IV U 108/25

<p>Sygnatura akt IV U 108/25 upr</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 23 września 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Elblągu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w składzie następującym:</strong> </p> <p>Przewodnicząca: sędzia Grażyna Dąbrowska-Furman</p> <p>Protokolantka: st. sekr. sąd. Emilia Włoszczyńska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w Elblągu</p> <p>na rozprawie</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">E. J.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r., znak: <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->o zasiłek opiekuńczy:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonej <span class="anon-block">E. J.</span> prawo do zasiłku opiekuńczego z okres od 10 grudnia 2024r do 5 stycznia 2025r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: IV U 108/25</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Ubezpieczona <span class="anon-block">E. J.</span> wniosła do tut. Sądu Rejonowego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w <span class="anon-block">K.</span> z <span class="anon-block">(...)</span> roku, znak: <span class="anon-block">(...)</span>, na mocy której organ rentowy odmówił jej prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 10 grudnia 2024 roku do 5 stycznia 2025 roku. Ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej prawa do przedmiotowego świadczenia. (odwołanie k. 3)</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w <span class="anon-block">K.</span> wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz o zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź na odwołanie k. 4-4v.)</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Ubezpieczona <span class="anon-block">E. J.</span> podlegała do ubezpieczenia chorobowego z tytułu zatrudnienia pracowniczego. W dniu 12 grudnia 2024 roku ubezpieczona otrzymała zaświadczenie – zwolnienie lekarskie <span class="anon-block"> (...)</span> potwierdzające konieczność osobistego sprawowania przez nią opieki nad chorym członkiem rodziny – jej trzynastoletnią córką <span class="anon-block">J. J. (1)</span> w okresie od 10 grudnia 2024 roku do 20 grudnia 2024 roku. W dniu 20 grudnia 2024 roku ubezpieczona otrzymała kolejne zwolnienie lekarskie potwierdzające konieczność osobistego sprawowania przez nią opieki nad chorym członkiem rodziny – jej trzynastoletnią córką <span class="anon-block">J. J. (1)</span> w okresie od 21 grudnia 2024 roku do 5 stycznia 2025 roku. Opisane zwolnienia zostały wystawione przez lekarza <span class="anon-block"> Oddziału (...)</span> i Urologii <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, w którym to oddziale w okresie pomiędzy 10 a 12 grudnia 2024 r. przeprowadzono operację córki ubezpieczonej - usunięcia guza jajnika lewego, po operacji, a następnie w trakcie kontroli pooperacyjnej.</p> <p>(bezsporne; nadto dowód: zaświadczenia płatnika składek k. 1-4v., k. 8-11v. akt zasiłkowych ZUS zał. do akt sprawy; zwolnienia lekarskie k. 23-23v. akt zasiłkowych ZUS zał. do akt sprawy)</p> <p>Zwolnienia lekarskie zostały wystawione w związku z koniecznością osobistego sprawowania opieki przez ubezpieczoną nad chorą córką ubezpieczonej. U córki ubezpieczonej rozpoznano nowotwór jajnika lewego, zlecono operację wycięcia tego guza. W okresie od 10 do 12 grudnia 2024 roku ubezpieczona wraz z córką przebywały w szpitalu na Oddziale <span class="anon-block"> (...)