II OSK 846/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz ( spr. ) Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 14 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "C" Spółki z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Op 551/06 w sprawie ze skargi "C" Spółki z o.o. w D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "C" Spółki z o.o. w D. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 551/06 oddalił skargę C. Sp. z o.o. z/s w D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] o stwierdzeniu u D. W. choroby zawodowej - zawodowego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej w poz. 10 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), dalej "rozporządzenie". Wydanie powyższych decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne, w którym ostateczną decyzją z dnia 27 listopada 2001 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, utrzymał w mocy decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 12 czerwca 2001 r., stwierdzającą wystąpienie u D. W. choroby zawodowej, wymienionej pod poz. 10 wykazu chorób zawodowych. Rozstrzygnięcie oparto na orzeczeniu lekarskim, w którym Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. orzekła, iż dane z wywiadu lekarskiego, przebieg schorzenia, jego rodzaj, miejsce występowania zmian skórnych, dodatnie wyniki testów naskórkowych z alergenami środowiska pracy - niklem, kobaltem, tiuranem oraz dodatnie testy eliminacji i reekspozycji dały podstawę do rozpoznania zawodowego wyprysku uczuleniowego skóry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 3323/2001 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, iż właściwa do wydania orzeczenia jednostka orzecznicza nie dysponowała wynikami dochodzenia epidemiologicznego, a ponadto dodatkowego wyjaśnienia wymaga, który czynnik wywołał schorzenie u pracownicy i czy pracownica cierpiała na podobną chorobę w poprzednim zakładzie pracy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. przeprowadził uzupełniające dochodzenie epidemiologiczne dotyczące środowiska pracy D. W., uzyskując od Spółki C. Karty (Arkusze) Bezpieczeństwa Wyrobów, z którymi miała kontakt poprzez skórę rąk. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. wydał w dniu 7 lutego 2005 r. orzeczenie lekarskie nr 81/2005, z którego wynika, że przeprowadzone badania lekarskie i wykonane testy naskórkowe z materiałami ze stanowiska pracy potwierdziły związek przyczynowo-skutkowy zachorowania D. W. W oparciu o orzeczenie i całokształt materiału dotyczącego warunków środowiska pracy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. wydał w dniu [...] decyzję o stwierdzeniu u D. W. choroby zawodowej - zawodowego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry - poz. 10 wykazu chorób zawodowych. Po rozpatrzeniu odwołania C. Sp. z o.o., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu C. Spółka z o.o. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając, iż naruszają one zarówno przepisy prawa materialnego, a to § 1 ust. 1 i 2, § 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, co polegało na niewykazaniu związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem D. W. a pracą wykonywaną w skarżącej Spółce, nieuwzględnieniu podczas orzekania rodzaju, stopnia i czasu narażenia zawodowego oraz sposobu wykonywania pracy oraz niepełnym przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego; jak i przepisy prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 77 § 1 K.p.a., gdyż niedostatecznie wyjaśniono stan faktyczny sprawy, z naruszeniem art. 80 K.p.a. dokonano w sposób dowolny oceny materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę wyrokiem z dnia 15 stycznia 2007 r. uznał, że stanowisko Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. o stwierdzeniu u D. W. choroby zawodowej - zawodowego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry jest prawidłowe i znajduje oparcie w przepisach prawa. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została wydana zgodnie z mającymi w sprawie zastosowanie przepisami rozporządzenia, które nakazują zebrać dokumentację dotyczącą zagrożeń występujących w środowisku pracy i przebiegu pracy zawodowej pracownika, przeprowadzić dochodzenie epidemiologiczne oraz dokonać oceny stanu zdrowia przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Na gruncie omawianych przepisów, za utrwalony trzeba uznać pogląd o domniemaniu związku schorzenia z warunkami pracy. Jeśli zatem ustalono, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i jednocześnie praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Sąd I instancji przypomniał, że wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 3323/2001 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzje organu pierwszej i drugiej instancji o stwierdzeniu u D. W. choroby zawodowej. W ponownym postępowaniu, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku, uzupełniono materiał dowodowy sprawy, w tym dochodzenie epidemiologiczne dotyczące środowiska pracy, zapoznano - stosownie do wymogu § 6 rozporządzenia - ze wszystkimi materiałami dowodowymi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnię Chorób Zawodowych w K., który poddał D. W. ponownym badaniom i wydał uzupełniające orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] skorygowane w zakresie podstawy prawnej w dniu 7 listopada 2005 r. Z orzeczenia tego wynika, że pacjentka jest uczulona na trzy alergeny zawodowe, stanowiące tworzywa sztuczne: PPS 46585 taśmę Corotex, PPS 1309 taśmę PCV - Isolierband i PPS 9855 Tulle, oraz dodatkowo na tiuran i MBT - substancje pomocnicze przy produkcji kauczuku. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. poczynił też ustalenia odnośnie ewentualnego występowania u pracownicy chorób skóry rąk przed podjęciem zatrudnienia w skarżącej Spółce. Uzyskał wyjaśnienie D. W. , iż nie leczyła się na choroby skóry przed podjęciem tego zatrudnienia a także, iż wcześniej przez okres około 5 lat nie pracowała zawodowo. Ponadto powołał się na badania wstępne pracownicy, w wyniku których lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do pracy na stanowisku montera wiązek oraz ustalenia orzeczenia lekarskiego, wedle którego początek wystąpienia zmian chorobowych pozostaje w ścisłym związku z narażeniem zawodowym. Sąd I instancji uznał, że przedstawionych okolicznościach sprawy bezzasadnym jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu § 5 i 6 rozporządzenia, a także zarzut niewykonania zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 18 maja 2004 r. Stwierdzono, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia czasu wystąpienia objawów alergicznego kontaktowego zapalenia skóry jest wystarczające i nie narusza - wbrew zarzutowi skargi - art. 77 § 1 K.p.a. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy zgromadziły dostateczne dowody (wyjaśnienia strony, wyniki badań wstępnych oraz opinia lekarska zawierająca m.in. ocenę czasu powstania choroby), by móc powiązać pojawienie się u D. W. choroby skóry z zatrudnieniem w skarżącej Spółce. Odnosząc się do kwestii niewykonania zaleceń Sądu w zakresie wskazania konkretnego czynnika uczulającego, podkreślono, że zawarta w art. 153 p.p.s.a. zasada związania organu, m.in. wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania, jest aktualna o tyle, o ile przy powtórnym rozpoznawaniu sprawy nie zmieni się w sposób istotny stan faktyczny sprawy. W rozpoznawanej sprawie uzupełniające postępowanie dowodowe pozwoliło ustalić składniki (elementy) wiązek elektrycznych, które montowała D. W., dlatego zasadne było przeprowadzenie badań lekarskich w kierunku wystąpienia reakcji uczuleniowej na te właśnie składniki, z którymi stały kontakt miała pracownica podczas wykonywania pracy na stanowisku montera wiązek elektrycznych. W tej sytuacji organy obu instancji prawidłowo przyjęły, kierując się m.in. zasadą domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, że przeprowadzone w całym postępowaniu badania lekarskie i wykonane testy naskórkowe z użyciem materiałów ze stanowiska pracy, ustępowanie zmian skórnych w okresach dłuższych przerw w pracy i ich nawrót po podjęciu zatrudnienia, a także okoliczność, iż pracownica stale, bo podczas całej "dniówki" dotykała elementów, które ją uczulają, są wystarczające dla potwierdzenia zawodowego tła schorzenia. Zdaniem Sądu, tak dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie mogła być uznana za dowolną, naruszającą wymogi art. 80 K.p.a. Sąd nie stwierdził, by zachodziły podstawy do postawienia zaskarżonej decyzji zarzutu braku zgodności z prawem, a oceny tej nie mogła zmienić argumentacja skarżącej Spółki, wedle której, przy rozpoznawaniu choroby zawodowej należało mieć na uwadze okoliczność, iż praca w charakterze montera wiązek winna być wykonywana w rękawicach. