowaniu tym pozwany nie miał zdolności procesowej, a także nie był należycie reprezentowany (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 pkt. 2)">art. 401 pkt 2 k.p.c.</a>) jak również nie miał możliwości działania i obrony swych praw jak i zgłaszania wniosków dowodowych.</p> <p>Motywował, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 pkt. 2)">artykuł 401 pkt 2 k.p.c.</a> uzależnia dopuszczalność wznowienia od występowania związku pomiędzy naruszeniem przepisów prawa, a pozbawieniem strony możności działania. Strona zostaje pozbawiona możności działania tylko wtedy, gdy znalazła się w takiej sytuacji, która uniemożliwia, a nie tylko utrudniła lub ograniczyła popieranie przed sądem dochodzonych żądań (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1999 r., II UKN174/00, OSNP 2001, Nr 4, poz. 133). Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw, powinna być dokonywana przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Zgodnie z ugruntowaną wykładnią Sądu Najwyższego, nieprzyznanie fachowego pełnomocnika z urzędu - mimo spełnienia określonych warunków - może być kwalifikowane jako powodujące nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw tylko w sytuacji, gdy strona swoim zachowaniem wykazuje nieznajomość reguł postępowania lub nieporadność, prowadzącą do tego, że przy faktycznym lub prawnym skomplikowaniu sprawy nie jest w stanie wykorzystać prawnych możliwości prawidłowego jej prowadzenia (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2005 r., III CK 533/04, LEX nr 197647 oraz z dnia 25 maja 2005 r., 1 CK 773/04, LEX nr 180833 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 102/98, OSNAPiUS 1999 Nr 12, poz. 408; z dnia 12 września 2007 r., ICSK 199/07, LEXnr 461625; z dnia 16 kwietnia 2008 r., VCSK 564/07, LEJC nr 424339 oraz z dnia 19 czerwca 2008 r., VCSK 50/08, LEXnr 424321).</p> <p>Taka sytuacja miała miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem kwestia uznania osoby za niegodną i związane z tym przesłanki a w szczególności obrona przed tym zarzutem jest poważnym zagadnieniem prawnym i procesowym.</p> <p>Wyrokiem z dnia 9 września 2020r Sąd Rejonowy w Ełku oddalił skargę i rozstrzygnął o kosztach postępowania. Sąd ten wskazał iż jako podstawę skargi pozwany podnosił brak możliwości obrony swoich praw, ponieważ został wyproszony w sali rozpraw i nie miał możliwości przedstawienia swoich racji. Faktycznie z protokołu rozprawy z akt sprawy I C 1165/18, iż 9 października 2018 r. został wyproszony z sali rozpraw, ale stało się z uwagi na jego naganne zachowanie, a ponadto miało to miejsce już po przeprowadzeniu większości postępowania dowodowego. <span class="anon-block">A. P. (1)</span> nie zainteresował się, jakiej treści zapadł wyrok, nie składał wniosku o uzasadnienie wyroku i doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, uzasadnienie wobec braku wniosku stron nie zostało w ogóle sporządzone.</p> <p>Nie można też stwierdzić, iż orzeczenie w sprawie I C 1165/18 zapadło w oparciu o fałszywe zeznania i popełnione zostało jakieś przestępstwo, co miało wpływ na treść wydanego wyroku. Brak jest jakichkolwiek postaw do dania temu wiary, organy ścigania prowadziły i prowadzą postępowania na skutek zawiadomienia / zawiadomień / złożonego przez <span class="anon-block">A. P. (1)</span>, ale nie zakończyło się to żadnym postawieniem zarzutów komukolwiek, w każdym razie brak jest wyroku skazującego prawomocnego zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 404)">art. 404 k.p.c.</a> </p> <p>Brak jest wobec tego przesłanek do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.</p> <p>Pozwany zresztą zdaniem sądu rejonowego wydaje się traktować skargę o wznowienie postępowania jak apelację, a tymczasem są to dwie różne instytucje na gruncie procedury cywilnej i nie można ich stosować wymiennie, co zdaje się czynić pozwany domagając się przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron na okoliczność związaną z ewentualną niegodnością dziedziczenia po synu <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>Poza tym z uzasadnienia skargi i z treści prezentowanych przez samego <span class="anon-block">A. P. (1)</span> wynika, że chodzi mu o koszty postępowania przed Sądem w sprawie I C 1165/18, a nie o merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od wyroku sadu rejonowego wywiódł pozwany zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:</strong> </p> <p>a.