I OPP 65/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA: Jan Kacprzak, Marek Stojanowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 445/05 w sprawie wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w T. za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: 1. stwierdzić, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. przyznać skarżącemu Z. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 2 000 (dwa tysiące) zł. UZASADNIENIE W dniu 24 listopada 2010 r. Z. B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z jego wniosku o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w T., sygn. akt III SA/Kr 445/05. Skarżący podniósł, że w dniu 25 stycznia 2005 r. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w T. i do dnia dzisiejszego sprawa ta nie została "prawomocnie rozpoznana przez sądy administracyjne". Z. B. wniósł o stwierdzenie, iż w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania bez nieuzasadnionej zwłoki, niezwłocznego rozpoznania skargi przez ten Sąd oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty 10.000 zł. jako formy zadośćuczynienia. Z akt sprawy wynika, że Z. B. wniósł w kwietniu 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w T. za niezastosowanie się do obowiązku, o którym mowa w art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postanowieniem z dnia 30 września 2005 r. Sąd odmówił wymierzenia organowi grzywny. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt I OZ 960/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2006 r. o odrzuceniu zażalenia Z. B. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2005 r. w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA zwrócił uwagę, iż na postanowienie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje skarga kasacyjna. W październiku 2007 r. WSA w Krakowie przedstawił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania zażalenia Z. B. na postanowienie z dnia 21 grudnia 2006 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy i na postanowienie z dnia 24 września 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Dnia 5 października 2007 r. (data prezentaty sądu) skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I OPP 37/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz zalecił WSA w Krakowie sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 30 września 2005 r. i doręczenie stronom wraz z pouczeniem o środkach zaskarżenia. Postanowieniami z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt I OZ 830/07 i I OZ 831/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia Z. B. na postanowienia WSA w Krakowie z dnia 21 grudnia 2006 r. i z dnia 24 września 2007 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia wniesionego od postanowienia tego Sądu z dnia 29 listopada 2005 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia. W odpowiedzi na powyższe pismem dnia 14 stycznia 2008 r. (data prezentaty sądu) Z. B. wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2008 r. wezwano skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Dnia 11 lutego 2008 r. do WSA w Krakowie wpłynął wypełniony przez skarżącego formularz PPF. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 445/05 oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Odpis tego postanowienia został doręczony stronie skarżącej dnia 10 marca 2008 r., a dnia 27 marca 2008 r. (data prezentaty sądu) do WSA w Krakowie wpłynął sprzeciw na niniejsze postanowienie. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. oddalono wniosek Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Pismem datowanym na dzień 12 maja 2008 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które poparł pismem z dnia 20 maja 2008 r. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2008 r. akta wraz z zażaleniem przedstawiono Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 570/08 NSA oddalił zażalenie skarżącego. Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2008 r. sprawę o sygn. akt II SA/Kr 445/05 skierowano na posiedzenie niejawne w dniu 15 grudnia 2008 r. i sporządzono uzasadnienie do postanowienia z dnia 30 września 2005 r. Na powyższe w dniu 9 lutego 2009 r. zażalenie wniósł Z. B. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia bądź wymierzenia organowi grzywny i rozpoznania skargi. Zarządzeniem z dnia 10 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Dnia 25 lutego 2009 r. do WSA w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego na urzędowym formularzu PPF. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono dla skarżącego adwokata, którego miała wyznaczyć Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie. Pismem datowanym na dzień 4 czerwca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokat B. M. Zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2009 r. przesłano odpis prawomocnego postanowienia z dnia 30 września 2005 r. Pismem z dnia 8 listopada 2010 r. (data prezentaty) pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przekazanie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zażalenia Z. B. na postanowienie z dnia 30 września 2005 r. wraz z uzasadnieniem sporządzonym dnia 15 grudnia 2008 r. W dniu 30 listopada 2010 r. (data prezentaty sądu) skarżący wniósł kolejną skargę na przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.; dalej: ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Przede wszystkim wskazać należy, iż zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 30 września 2005 r. wniesione w terminie w dniu 4 lutego 2009 r. (data stempla pocztowego) zostało przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego dopiero w dniu 1 grudnia 2010 r., mimo iż skarżącemu postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009 r. przyznano prawo pomocy w całości, a zatem wskazane zażalenie przekazano do NSA po upływie ponad półtora roku. W tym czasie Sąd ten nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Tak długi okres oczekiwania na przekazanie przez Sąd pierwszej instancji zażalenia strony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnia stwierdzenie, że zostało naruszone prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd orzeka w granicach żądań strony przytoczonych w skardze (art. 6 i 12 ustawy). Dotyczy to żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz zasądzenia odszkodowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę na przewlekłość, stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 2 000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania Sąd miał na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego, rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość, działania podejmowane przez skarżącego w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, a także to, że postanowieniem z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I OPP 37/07, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość postępowania w sprawie i przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 500 zł.