I SA/Bd 597/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r., powołując się na przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"). Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu ww. składek za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że na koncie skarżącej na dzień 31 grudnia 2019 r. figuruje zadłużenie z tytułu nieopłaconych należności za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Pismem z [...] lipca 2020 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 stycznia 2020r., sygn. akt I SA/Bd 672/19 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek wskazała, że upłynął termin przedawnienia nieopłaconych składek. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek przysługuje, o ile na dzień 31 grudnia 2019 r. płatnik nie znajdował się w trudnej sytuacji finansowej. Zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną. Tym samym pomoc może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych. Organ ustalił, że na dzień 31 grudnia 2019 r. zaległości skarżącej z tytułu nieopłaconych składek przewyższają sumę przypisów składek w 2019 r. Powyższe oznacza, że na dzień 31 grudnia 2019r. skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji, tym samym Zakład nie mógł jej zwolnić z opłacania należności z tytułu składek. W skardze do tut. Sądu skarżąca podniosła, że jej firma w okresie wskazanym w decyzji była objęta nakazem zamknięcia z powodu pandemii COVID-19. Podkreśliła, że w tym czasie była pozbawiona przychodu. Skarżąca wniosła o rozpatrzenie, czy w tej sytuacji nie należy jej się zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] listopada 2020 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. skarżąca wystąpiła do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia za okres od marca do maja 2020 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. ZUS, odwołując się do treści art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID, odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania powyższych należności składkowych za okres od marca do maja 2020 r. Organ wskazał, że zwolnienie z opłacania składek stanowi pomoc publiczną i może być ona udzielona wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych. Tymczasem skarżąca w takiej sytuacji się znajdowała, gdyż zalegała z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powtarzając argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Zdaniem Sądu powyższy przepis nie może być podstawą pozbawienia skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r., z powodów wskazanych w zaskarżonej decyzji. Z przepisu tego nie wynika bowiem, aby przedsiębiorcę zalegającego z opłacaniem składek można uznać za znajdującego się z trudnej sytuacji i z tego powodu pozbawić go prawa do przedmiotowego zwolnienia. Jeżeli podstawę tę stanowią przepisy unijne, to organ powinien wskazać te przepisy, wyjaśnić ich treść i wykazać, że mają one zastosowanie w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. Zarówno skarżąca, jak i Sąd nie mają obowiązku poszukiwania przepisów prawnych w celu sprawdzenia prawidłowości działania organu. Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem w ogóle przepisów, na podstawie których pozbawił skarżąca prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwołał się do rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, i przytoczył treść art. 2 pkt 18 tego rozporządzenia zawierającego definicję przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji. Jak można sądzić, według organu chodzi tu o regulację określoną w art. 2 pkt 18 lit. c) tego rozporządzenia, zgodnie z którym przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wiosek jej wierzycieli. W tym kontekście organ stwierdził, że podmiot, który nie opłaca swoich należności przez ponad rok spełnia przesłankę ogłoszenia upadłości wynikającą z ustawy Prawo upadłościowe. Wskazać jednak należy, że w odpowiedzi na skargę organ nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19). Brak stanowiska organu w powyższym zakresie w decyzji pozbawił też skarżącą możliwości odniesienia się do tych kwestii w skardze. Nadto, nawet w odpowiedzi na skargę organ w ogóle wskazał regulacji (przepisów), na podstawie której przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji nie może korzystać z pomocy publicznej. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżąca była zwolniona z obowiązku ich uiszczenia. s.H.Adamczewska-Wasilewicz s.L.Kleczkowski s.M.Łent