</span> i Urologii <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. W tym okresie przeprowadzono tamże u córki ubezpieczonej operację polegającą na wycięciu guza jajnika lewego, nacięcia dokonano przez powłoki brzucha w okolicy miejsc intymnych ciała. W trakcie operacji pobrano wycinek, aby ustalić charakter guza, czy jest to nowotwór złośliwy, czy nie, zastosowano następnie leczenie przeciwbólowe oraz profilaktyczną antybiotykoterapię. Przy wypisie zlecono kontrole w poradni chirurgicznej dzieci za ok. tydzień, a do tego czasu zwolnienie z zajęć szkolnych, odpoczynek w domu, oszczędzający tryb życia, zmianę opatrunków na jałowe, oczyszczanie, nie moczenie ran przez tydzień od czasu zabiegu, leczenie przeciwbólowe w zależności od potrzeb, a w razie niepokojących dolegliwości – pilną kontrolę lekarską.</p> <p>Ubezpieczona towarzyszyła córce w szpitalu, przed operacją, a następnie na sali pooperacyjnej. W szpitalnych salach obecne były również inne małoletnie pacjentki - dziewczynki wraz z towarzyszącymi im matkami. Jeszcze w czasie pobytu w szpitalu ubezpieczona przebierała córkę, uczestniczyła przy zmianie opatrunków, następnie - po wypisie i powrocie do domu ubezpieczona nadal opiekowała się córką, przebierała ją, w tym także zdejmowała jej bieliznę, myła i zmieniała opatrunki. Przez ok. 2 tygodnie po zabiegu dziewczynka przebywała prawie wyłącznie w pozycji leżącej. Z uwagi na osłabienie pozabiegowe ubezpieczona musiała pomagać córce przy korzystaniu z łazienki, kilkukrotnie w ciągu dnia. Dopiero po ok. miesiącu od zabiegu stan córki ubezpieczonej był na tyle dobry, że ubezpieczona mogła powrócić do pracy.</p> <p>Choroba odbiła się negatywnie na zdrowiu psychicznym małoletniej córki ubezpieczonej. Była ona obciążająca nie tylko z uwagi na jej charakter, niepewność co do rozpoznania, czy jest to nowotwór złośliwy, czy nie, a co za tym idzie, jakie są rokowania na przyszłość, ale także fakt, że wystąpiła w okresie dojrzewania płciowego. W związku z tym córka ubezpieczonej w okresie pobytu w szpitalu, a następnie w okresie pooperacyjnym w domu, potrzebowała obecności i wsparcia matki nie tylko w dzień, ale także w nocy. Ubezpieczona spała razem z córką, żeby udzielić jej potrzebnego wsparcia.</p> <p>Mąż ubezpieczonej, pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, nie pracował w okresie choroby córki. Z uwagi jednak na charakter schorzenia córki, zastosowane leczenie operacyjne, wiążącą się z tym konieczność dokonywania zmian opatrunków w okolicach intymnych ciała, wiek córki pozostającej w okresie dojrzewania, nie mógł opiekować się chorą córką tak w okresie okołooperacyjnym, jak i pooperacyjnym. Córka ubezpieczonej nie chciała, by to ojciec opiekował się nią w okresie choroby, towarzyszył w szpitalu, po operacji mył ją i zmieniał jej opatrunki, prosiła, aby robiła to jej matka – ubezpieczona. Taka opieka matki była jej niezbędna, aby zapewnić jej powrót do zdrowia.</p> <p>(dowód: zwolnienia lekarskie k. 23-23v. akt zasiłkowych ZUS zał. do akt sprawy; dokumentacja medyczna: karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 21, wynik badania histopatologicznego k. 22-23, skierowanie na badanie diagnostyki obrazowej k. 24, wynik USG k. 25-26, skierowanie k. 27, wyniki badań k. 28-29; zeznania świadka <span class="anon-block">J. J. (2)</span> złożone na rozprawie w dniu 23 września 2025 roku – pisemny protokół skrócony k. 34v.-35, zeznania ubezpieczonej <span class="anon-block">E. J.</span> złożone na rozprawie w dniu 23 września 2025 roku – pisemny protokół skrócony protokół k. 34-35)</p> <p>Ubezpieczona złożyła w ZUS wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku opiekuńczego na okres od 10 grudnia 2024 roku do 5 stycznia 2025 roku. Organ rentowy ustalił, że w okresie wnioskowanego świadczenia mąż ubezpieczonej zgłoszony był w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i w konsekwencji decyzją z <span class="anon-block">(...)</span>roku, znak: <span class="anon-block">(...)</span>, odmówił jej prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 10 grudnia 2024 roku do 5 stycznia 2025 roku.