II OZ 1289/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. VII SO/Wa 15/10 o wymierzeniu organowi grzywny w sprawie ze skargi B. J. w przedmiocie wniosku o wymierzenie grzywny Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. akt VII SO/Wa 15/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywnę w wysokości 100 zł z tytułu nie przekazania skargi w terminie (pkt I sentencji) i zasądził od organu na rzecz B. J. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II sentencji). W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd przywołał przepis art. 54 § 2 i art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. i podniósł, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarga B. J. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zawarta w piśmie z dnia 5 stycznia 2009 r., a wniesiona 9 stycznia 2009 r., została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z naruszeniem 30-dniowego terminu. Akta sprawy wraz ze skargą zostały bowiem złożone w Sądzie dopiero w dniu 12 kwietnia 2010 r., gdy tymczasem termin do ich przekazania upływał z dniem 8 lutego 2009 r. Nadmienić przy tym należy, że do dnia wniesienia wniosku o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywny, Minister nie przekazał Sądowi przedmiotowej skargi wraz z aktami sprawy. Uczynił to dopiero po kilkunastu dniach od otrzymania z Sądu odpisu wniosku skarżącej złożonego w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Jako przyczynę zwłoki w przekazaniu skargi organ wskazał, iż skarga nie została przekazana do Sądu w terminie, z uwagi na jej omyłkowe przekazanie do archiwizacji. Ponadto Sąd wyjaśnił, że grzywna, o której mowa w treści art. 55 P.p.s.a., ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco - restrykcyjno - prewencyjny. Wyłączną materialno-prawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a., przy czym, samo wykonanie obowiązku, określonego we wskazanym przepisie (ale po terminie), nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia grzywny. W dalszej części Sąd wskazał, że wprawdzie nie ma już potrzeby wymierzania organowi grzywny w celu zdyscyplinowania go do wykonania obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, albowiem organ ostatecznie wykonał ten obowiązek. Nadto zauważył, iż obowiązek ten został wykonany z uchybieniem terminu. Wymierzona grzywna stanowi w tym przypadku sankcję za naruszenie prawa i spowodowanie, że sprawa sądowoadministracyjna nie mogła być rozpatrzona bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd zaznaczył także, że w sytuacji, gdy organ przekazał sprawę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę po złożeniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny nie staje się bezprzedmiotowe i nie znajduje zastosowania w tej sprawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wymierzenie grzywny w takiej sytuacji, nie tylko pełni funkcję represyjną, ale ma ono także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. Wymierzając organowi grzywnę Sąd wziął pod uwagę uchybienie przez organ ustawowemu terminowi do przekazania skargi, brak niezwłocznego przekazania tej skargi po uzyskaniu informacji o istniejącym opóźnieniu oraz przyczynę tego opóźnienia, a także fakt przekazania skargi przed wydaniem przez Sąd orzeczenia w przedmiocie wymierzenia grzywny oraz iż zaistniała sytuacja miała charakter incydentalny. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła B. J., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź zmianę zaskarżonego postanowienia i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 33 168,59 zł oraz wniosła o przyznanie jej zwrotu kosztów podróży z S. do Warszawy i z powrotem w wysokości 200 zł. W treści zażalenia B. J. zarzuciła Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa określonych w art. 55 § 1 i art. 154 § 6 P.p.s.a. poprzez orzeczenie zbyt niskiej kary, nieadekwatnej do skutków przewinienia oraz przepisów postępowania poprzez niedoręczenie wnioskodawczyni odpowiedzi Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na skargę w tej sprawie i w konsekwencji orzekania na podstawie nieznanego jej pisma Ministra proszącego Sąd (jak wynikało z informacji sądu na rozprawie) o wymierzenie jak najniższej kary z powodu rzekomo omyłkowego wyniesienia skargi do archiwum, zamiast do sądu, tj. pozbawienie skarżącą prawa do zapoznania się z tym pismem i udzielenia odpowiedzi oraz przedstawienia innego stanu sprawy – które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. wymierzenie grzywny najniższej z możliwych, bez analizy skutków tego niedopełnienia obowiązków przez Ministra Kultury. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia, B. J. podniosła, że organ wprowadził Sąd w błąd, albowiem w niniejszej sprawie nie miała miejsca żadna pomyłka, lecz organ celowo nie przekazał jej skargi do Sądu. Przetrzymanie skargi, zdaniem wnoszącej zażalenie, jest zamierzonym działaniem organu na szkodę jej i interesu publicznego z uwagi na brak reakcji na dewastację dóbr kultury, tj. otoczenia zabytku położonego przy ul. [...]. Gdyby nie przekazanie skargi w terminie było następstwem jedynie niedopatrzenia organu, to Minister niezwłocznie po ujawnieniu tego faktu nakazałby jej rozpoznanie merytoryczne i nakazał rozbiórkę budynku posadowionego przy ul. [...]. Ponadto podniosła, że wymierzenie organowi grzywny w wysokości 100 zł jest rażąco niskie i niesprawiedliwe w odczuciu społecznym, a przez to niemożliwe do zaakceptowania. Nadto wnosząca zażalenie wskazała również, że brak zwrotu kosztów podróży z powodu niezachowania biletu nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zasadą jest, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., organ winien przekazać skargę wniesioną do sądu administracyjnego za jego pośrednictwem w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa powyżej sąd może, na mocy art. 55 § 1 P.p.s.a., na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione – organ przekazał skargę po upływie ustawowego terminu, a skarżąca złożyła stosowny wniosek. W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd prawidłowo wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł, albowiem przepis art. 55 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. pozwala na wymierzenie grzywny w tej wysokości. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że Sąd I instancji uchybił przepisom prawa. Podkreślić bowiem należy, że Sąd władny jest wymierzyć grzywnę w granicach zakreślonych dyspozycją art. 154 § 6 P.p.s.a., a kwota 100 zł mieści się w granicach wyznaczonych tym przepisem. Przy czym jej wysokość należy uznać za odpowiednią, biorąc pod uwagę przyczynę uchybienia terminowi do przekazania skargi skarżącej i przekazanie skargi przed wydaniem orzeczenia w przedmiocie wymierzenia grzywny. W tym miejscu wyjaśnić należy, że wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej kwestii Sąd wymierza grzywnę wedle swego uznania, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi i to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Twierdzenia skarżącej, że organ celowo nie przekazał w terminie skargi, działając na szkodę jej i interesu publicznego nie znalazły potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Odnosząc się zaś do zarzutu wnioskodawczyni, że Sąd bezpodstawnie nie przyznał jej zwrotu kosztów podróży w kwocie 200 zł, stwierdzić należy, iż decyzja Sądu w tym zakresie była również prawidłowa. Przepis art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza poniesione przez nią m. in. koszty sądowe oraz koszty przejazdów strony do sądu. W literaturze przyjmuje się, że zwrot kosztów podróży należy się stronie tylko wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie wynika z wezwania sądu (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Warszawa 2009, str. 609). Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawczyni była tylko zawiadomiona o terminie rozprawy, a jej stawiennictwo było nieobowiązkowe. Ponadto rację ma Sąd I instancji twierdząc, że nie wykazanie wysokości poniesionych kosztów podróży uniemożliwia ich zwrot. W związku z powyższym brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz wnioskodawczyni zwrotu kosztów podróży. Mając na uwadze powyższe argumenty, na podstawie art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.