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożyła C. Spółka z o.o., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji I i II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest: § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegające na nietrafnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że przy stwierdzeniu choroby zawodowej zbędne jest wskazanie konkretnego czynnika szkodliwego, a także zbędne jest uwzględnienie sposobu wykonywania pracy; 2) naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, to jest: art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a) polegające na niezastosowaniu się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 3323/2001; art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niezebraniu przez organy administracyjne I i II stopnia w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego w szczególności na okoliczność, czy występujące poza miejscem pracy warunki mogły spowodować powstanie stwierdzonej u D. W. choroby zawodowej; art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia art. 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że niesłuszne jest stanowisko Sądu I Instancji, iż stwierdzenie choroby zawodowej może się oprzeć na opinii, która nie wskazuje konkretnego czynnika uczulającego, a tylko wskazuje na przedmioty - taśmy, kształtki, stanowiące elementy produktów powstających w Spółce, z którymi kontakt miała także D. W. Sąd nie wziął pod uwagę, że uczulające D. W. alergeny, które spowodowały chorobę, występują w dużo większych ilościach poza miejscem jej pracy, np. w domu. Tak ogólne stwierdzenie w orzeczeniu lekarskim z dnia 7 lutego 2005 r., że "pacjentka jest uczulona na 3 alergeny zawodowe, stanowiące tworzywa sztuczne" bez wskazania konkretnego alergenu rozumianego jako substancja uczulająca jest zbyt ogólnikowe. Niewykazanie alergenu - konkretnej substancji powodującej chorobę zawodową - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry uniemożliwia wykluczenie tej sytuacji i stanowi według strony skarżącej zasadnicze naruszenie prawa - § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Strona skarżąca zauważyła ponadto, że obecność alergenów Tiuran i MBT, powoływanych przez Sąd I Instancji, w środowisku pracy nigdy nie została udowodniona. Jedyne co zostało stwierdzone to uczulenie D. W. na te alergeny, bez wykazania związku przyczynowego z pracą w Spółce "C" Zdaniem strony skarżącej D. W. nie miała z nimi kontaktu w pracy w skarżącej Spółce. Żadna z kart charakterystyki substancji niebezpiecznych, które posiadały również organy inspekcji, nie stwierdza obecności tych substancji w produktach, z którymi D. W. miała kontakt wykonując swoje obowiązki pracownicze. W żaden sposób nie zostało także ustalone, że substancje pomocnicze, używane przy produkcji stosowanych w Spółce "C" kauczuków zawierają związki Tiuran i MBT powodujące schorzenia, jakie stwierdzono. Przy określaniu czynnika szkodliwego należy brać także pod uwagę sposób wykonywania pracy, przy chorobach kontaktowych skórnych niezbędne jest także uwzględnienie okoliczności, że osoby zatrudnione na stanowisku montera wiązek zobligowane są do pracy w rękawicach ochronnych. Zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a polegające na niezastosowaniu się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2004 r. (sygn. akt II SA/Wr 3323/2001), co miało istotny wpływ na wynik sprawy stwierdzono, że zaskarżony wyrok został także wydany z naruszeniem art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a. Wydając wyrok Sąd I Instancji nie uwzględnił skargi, mimo iż zachodziły wyraźne naruszenia, jakich dopuściły się w przedmiotowej sprawie organy I i II instancji, a które miały istotny wpływ na sprawę. Organy orzekające w postępowaniu administracyjnym dopuściły się bowiem ewidentnego naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Materiał dowodowy nie został rozpatrzony i zebrany w sposób wyczerpujący, to poważne uchybienie w postępowaniu administracyjnym nie zostało uwzględnione przez Sąd I Instancji, ma ono także związek z naruszeniem art. 80 k.p.a. przez organy administracyjne, które również nie zostało przez Sąd uwzględnione. Powiatowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały uznane za uzasadnione, wobec czego skarga ta podlegała oddaleniu. Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej więc kolejności omówienia wymagają zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 153 powołanej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku tego Sądu z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 3323/2001, gdyż mimo zaleceń wynikających z tego wyroku zaakceptował odstąpienie od czynienia dalszych, szczegółowych ustaleń zmierzających do określenia, który z elementarnych związków chemicznych składników budulcowych taśmy odpowiada za wystąpienie reakcji alergicznej, pominięto też zalecenia Sądu dotyczące uwzględnienia stosowanych środków ochrony osobistej. Zarzut powyższy, zdaniem autora skargi kasacyjnej, łączy się z uwagami dotyczącymi naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zarzuty powyższe nie są usprawiedliwione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 