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 412;art. 412 § 1)">art. 412 § 1 kodeksu postępowania cywilnego</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi o wznowienie z dnia 29.01.2019r. i uznaniu, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt IC 1165/18 z uwagi na nieważność postępowania mimo bezspornego wyproszenia <span class="anon-block">A. P. (1)</span> z sali rozpraw przez co uniemożliwiono Mu prezentacje swego stanowiska,</p> <p>b.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 pkt. 2)">art. 401 pkt 2 k.p.c.</a> poprzez błędną subsumcję polegająca na uznaniu, iż nie doszło do nieważności postępowania, a wyproszenie <span class="anon-block">A. P. (1)</span> z sali rozpraw nie miało wpływu na toczące się postępowanie o uznanie za niegodnego dziedziczenia, gdyż miało to miejsce po przeprowadzeniu większości dowodów oraz podyktowane było nagannym zachowaniem pozwanego, a także poprzez nie dostrzeżenie że pozwany nie miał możliwości działania i obrony swych praw jak i zgłaszania wniosków dowodowych, w tym podniesienia okoliczność że odrzucił spadek po zmarłym synu, a przez to postępowanie IC 1165/18 o uznanie za niegodnego dziedziczenia stało się bezprzedmiotowe,</p> <p>c.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 412;art. 412 § 1)">art. 412 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403)">art. 403</a> § lpkt 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 928)">art. 928 kodeksu cywilnego</a> poprzez błędną subsumcję polegające na oddaleniu skargi o wznowienie z dnia 29.01.2019 r. i nie dostrzeżeniu, iż orzeczenie zapadłe w sprawie IC 1165/18 oparto na zeznaniach powódek słuchanych w sprawie które to zeznania zdaniem pozwanego nie odpowiadają prawdzie i nie mają uzasadnienia w stanie faktycznym przez co zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa fałszywych zeznań.</p> <p>d.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 224;art. 224 § 1)">art. 224 § 1 kpc</a> poprzez uznanie, że sprawa jest wyjaśniona mimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na zamknięciu postępowania oraz zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 kpc</a>, a w konsekwencji zaniechania weryfikacji i konfrontacji zeznań stron , mimo iż nie wyjaśniono:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>czy pozwany miał możliwość swobodnej wypowiedzi oraz czy mógł przedstawić swe racje w tym okoliczności odrzucenia spadku po <span class="anon-block">P. P. (1)</span> ,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>na jakie czyny karalne czy inne działania pozwanego względem zmarłego powódki wskazywały w celu wykazania że jest niegodny oraz czy pozwany dopuścił się czynów uzasadniających uznanie za niegodnego dziedziczenia w myśl z dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 928)">art. 928 kc</a>, a w konsekwencji czy powódki dopuściły się poświadczenia nieprawdy lub nieprawdziwych twierdzeń o czynach uzasadniających uznanie <span class="anon-block">A. P. (1)</span> za niegodnego dziedziczenia a nie wyjaśnienie tych okoliczności ma wpływ na wydane orzeczenie;</p> </dd> </dl> <p>e. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1</a> w związku z 229 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 928)">art. 928 kodeksu cywilnego</a> poprzez przekroczenie przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegające na dowolnym pominięciu i zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron oraz pominiecie okoliczności przyznanych przez stronę powodowa, iż pozwany nie był karany za przestępstwa umyślne względem zmarłego, a przez to niedokonaniu wszechstronnej analizy materiału dowodowego w sposób prawidłowy polegającej na zaniechaniu zweryfikowania prawdziwości złożonych uprzednio zeznań strony powodowej w postępowaniu IC 1165/18 odnośnie czynów jakich miałby się dopuścić pozwany a w konsekwencji zaniechania samodzielnego ustalenia podstaw do uznania pozwanego za niegodnego dziedziczenia -co z pewnością miało wpływ na orzeczenie,</p> <p>f. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162</a> w związku z 229 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> polegające na <br/> nieuwzględnieniu zgłoszonych na rozprawie zastrzeżeń co do naruszeń <br/> przepisów dotyczących przepisów procedury, w tym zaniechaniu <br/> przeprowadzenia dowodu z zeznań stron przez co uniemożliwiono <br/> konfrontacje i weryfikację zeznań oraz ustalenia czy istnieją podstawy do <br/> wznowienie postępowania IC 1165/18 w oparciu o zeznania nie <br/> odpowiadające prawdzie - co miało wpływ na wydane orzeczenie.<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 404)">art. 404 kodeksu postępowania cywilnego</a> polegające na błędnej subsumcji oraz zaniechaniu samodzielnego ustalenia czy zostało popełnione przestępstwo wywołujące określone skutki w sferze prawa cywilnego tj. czy powódki dopuściły się poświadczenia nieprawdy skutkujące zastosowaniem dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 928)">art. 928 kc</a> wobec <span class="anon-block">A. P. (1)</span>,<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kodeksu postępowania cywilnego</a> poprzez zaniechanie zastosowania nie odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami niniejszego procesu z uwagi na szczególne okoliczności braku podstaw do uznania za niegodnego dziedziczenia oraz sytuację rodzinną i majątkową z uwagi na prowadzoną egzekucje komorniczą .</p> <p>g.  2. naruszenie prawa materialnego:</p> <p>- tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 928)">art. 928</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kodeksu cywilnego</a> poprzez zaniechanie zastosowania i samodzielnego ustalenia czy powódki udowodniły że są podstawy uznania, że <span class="anon-block">A. P. (1)</span> jest niegodny dziedziczenia po synu <span class="anon-block">P. P. (1)</span> oraz czy powódki dopuściły się poświadczenia nieprawdy oraz wprowadzenia w błąd wymiar sprawiedliwości w postępowaniu IC 1165/18 .</p> <p>Powołując się na powyższe, zarzuty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> wnosił o:</p> <p>1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Ełku I Wydziału Cywilnego z dnia 11.10.2018 r. w sprawie o sygn. akt IC 1165/18, a następnie:</p> <p>- oddalenie powództwa o uznanie <span class="anon-block">A. P. (2)</span> za niegodnego dziedziczenia po zmarłym <span class="anon-block">P. P. (1)</span> </p> <p>- zasądzenie kosztów postępowania od powódek na rzecz pozwanego</p> <p> <strong> <!-- -->2</strong>.przyznanie pełnomocnikowi pozwanego działającemu z urzędu wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej za II instancję według norm przepisanych w podwójnej stawce plus należny podatek VAT z uwagi na zaangażowanie, udział w rozprawach sądowych oraz ilość odbytych spotkań z pozwanym i związany z tym nakład pracy,</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 KPC</a>, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie, a postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przytoczone uregulowanie wykracza poza ramy postępowania wstępnego ze skargi o wznowienie postępowania. Zastosowanie tego przepisu oznacza, że przedmiotem badania sądu jest zachowanie terminu oraz oparcie skargi na jednej z ustawowych podstaw wznowienia, a w konsekwencji także dopuszczalności skargi z mocy ustawy i legitymację do jej wniesienia.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, że badanie przesłanki oparcia skargi o wznowienie postępowania na ustawowej podstawie nie ogranicza się do kontroli, czy wskazane w skardze okoliczności odpowiadają ustawowym podstawom wznowienia, ale obejmuje również ustalenie, czy podstawa wznowienia w świetle okoliczności przedstawionych w jej uzasadnieniu istnieje (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 stycznia 2006 r., IV CZ 143/05, z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 48, z dnia 30 maja 2007 r., IV CZ 22/07, z dnia 13 lutego 2009 r., II CZ 97/08, z dnia 6 listopada 2009 r., I CZ 57/09, z dnia 17 czerwca 2010 r., III CZ 18/10, i z dnia 18 kwietnia 2011 r., III UZ 6/11). Nastąpiła bowiem - wskutek uchylenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 411)">art. 411 KPC</a> - eliminacja dwustopniowego postępowania. Skarga o wznowienie postępowania podlega - w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 KPC</a> - odrzuceniu jeżeli - w okolicznościach konkretnej sprawy - podawana podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona.