IV SA/Wa 1301/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020r. znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi (dalej organ), po rozpatrzeniu wniosku K. J. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...]- utrzymał w mocy swoje postanowienie. Stan sprawy był następujący: Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2019 r. C. P. wystąpił do Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o wydanie zgody na nabycie przez R. B. gruntów oznaczonych jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], o pow. 11,41 ha, położonych w Z., powiat z., województwo [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa umorzył postępowanie w części dotyczącej działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...]- gdyż w jego ocenie nie są nieruchomościami rolnymi. Wnioskiem z dnia 28 października 2019 r. K. J. (dotychczasowy dzierżawca) wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania - z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawcy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wywodząc swój interes prawny, a w konsekwencji prawo do bycia uznanym za stronę postępowania administracyjnego, z okoliczności zawarcia w dniu [...] sierpnia 2019r. z C. J. umowy dzierżawy nieruchomości rolnej, której przedmiotem są również działki objęte decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoje postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosunek zobowiązaniowy, jakim jest dzierżawa, nie stwarza po stronie dzierżawcy praw do nieruchomości, ani też jakichkolwiek uprawnień do udziału w postępowaniu wszczętym przez właściciela nieruchomości o wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej. Dzierżawca ma więc jedynie interes faktyczny, który nie może stanowić podstawy do złożenia wniosku o stwierdzenia nieważności badanej decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. Z takim stanowiskiem nie zgodził się K. J. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1 w zw. z art. 28 kpa poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...], podczas gdy Skarżący jako dzierżawca nieruchomości objętej decyzją, ma interes prawny we wszczęciu postępowania. Z powyższych przyczyn skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia wydanego w pierwszej instancji, 2) Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia norm prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Należy mieć na uwadze, że dokonanie oceny zaskarżonego postanowienia, co do jego zgodności z prawem, poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli orzeczeń wydanych w trybach nadzwyczajnych. Stosownie do art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, rozumianej zgodnie z dyspozycją art. 28 Kpa lub z urzędu. W rozumieniu art. 28 Kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wynikać musi z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że interes prawny jest indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Dlatego Sąd podzielił stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa może być wyprowadzone tylko z przepisu prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, dla której może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Mieć interes prawny lub obowiązek w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepisy prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zasadą jest, że w postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są strony biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Występują jednakże sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. W kontrolowanej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie była stroną decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...]. Skarżący wywodzi swój interes prawny z umowy dzierżawy nieruchomości rolnej z dnia [...] sierpnia 2019r.zawartej z C. J., której przedmiotem są również działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], o pow. 11,41 ha, położonych w Z., powiat [...], województwo l., objęte decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. W ocenie Sądu, słusznie zauważył organ, że stosunek zobowiązaniowy jakim jest dzierżawa, nie stwarza po stronie dzierżawcy praw do nieruchomości, ani też nie stwarza jakichkolwiek uprawnień do ingerowania w postępowanie, zainicjowane przez właściciela nieruchomości, dotyczące zgody na zbycie nieruchomości osobie trzeciej. Dzierżawca ma więc jedynie interes faktyczny, który nie może stanowić podstawy do złożenia wniosku o stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez skarżącego, że jego interes prawny wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1362 z późn. zm.), tj. z regulacji dotyczącej prawa pierwokupu dzierżawcy, także należy go uznać za bezzasadny. Organ administracji publicznej w postępowaniu o wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości rozstrzyga wyłącznie o wyrażeniu zgody na nabycie określonej nieruchomości rolnej przez określoną osobę, nie rozstrzygając o samym nabyciu nieruchomości. Słusznie zauważył organ, że decyzja o wyrażeniu zgody na nabycie nieruchomości, nie gwarantuje, że rzeczywiście dojdzie do przeniesienia prawa własności, a tym samym, że zaktualizuje się prawo pierwokupu przysługujące dzierżawcy. Z tych przyczyn Sąd podzielił stanowisko organu, że brak jest podstaw do uznania, że skarżący ma interes prawny legitymujący go do wnoszenia o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...]. Zgodnie z art. 61 a § 1 Kpa gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Słusznie uznał organ, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero po zbadaniu przez organ, że zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia tego postępowania na wniosek skarżącego. Z wyżej podanych przyczyn, K. J. nie mógł być uznany za stronę postępowania zatem, w konsekwencji, zgodnie z ostatnio powołanym przepisem kodeksu postępowania administracyjnego należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z tych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie postanowień. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.