</p> <p>(bezsporne; nadto – wniosek ubezpieczonej i decyzja ZUS z <span class="anon-block">(...)</span> roku k. 15-19v. i k. 24-24v. akt zasiłkowych ZUS zał. do akt sprawy)</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Odwołanie jako zasadne należało uwzględnić.</p> <p>Ustaleń faktycznych sąd dokonał w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy oraz w aktach zasiłkowych prowadzonych przez pozwanego, zał. do akt sprawy, w tym dokumentację medyczną córki ubezpieczonej. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała powyższej dokumentacji, sąd nie znalazł podstaw by odmówić jej wiarygodności. Nadto sąd oparł się na zeznaniach świadka <span class="anon-block">J. J. (2)</span> oraz ubezpieczonej, bowiem były one jasne i rzeczowe, a nadto korespondowały wzajemnie ze sobą oraz z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.</p> <p>Z dokumentacji medycznej przedłożonej przez ubezpieczoną dot. leczenia jej córki wynika, że rozpoznano u niej guza jajnika lewego, zalecono leczenie operacyjne, w związku z czym w okresie od 10 do 12 grudnia 2024 r. była hospitalizowana, w trakcie pobytu szpitalnego została u niej przeprowadzona operacja polegająca na usunięciu guza, jednocześnie pobrano materiał do badania histopatologicznego, aby ustalić charakter występującego u niej nowotworu, stosowano leczenie przeciwbólowe oraz profilaktyczną antybiotykoterapię (karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 21), następnie stan zdrowia córki ubezpieczonej był kontrolowany w poradni chirurgicznej szpitala.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 (art. 32;art. 32 ust. 1;art. 32 ust. 1 pkt. 2)">art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> (Dz. U. z 2025 roku, poz. 501 j.t., dalej jako: „ustawa zasiłkowa”) zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat.</p> <p>Zgodnie zaś z art. 34 ww. ustawy zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku.</p> <p>Okolicznością sporną, wymagającą ustalenia w niniejszym postępowaniu było to, czy mąż ubezpieczonej – ojciec jej córki, pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, pomimo tego, że był bezrobotny, mógł faktycznie zapewnić chorej córce opiekę w przedmiotowym okresie.</p> <p>W ocenie sądu mając na względzie charakter schorzenia córki ubezpieczonej - nowotwór jajnika, charakter leczenia i związaną z tym konieczność pooperacyjnej pielęgnacji okolic miejsc intymnych, wiek i płeć chorego dziecka będącego w okresie dojrzewania, należało ustalić, że ojciec nie mógł zapewnić mu opieki.</p> <p>Należy uwzględnić, że chodziło o konieczność zapewnienia opieki dziewczynce w wieku 13 lat, a zatem w okresie dojrzewania, z rozwijającą się samoświadomością własnego ciała. Odczuwanie przez nią wstydu przed ojcem, co wynikało z zeznań słuchanych w sprawie osób - rodziców, było obiektywnie uzasadnione zarówno z uwagi na umiejscowienie nacięć pooperacyjnych w okolicach intymnych ciała, jak również zmiany zachodzące w ciele dziewczynki w tym wieku. Oczekiwanie, aby to ojciec pielęgnował intymne okolice ciała córki, wbrew jej woli i życzeniu, mogłoby być szkodliwe dla jej stanu zdrowia. Z zeznań ubezpieczonej wynikało, że diagnoza, a następnie operacja odbiły się negatywnie na stanie psychicznym córki. Jest to zrozumiałe. Otrzymanie diagnozy choroby nowotworowej, operacja usunięcia guza, a następnie oczekiwanie na wyniki badania histopatologicznego, może wywołać silne obciążenie psychiczne dla osoby dorosłej, tym bardziej zatem dla dziecka w wieku dojrzewania. Faktem jest, że ostatecznie nie stwierdzono nowotworu złośliwego, jednak zarówno otrzymanie diagnozy, jak i przebycie operacji, a następnie oczekiwanie na wyniki biopsji musiały niewątpliwie wiązać się ze znacznym obciążeniem psychicznym dla córki ubezpieczonej. W ocenie sądu matka była w tym okresie dziewczynce nie tylko