II SAB/Bk 119/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E.G. na bezczynność Wójta Gminy H. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy H. do załatwienia wniosku E.G. z dnia [...] lipca 2020 roku, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, 2. stwierdza, że Wójt Gminy H. dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Wójta Gminy H. na rzecz skarżącego E.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. E. G. zwrócił się drogą poczty elektronicznej do Wójta Gminy H. (dalej: "Wójt") o udostępnienie w formie elektronicznej informacji publicznej w poniższym zakresie: 1. Czy sądy rozpatrywały sprawy o zasiedzenie nieruchomości przeciwko Urzędowi Gminy H.? 2. W ilu takich sprawach orzeczenia były korzystne dla Gminy, a w ilu dla stron pozywających? 3. Czy wśród nieruchomości, których sprawy o zasiedzenie dotyczyły, były działki siedliskowe przekazane gminie przez wojewodę na podstawie ustawy komunalizacyjnej (działki przekazane do Skarbu Państwa przez rolników ubiegających się o przyznanie emerytury)? 4. W ilu sprawach o zasiedzenie działki siedliskowej orzeczenie sądu było korzystne dla strony wnioskującej? 5. W ilu przypadkach sprzedaż działki siedliskowej przez Urząd Gminy H. została orzeczeniem sądu unieważniona? - w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie nr 3. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2020 r. Wójt Gminy H. poinformował wnioskodawcę, że w ostatnich latach były dwie sprawy dotyczące zasiedzenia części dróg gminnych pod budynkami gospodarczymi leżącymi w drodze gminnej. Odnośnie nieruchomości siedliskowych, organ wskazał, że w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy H. nie ma rejestrów potwierdzających zasiedzenie działek siedliskowych. Według wiedzy pracowników Urzędu, nie było takich spraw jak zasiedzenie działek siedliskowych. E. G. wywiódł w dniu 31 sierpnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Wójta Gminy H. w zakresie rozpatrzenia punktów 2 i 5 jego wniosku z dnia [...] lipca 2020 r., wnosząc o zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku w tym zakresie. Wskazał, że nie otrzymał zarówno informacji publicznej, ani też pisma, z którego wynikałyby powody opóźnienia oraz termin w jakim nastąpi udzielenie wnioskowanej informacji. W dniu [...] września 2020 r. organ poinformował skarżącego, że w sprawach, o których mowa w piśmie organu z dnia [...] lipca 2020 r., tj. dwóch sprawach o zasiedzenie części nieruchomości stanowiącej pas drogi gminnej, wydano orzeczenia uwzględniające wniosek wnioskodawców oraz, że brak jest danych odnośnie unieważnienia orzeczeniem sądu jakiejkolwiek sprzedaży przez Gminę działki siedliskowej. Organ wyjaśnił również, że nie dysponuje rejestrami pozwalającymi ustalić ilość spraw o zasiedzenie, czy też unieważnienie sprzedaży w ramach czasowych istnienia urzędu. W odpowiedzi na skargę z dnia 9 września 2020 r. organ wskazał, że w dniu [...] września 2020 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na pytania nr 2 i 5 jego wniosku z dnia [...] lipca 2020 r., w związku z czym nie ma podstaw do uwzględnienia skargi. Wyjaśnił jednocześnie, że nie posiada rejestrów archiwalnych potwierdzających zasiedzenie działek siedliskowych na terenie Gminy H., czy też zakwestionowania sprzedaży działek siedliskowych przez sąd. W konsekwencji, skoro możliwe jest udostępnienie jedynie tych informacji, w których posiadaniu jest organ, nie mógł on uwzględnić wniosku wnioskodawcy w jakikolwiek inny sposób. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2020 r. skarżący podzielił twierdzenia skargi, wskazując m.in., że odpowiedzi na pytania nr 2 i 5 zostały pominięte bez wyjaśnienia przyczyn takiego zaniechania organu oraz, że nie uważa, aby pismo z dnia [...] września 2020 r. stanowiło udzielenie odpowiedzi na ww. zapytania. Wskazał jednocześnie, że Gmina H. sprzedała działkę siedliskową użytkowaną przez jego rodzinę, powołując się na niewiedzę o istnieniu ograniczonych praw rzeczowych ją obciążających i ograniczeniach w rozporządzaniu nią. Wyjaśnił przy tym, że nie można utożsamiać niewiedzy o jakimś zdarzeniu lub stanie rzeczy, deklarowanej przez organ, z brakiem tego zdarzenia lub stanu. Zakwestionował przy tym zasadność twierdzenia organu co do tego, że nie dysponuje on odpowiednimi rejestrami bądź archiwami, domniemując, że organ nie ma woli upublicznienia żądanych przez niego informacji. Sformułował również zapytanie: czy liczenie dokumentów jest przetwarzaniem informacji, o którym mówi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019, poz. 1429, dalej: "u.d.i.p.")