18 maja 2004 r. wyraził ocenę prawną, zgodnie z którą rozpoznane u D. W. schorzenie wymienione jest pod poz. 10 w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Jednocześnie, uchylając wydane przez organy inspekcji sanitarnej decyzje zalecił stosowne uzupełnienie materiału dowodowego w celu wyjaśnienia wskazanych w motywach wyroku okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia czy stwierdzone schorzenie nosi cechy choroby zawodowej. Słusznie Sąd I instancji ocenił, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy wykonały zalecenia wynikające z wyroku z dnia 18 maja 2004 r., uzupełniono dochodzenie epidemiologiczne dotyczące środowiska pracy, poddano D. W. ponownym badaniom i właściwa jednostka wydała uzupełniające orzeczenie lekarskie. Zauważyć należy, że zalecenia Sądu dotyczące konieczności dalszych ustaleń w zakresie czynnika alergizującego wiązały się ze stwierdzeniem, że materiał dowodowy (wywiad epidemiologiczny) wskazuje na występowanie w środowisku pracy również innych szkodliwych czynników niż nikiel z przewodów elektrycznych, który uznany został za czynnik uczulający w przypadku D. W. Tymczasem, jak zauważył Sąd, kontakt pracownicy z niklem był sporadyczny, natomiast częsty był kontakt z określonymi tworzywami sztucznymi, w tym zakresie Sąd dostrzegł potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego, uznając za niewystarczające poprzestanie (za opinią medyczną) na stwierdzeniu reakcji alergicznej na tiuran. Z uzupełniającego orzeczenia lekarskiego wynika jednoznacznie, że pacjentka jest uczulona na trzy alergeny zawodowe, stanowiące tworzywa sztuczne: PPS 46585 taśmę Corotex, PPS 1309 taśmę PCV - Isolierband i PPS 9855 Tulle, oraz dodatkowo na tiuran i MBT - substancje pomocnicze przy produkcji kauczuku, a ocena ta wydana została w oparciu o przeprowadzone bezpośrednie testy naskórkowe z użyciem elementów, których dotykała D. W. W takich okolicznościach sprawy zasadnie uznał Sąd I instancji, że zbędnym stało się czynienie dalszych, bardziej szczegółowych ustaleń zmierzających do określenia, który z elementarnych związków chemicznych składników budulcowych taśmy odpowiada za wystąpienie reakcji alergicznej, a stanowisko to nie narusza wytycznych zawartych w wyroku z dnia 18 maja 2004 r. W postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie przez Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O .decyzji z dnia [...] nie uchybiono przepisom art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, jego ocena uwzględnia całokształt okoliczności sprawy, nie nosi cech dowolności. Poza rozważanymi już kwestiami związanymi z odstąpieniem od dalszych ustaleń dotyczących czynników uczulających stwierdzić należy, że przeprowadzone zostało również postępowanie mające na celu wyjaśnienie czy występowały pozazawodowe przyczyny choroby stwierdzonej u pracownicy, ustalono, że przed przystąpieniem do pracy w Spółce nie występowało u niej schorzenie stwierdzone w orzeczeniu. Zasadnie uznał Sąd I instancji, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność, iż praca montera wiązek winna być wykonywana w rękawiczkach. Gdyby nawet pracownica nie stosowała się podczas montażu do tego wymogu, co wydaje się sugerować autor skargi kasacyjnej, to okoliczność ta nie mogłaby wyłączyć zawodowego charakteru stwierdzonego schorzenia. Jak słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych, rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i zaistnienia związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne uzasadniały stwierdzenie choroby zawodowej, skoro u D. W. rozpoznana została choroba wymieniona w załączniku do rozporządzenia zawierającego wykaz chorób zawodowych, a praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. Domniemanie istnienia związku przyczynowego między tą chorobą a warunkami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy nie zostało obalone, nie wykazano bowiem, że chorobę spowodowały przyczyny pozazawodowe. Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu poprzez przyjęcie - jak zarzucono w skardze kasacyjnej - że przy stwierdzeniu choroby zawodowej zbędne jest wskazanie konkretnego czynnika szkodliwego a także uwzględnienie sposobu wykonywania pracy. Jak wcześniej stwierdzono w rozpoznawanej sprawie czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy został wystarczająco skonkretyzowany, sposób wykonywania pracy (obowiązek stosowania rękawic) słusznie uznany został za nieistotny dla rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach podlegała oddaleniu na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 powołanej ustawy i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).