potrzebna z uwagi na konieczność pielęgnacji okolic intymnych, ale także, aby zapewnić jej należyte wsparcie i komfort psychiczny, niezbędne do odzyskania przez nią zdrowia. Z przyczyn całkowicie niezależnych od męża ubezpieczonej nie mógł on nie tylko zapewnić córce należytej higieny miejsc intymnych, ale także zaoferować adekwatnego wsparcia psychicznego. Tylko druga kobieta mogła w sytuacji, w której znalazła się córka ubezpieczonej, zrozumieć zarówno ból fizyczny, który ta odczuwała po wykonanym zabiegu, jak i rozterki psychiczne związane z diagnozą nowotworu jajnika – części żeńskiego układu rozrodczego, w okresie pokwitania. Jakakolwiek ingerencja ze strony ojca w rozbieranie dziewczynki, w tym zdejmowanie jej bielizny, jej pielęgnację oraz opatrywanie ran znajdujących się w okolicy miejsc intymnych ciała, byłaby w ocenie sądu nie tylko wysoce nieodpowiednia, wykraczająca poza normy kulturowe obowiązujące w naszym kręgu kulturowym, ale również, z uwagi na wyraźny wstyd odczuwany przez dziewczynkę, mogłaby wiązać się ze znacznym pogorszeniem się jej stanu psychicznego, a w konsekwencji skutkować przedłużeniem okresu rekonwalescencji. Wybór matki jako wyłącznego opiekuna w tej sytuacji był w ocenie sądu jedynym racjonalnym i uzasadnionym wyborem.</p> <p>Na marginesie należy również zauważyć, że obecność ojca celem opieki nad małoletnią była najprawdopodobniej także co najmniej utrudniona, jeżeli nie niemożliwa na szpitalnej sali. Z zeznań ubezpieczonej oraz świadka wynikało bowiem, że na sali obecne były wyłącznie pacjentki - dziewczynki i ich matki. O ile zatem szpital nie dysponował oddzielnym pomieszczeniem, w którym ojciec mógłby przebywać z córką, to nie jest możliwe, aby pozwolono mu na pobyt na sali udostępnionej wyłącznie kobietom. Organ rentowy, na którym spoczywał w tym zakresie ciężar dowodowy, nie zgłosił żadnych wniosków celem wykazania, że taka możliwość była, że szpital dysponował oddzielnym pomieszczeniem, w którym ojciec mógłby przebywać wraz z córką. Nawet jednak gdyby szpital posiadał takie możliwości, to z uwagi na przytoczone już wyżej okoliczności dotyczące braku <span class="underline"> <!-- -->faktycznej możliwości</span> zapewnienia przez ojca opieki dziewczynce z przyczyn od niego całkowicie niezależnych, należało uznać, że ubezpieczona była jedynym rodzicem, który w opisanym stanie faktycznym był w stanie prawidłowo zająć się córką także w okresie jej pobytu w szpitalu.</p> <p>W ocenie sądu przepis art. 34 ustawy zasiłkowej nie mógł zatem znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na niezawinioną i niezależną od ojca <span class="underline"> <!-- -->niemożność</span> zapewnienia dziecku należytej opieki.</p> <p>Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż zaistniały ustawowe przesłanki do odmowy przyznania ubezpieczonej prawa do zasiłku opiekuńczego w okresie od 10 grudnia 2024 roku do 5 stycznia 2025 roku opisane w art. 34 ustawy zasiłkowej.</p> <p>Należy zauważyć, że zasadność zaświadczeń lekarskich o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie została podważona przez pozwanego.</p> <p>Okoliczność podlegania przez ubezpieczoną w okresie choroby córki do ubezpieczenia chorobowego z tytułu zatrudnienia również była poza sporem w niniejszym postępowaniu. Fakt ten organ rentowy przyznał w odpowiedzi na odwołanie i nie kwestionował go na dalszym etapie. Organ rentowy nie wydał do dnia orzekania w niniejszej sprawie decyzji ustalającej, iż w okresie choroby córki ubezpieczona nie podlegała do ubezpieczenia chorobowego z tytułu zatrudnienia.</p> <p>W związku z powyższym, w świetle wszystkich przytoczonych wyżej okoliczności, sąd, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a>, zmienił zaskarżoną w niniejszym postepowaniu decyzję ZUS orzekając jak w treści wyroku.</p> </div>