</p> <p>W sprawie skarżący jako podstawę prawną skargi wskazali <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 401;art. 401 ust. 2;art. 401 ust. 403)">art. 401 ust. 2 i 403 kpc</a> powołując się na dwie podstawy tj uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa i pozbawienie pozwanego możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa.</p> <p>Żadna z tych podstaw w ocenie sadu okręgowego nie zachodzi, w związku z czym a limine skarga podlegała odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji.</p> <p>Jak wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 404)">art. 404 kpc</a> z powodu przestępstwa można żądać wznowienia, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Dla zastosowania tej podstawy wznowienia postępowania termin ,,uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa”, zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 1;art. 403 § 1 pkt. 2)">art. 403 § 1 pkt 2 KPC</a>, oznacza sytuację, w której to przestępstwo stało się bezpośrednią i główną przyczyną wydania wyroku (por. post. SN z 8.5.2013 r., I CZ 31/13, Legalis). W tym przypadku musi zatem istnieć bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy popełnieniem czynu karalnego, a treścią wyroku.</p> <p>Sama ocena zeznań stron czy świadków, z którą pozwany się nie zgadza nie może uzasadniać przyjęcia, że zachodzi przesłanka wymagana treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 403;art. 403 § 1;art. 403 § 1 pkt. 2)">art. 403 § 1 pkt.2 kpc</a>. dlatego też nie można mieć najmniejszych wątpliwości że podstawa ta w sprawie nie zachodziła.</p> <p>Podobnie rzecz się ma z drugą z podstaw wskazywanych przez pozwanego (skarżącego) . Fakt wyproszenia go z sali rozpraw jest niewątpliwy i jako taki mógłby stanowić podstawę do wznowienia postepowania, zwłaszcza w sytuacji gdy przy realizacji prawa określonego w art. 48 usp przewodniczący dopuścił się uchybienia treści tegoż przepisu. Zgodnie bowiem z treścią art. 48 usp stronę może wydalić z sali sąd, a nie przewodniczący, a ponadto winno mieć miejsce pouczenie o skutkach prawnych nieobecności przy czynnościach sądowych.</p> <p>Powyższe uchybienia nie mogły jednak odnieść zamierzonego skutku, albowiem zgodnie z treścią art. 401 ust 2 in fine „nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała”. Zapis powyższy wyłącza zatem dopuszczalność skargi w przypadku gdy przed prawomocnym zakończeniem postępowania strona mogła podejmować czynności bowiem nie występuje już pozbawienie jej możności działania. Tak było w sprawie niniejszej bowiem pozwany uczestniczył w rozprawie na której zamknięto przewód sądowy i miał możliwość dowiedzenia się o treści zapadłych decyzji procesowych, a później treści wyroku jak też zaskarżenia wyroku. Dowodem na to jest chociażby fakt, że przed uprawomocnieniem się wyroku wnosił o jego przesłanie (pismo z 24.10.2018r-k.113). Bezczynność strony czy też błędnie formułowane wnioski nie mogą stanowić o pozbawieniu jej możności działania.</p> <p>Zatem nie ma podstaw do przyjęcia, że został pozbawiony możności działania do chwili uprawomocnienia się wyroku, a fakt, że został wyproszony z sali rozpraw na skutek zachowania nie licującego z powagą sądu obciąża wyłącznie pozwanego.</p> <p>Z tych też względów nie było podstaw do rozpatrywania zasadności skargi i winna ona zostać odrzucona przez sąd rejonowy, co mając na uwadze orzeczono jak w pkt.1 postanowienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 3)">art. 386 § 3kpc</a>.</p> <p>Zważywszy na fakt, że skarga podlegała odrzuceniu a limine i dalsze procedowanie było zbędne nie było też podstaw do obciążania pozwanego kosztami postepowania na rzecz strony przeciwnej bowiem uchybienie sądu nie może skutkować obciążaniem strony kosztami dalszego postępowania. O kosztach zastępstwa prawnego udzielonego pozwanemu z urzędu orzeczono zgodnie z rozporządzeniem ministra sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.</p> <p>SSO Cezary Olszewski SSO Mirosław Krzysztof Derda SSO Agnieszka Kluczyńska</p> </div>