I OSK 1495/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 538/06 w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na rzecz adwokata A. P. kwotę 146,40 zł (sto czterdzieści sześć złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 22% tytułem podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 538/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Miasta L. z dnia [...] nr [...], odmawiająca przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, za okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 maja 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił, iż E. C. pobierała ww. zasiłek od 1 września 2004 r. do 31 grudnia 2004 r., a wobec tego, że upływał termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności dziecka E. C., wystąpiła o wydanie kolejnego orzeczenia, które uzyskała dnia [...] października 2005 r. na mocy orzeczenia Sądu Rejonowego w L., do którego zaskarżyła orzeczenie Zespołu ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu Sąd Rejonowy potwierdził niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, istniejący od urodzenia, z okresem ważności od 2 grudnia 2004 r. do 1 grudnia 2006 r. i w związku z tym E. C., wnioskiem z [...] stycznia 2006 r., wystąpiła o przyznanie świadczenia za okres od stycznia do marca 2005 r., gdyż za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. został jej przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd stwierdził, że w dacie orzekania przez organy obowiązywał art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260), która weszła w życie 14 stycznia 2006 r., zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i uzyskania ponownego orzeczenia stanowiącego kontynuację poprzedniego, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożony został wniosek o kontynuację świadczenia. W związku z tym Wojewódzki Sąd uznał, iż wobec tego, że E. C. złożyła wniosek 11 stycznia 2006 r. nie mogło zostać przyznane świadczenie za okres od 1 stycznia do 31 maja 2005 r., podkreślając, że w dacie orzekania przez organy nie obowiązywał już art. 24 ust. 3a o brzmieniu nadanym art. 27 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), przewidujący kontynuację świadczenia bez względu na datę złożenia wniosku o jego przyznanie. Reprezentowana przez adwokata z urzędu, E. C. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Lublinie i zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260), obowiązującym od 14 stycznia 2006 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego powstałego wcześniej, a więc do którego powinien mieć zastosowanie art. 24 ust. 3a w brzmieniu nadanym art. 27 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), obowiązującym od dnia 14 stycznia 2006 r. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że art. 24 ust. 3a wyżej cytowanej ustawy w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 9 lit. a ww. ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. zastosowany przez Wojewódzki Sąd, może się odnosić tylko do sytuacji powstałych po jego wejściu w życie, zaś w tej sprawie wniosek E. C. nie wszczynał nowego postępowania, ale stanowił kontynuację świadczenia rodzinnego, do którego prawo zostało już nabyte w związku ze złożeniem pierwotnego wniosku, a wobec tego chodzi o kontynuację, o której mowa w art. 24 ust. 3a w brzmieniu nadanym art. 27 ww. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. obowiązującym w dniu złożenia wniosku, tj. 11 stycznia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W skardze kasacyjnej zarzucono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka powinien stanowić art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), ale w brzmieniu nadanym art. 27 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a nie art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260). Jednak z zarzutem tym nie można się zgodzić. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, od dnia jej wejścia w życie, w art. 24 wprowadziła zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, co do okresu na jaki przyznaje się te świadczenia, a także daty początkowej i końcowej tego okresu. W ust. 2 tego artykułu określona została zasada ustalania daty początkowej świadczeń. Ustala się je począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zgodnie z tym przepisem wszystkie prawa do świadczeń rodzinnych, w tym związane z niepełnosprawnością, ustalane były począwszy od miesiąca złożenia kompletnego wniosku. Z dniem 1 czerwca 2005 r. weszła w życie zmiana tej ustawy, dotycząca określenia daty początkowej, od której przyznaje się świadczenia uzależnione od niepełnosprawności. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w art. 27 dodała ust. 3a do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności, ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Przepis ten wprowadził wyłom w zasadzie wynikającej z ust. 2 art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem prawo do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności ustalane było począwszy nie od miesiąca, w którym został złożony kompletny wniosek, a więc z aktualnym orzeczeniem o niepełnosprawności, ale począwszy od miesiąca, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Dotyczyło to oczywiście świadczeń będących kontynuacją już otrzymanych, a nie przyznawanych po raz pierwszy. Jednak z dniem 14 stycznia 2006 r. została dokonana zmiana ust. 3a art. 24, art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260). Przepisowi temu nadano inne brzmienie, bowiem stanowił on, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności, ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Kolejne zmiany ustawy i tekst jednolity zawierają takie same brzmienie tego przepisu. Art. 24 ust. 3a po zmianie, która weszła w życie od dnia 14 stycznia 2006 r., stanowi w dalszym ciągu wyłom od zasady ustalania początkowej daty przyznania świadczenia, określonej w ust. 2 tego artykułu. Jak już powiedziano wyżej, z ust. 2 art. 24 wynika, że prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, natomiast ust. 3a jako datę początkową wskazuje pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Z przepisów tych, tj. ust. 2 i ust. 3a art. 24 wynika, że o ile dla ustalenia świadczenia po raz pierwszy (ust. 2) wymagany jest wniosek kompletny, tj. z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o tyle ust. 3a wymaga tylko złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego już poprzednio przyznanego. Po ustaniu ważności orzeczenia i uzyskaniu ponownego, stanowiącego kontynuację poprzedniego, prawo do świadczenia ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o kontynuację świadczenia. Z ust. 3a art. 24 wynika zatem, że decydującą jest data złożenia wniosku o kontynuację świadczenia, przy czym w odróżnieniu od wniosku, o którym mowa w ust. 2 tego artykułu, nie musi on spełniać warunku prawidłowości wypełnienia dokumentów, ale musi z niego wynikać, że jest on kontynuacją już wcześniej otrzymywanego świadczenia rodzinnego. Stwierdzić należy, że o ile z ust. 3a art. 24 w brzmieniu nadanym art. 27 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. wynikała oczywistość kontynuowania świadczenia, o tyle ust. 3a w brzmieniu obecnie obowiązującym już tak korzystnie oczywistej kontynuacji nie stanowi. Jednak podkreślić należy, że nowelizacja dokonana ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. nie zawiera żadnego przepisu intertemporalnego, co oznacza, że podstawę rozstrzygnięcia powinien stanowić przepis obowiązujący w dacie orzekania, bez względu na to w jakiej dacie został złożony wniosek o kontynuację świadczenia. Oznacza to, że chociaż wniosek o kontynuację świadczenia został złożony jeszcze pod rządami ust. 3a art. 24 w brzmieniu nadanym art. 27 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., to rozstrzygnięcie powinno mieć za podstawę przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zastosował zatem właściwy przepis, bowiem art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).