? Do powyższych twierdzeń organ odniósł się w piśmie procesowym z dnia [...] września 2020 r., w którym wskazał, że nie miał zamiaru ukrycia jakichkolwiek faktów przez skarżącym oraz, że skarżącemu umożliwiano przeglądanie materiałów archiwalnych z uwagi na brak innej możliwości, aby uczynić zadość jego żądaniom. Podał również, że okoliczność powołania się przez skarżącego na sprzedaż działki siedliskowej użytkowanej przez jego rodzinę sugeruje, że przedmiotowe zapytanie nie ma na celu uzyskania informacji publicznej, lecz załatwienie prywatnej sprawy, co może świadczyć o nadużywaniu publicznego prawa podmiotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają natomiast znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Na wstępie wyjaśnić należy, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa T. Wosia, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańskiej, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Na gruncie zaś ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm. – dalej jako: "u.d.i.p.") bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany u.d.i.p., wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma, więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że organ, któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej w zakresie rozpatrzenia punktów 2 i 5 wniosku z dnia [...] lipca 2020 r., w dniu [...] września 2020 r., tj. po wniesieniu skargi (została ona złożona w dniu 31 sierpnia 2020 r.), a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, udzielił pełnej odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. w odniesieniu do pytań zawartych w pkt 2 i 5. Fakt ten potwierdził organ w odpowiedzi na skargę oraz sam skarżący w piśmie procesowym złożonym do Sądu w dniu 19 września 2020 r. Sąd stwierdza, że udzielone odpowiedzi zostały sformułowane z odniesieniem się przez organ do żądania wniosku, a każda z odpowiedzi odnosi się do istoty każdego z zapytań. W tym miejscu wyjaśnić należy, że uzyskanie informacji publicznej ma na celu spowodowanie efektu transparentności realizowania władzy publicznej, w tym wykonywania jej zadań. Informacja publiczna umożliwia wnioskodawcom wyrobienie sobie poglądu i uzyskanie wiedzy o działaniach władzy publicznej. Nie jest natomiast rolą sądu administracyjnego orzekającego w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sprawdzanie prawdziwości udostępnionej informacji publicznej, jej kompletności w odniesieniu do deklarowanych przez organ zasobów (jeśli oświadczenie organu nie budzi wątpliwości a wnioskodawca skutecznie go nie podważa), czy merytorycznej prawidłowości udzielonej informacji (por. wyrok w sprawie I OSK 1328/17). Uzyskane dane mogą posłużyć do społecznej oceny sposobu realizowania zadań publicznych, tj. czy organ wywiązuje się z nich należycie i w sposób wymagany przez prawo. Jednakże ocena ta pozostaje poza zakresem kontroli sądu w sprawie o bezczynność na podstawie u.d.i.p. Stąd też Sąd w sprawie niniejszej nie miał podstaw podważać wiarygodności przesłanych stronie informacji. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że bezczynność organu ustała po złożeniu skargi do sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącemu pełnej informacji obejmującej wnioskowane przez niego dane. Udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej skutkowało tym, że w momencie rozpoznania sprawy organ nie pozostawał już w bezczynności, tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku wydania informacji we wskazanym terminie. Nałożenie bowiem przez sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, konieczne był jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 orzeczenia. Zasinienie powyższej sytuacji nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnośnie pierwszej kwestii wskazać należy, że w sprawie bezspornym jest, że zarówno żądane informacje mają charakter publiczny, jak i to, że występujący w sprawie w charakterze organu Wójt Gminy H. pozostawał zobowiązany do ich udostępnienia. Okoliczności te nie były kwestionowane przez strony i nie budzą również wątpliwości Sądu. Powyższa kwalifikacja skutkowała zatem koniecznością udostępnienia tych informacji w trybie wynikającym z u.d.i.p. i w terminie z art. 13 tej ustawy, zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy sytuacji, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, wówczas podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku; przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy opłat za udostępnienie informacji i w sprawie niniejszej nie miał zastosowania). Tymczasem z akt sprawy niniejszej wynika, że organ udzielił wnioskowanej informacji z przekroczeniem powyższego ustawowego terminu. Termin ten należało bowiem liczyć od dnia [...] lipca 2020 r., w tej bowiem dacie omawiany wniosek wpłynął drogą komunikacji elektronicznej do organu. Fakt ten potwierdza UPP (urzędowe poświadczenie przedłożenia) znajdujące się w aktach administracyjnych organu. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżony organ nie kwestionuje skuteczności doręczenia mu przedmiotowego wniosku. Udzielenie zatem odpowiedzi na przedmiotowy wniosek należało dokonać najpóźniej w dniu [...] lipca 2020 r. Udzielona zaś w tym dniu informacja nie czyniła zadość żądaniu wniosku, bo stanowiła jedynie odpowiedz na pytanie 1, 3 i 4 (okoliczność nie kwestionowana przez strony). Pełna informacja obejmująca pkt 2 i 5 wniosku została natomiast udostępniona w dniu [...] września 2020 r. Załatwienie wniosku w powyższej dacie nastąpiło zatem z uchybieniem ustawowego terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Jednocześnie mając na uwadze § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w tezie wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. II SAB/Bk 65/13 ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ rozpoznał omawiany wniosek, a jego postawa nie wynikała ze złej woli, przyjąć należy, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu rażącego charakteru (pkt 3). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego wysokość uiszczonego przez niego wpisu od skargi na bezczynność (pkt 4). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.