I SA/Po 393/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi H. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia Burmistrza K. z dnia [...] maja 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego H. R. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Burmistrz K. postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm. – dalej: "O.p.") odmówił H. R. wszczęcia postępowania podatkowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2020 r. do Urzędu Miejskiego w K. wpłynęła informacja o gruntach na 2015 r., w której H. R. oraz H. R. wykazali grunty położone na działce [...] jako Ws o pow. [...] ha, B-RV o pow. [...], ŁIV o pow.[...] ha, PsIV o pow. [...] ha oraz PsIV o pow. [...] ha. Tereny wykazane w informacji o gruntach jako PsIV o pow. [...] ha oznaczone są w ewidencji gruntów i budynków jako Bz - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe o pow. [...] ha. Organ powołał art. 2 ust. 1, art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz.1170 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") i wyjaśnił, że to zapisy w tej ewidencji odzwierciedlają sposób użytkowania i są podstawą zakwalifikowania do poszczególnych stawek podatku. W konsekwencji organ stwierdził, że w sprawie odmowa uzasadniona jest niemożnością wszczęcia postępowania ze względu na brak podstawy w przepisach prawa podatkowego do rozstrzygania w sprawie będącej przedmiotem żądania. W zażaleniu [...] maja 2020 r. podatnik podniósł, że jego intencją było żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzjami wymiarowymi za lata 2015 – 2019 oraz wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. Tymczasem organ wydał postanowienie, którym odmówił wszczęcia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie posiada kompetencji do weryfikacji zapisów jakie odnośnie objętych postępowaniem nieruchomości znajdują się w ewidencjach gruntów i budynków. Jako bezprzedmiotowe Kolegium uznało postępowanie, którego wszczęcia przed organem podatkowym domagał się podatnik, a mianowicie organu odpowiedzialnego za klasyfikację gruntów. Jak wynika bowiem z wniosku H. R. nie zgadza się z klasyfikacją będącego w jego władaniu gruntu o pow[...] ha. Uważa bowiem, że opodatkowanie stawką podatkową przypisaną dla terenów rekreacyjno-wypoczynkowych (Bz) jest niewłaściwe bowiem obszar ten odpowiada klasyfikacji PsIV, tj. pastwisko. Według Kolegium organ pierwszej instancji wydał słusznie rozstrzygnięcie odmawiając wszczęcia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W skardze dnia [...] czerwca 2020 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji i postanowienia Burmistrza K., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona skarżąca w całości podtrzymała argumenty zawarte w zażaleniu oparte na zarzucie braku wiedzy organu o faktycznych okolicznościach i dowodach istniejących już w dniu wydania pierwszej z decyzji tj. już w dniu [...] lutego 2015 r. Okolicznością tą jest to, że przedmiotem opodatkowania od dnia zakupu, tj. od dnia [...] lipca 2002 r. w rzeczywistości jest pastwisko (PsIV) o powierzchni [...] m2, a nie teren rekreacyjno-wypoczynkowy (Bz), a dowodem jest operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2015 r. dla działki nr [...] obręb T. gm. K. wykonany na wniosek ANR Oddział Terenowy w P.. Wobec powyższych ustaleń oczywistym jest, że nie zaistniała jakakolwiek przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, o których mowa jest w art. 165a § 1 O. p. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu Sąd dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych rozstrzygnięć. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu będące przedmiotem zaskarżenia postanowienie zostało wydane z naruszeniem zarówno z art. 165a O.p. i art. 121 O.p. Wyrażona w art. 121 O.p. zasada zaufania do organów podatkowych jest zasadą konstytucyjną, która rodzi określone obowiązki w sferze działalności państwa. Z przepisu art. 121 § 2 O.p. wynika, że organy podatkowe w postępowaniu podatkowym są obowiązane udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Znajduje to rozwinięcie w konkretnych normach dotyczących procedury podatkowej, m.in. przez zamieszczanie w wydawanych aktach stosownych pouczeń, ale zasada zaufania do organów podatkowych ma głębszy sens - jest wyrazem zagwarantowania przez państwo prawa obywatela do dobrej administracji. Oznacza to, że w razie złożenia przez podatnika żądania określonego działania organ podatkowy nie może stwarzać przeszkód natury formalnej, a odwrotnie, powinien dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Żądanie bowiem wszczęcia postępowania nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania, lecz żądaniem rozstrzygnięcia określonej sprawy z zakresu materialnego prawa podatkowego (vide wyrok WSA w Szczecinie z 17 września 2008 r. sygn. akt: I SA/Sz 127/08 LEX nr 480312). Niewątpliwie z przepisów O.p. wynika, że wszczęcie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek podatnika, przy czym w szeregu sprawach tylko na wniosek. Jednocześnie od zasady, że wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje z chwilą złożenia wniosku (art. 165 O.p.), wprowadzono odstępstwo wynikające z ekonomii procesowej wiążące się z koniecznością zbadania przez organ możliwości prowadzenia postępowała. Powyższe wynika z treści art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu zawartego w powołanym przepisie sformułowania "lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" nie można interpretować rozszerzająco. Należy je odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Organy podatkowe błędnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Należy wskazać, że skarżący w zażaleniu i skardze podniósł zarzut braku wiedzy organu o faktycznych okolicznościach i dowodach istniejących już w dniu wydania pierwszej z wymienionych decyzji tj. już w dniu [...] lutego 2015 r. Zdaniem strony skarżącej przedmiotem opodatkowania od dnia zakupu tj. od dnia [...] lipca 2002 r. w rzeczywistości jest pastwisko o powierzchni [...] ha, a nie teren rekreacyjno-wypoczynkowy (Bz), a dowodem jest operat szacunkowy z [...] sierpnia 2015 r. dla działki nr [...] obręb T. gm. K. wykonany na wniosek ANR Oddział Terenowy w P.. W świetle powyższych okoliczności organ powinien z należytą starannością zbadać jaka była rzeczywista intencja wnioskodawcy. W niniejszej sprawie jest to o tyle istotne, że pismo z dnia [...] lutego 2020 r. mogło być potraktowane zarówno jako odwołanie od decyzji organu I instancji jak i wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, na co mógł wskazywać fakt dołączenia do wniosku korekty informacji o gruntach za okres od stycznia 2015 r. Tymczasem organ pierwszej instancji odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie przywołał w podstawie prawnej art. 165a O.p. W literaturze wskazuje się, że przyczyny, które powodują, iż postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć: 1). braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, 2). sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz 3). przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna). Nadto, jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu, użyty w przepisie art. 165a O.p. zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (vide Anna Znamiec, Sposoby zakończenia postępowania podatkowego [w:] CASUS z 2008 r. nr 2, s. 39). Stwierdzenie, że z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, powinno być każdorazowo wyprowadzone z obowiązujących przepisów prawa. W przypadku żądania wznowienia postępowania organ winien wznowić postępowanie - wydać postanowienie na podstawie art. 243 § 1 O. p., bądź też odmówić wznowienia decyzją (art. 243 § 3 O. p.). Natomiast w przypadku odwołania od decyzji za 2020 r. organ uznając, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, winien wydać nową decyzję, która uchylałaby lub zmieniała zaskarżona decyzję (art. 226 § 1 O. p.). W innym przypadku winien przekazać odwołanie do organu odwoławczego, a nie wydawać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu organy obu instancji nie rozróżniły w sposób zgodny z prawem trybów postępowania przewidzianych w O.p. Rozstrzygnięcia organów, naruszające przepisy proceduralne, skutkowały koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. W przedstawionym stanie sprawy organy przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego winny uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku, a w przypadku powzięcia wątpliwości co do treści złożonego wniosku wezwać wnioskodawcę do jego sprecyzowania, a następnie merytorycznie rozpoznać sprawę i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c oraz art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w p. I. sentencji. O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o przepisy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w/w ustawy jak w p. II sentencji.