II OSK 2286/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 307/20 o odrzuceniu skargi I. S. w sprawie ze skargi I. S. i W. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., na postawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "ppsa", odrzucił, jako niedopuszczalną, skargę I. S. wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] umarzającą postępowanie odwoławcze z odwołania W. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie decyzja organu drugiej instancji została skierowana wyłącznie do W. S., który wniósł odwołanie od rozstrzygnięcia Wojewody [...]. Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że I. S. nie była stroną postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, a zatem nie jest ona jednym z podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 ppsa i nie ma interesu prawnego w jej skarżeniu. Dlatego też jej skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Jednocześnie Sąd wskazał, że odrzucenie skargi I. S. nie wpływa na możliwość rozpatrzenia skargi drugiego ze skarżących – W. S., ani na wynik tego rozstrzygnięcia. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła I. S. – reprezentowana przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 50 § 1 ppsa w zw. z art. 28 kpa poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej skutkującą ustaleniem, że I. S. nie posiadała statusu strony w postępowaniu administracyjnym i co za tym idzie nie posiada takiego statusu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, jej interes prawny powinien być badany w oparciu o art. 28 kpa, a w świetle tego przepisu to bez wątpienia ma ona interes prawny uprawniający ją do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jako właścicielka sąsiedniej działki, zamieszkująca na tejże posesji. Wskazując na powyższe zarzuty I. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, zauważyć należy, że zgodnie z art. 182 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 ppsa). Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie był więc uprawniony do analizy i oceny licznych pism procesowych składanych w niniejszej sprawie przez skarżących. Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i dlatego podlega oddaleniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku interesu prawnego I. S. do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie, co z kolei skutkowało koniecznością odrzucenia jej skargi. Zauważyć należy, że zgodnie art. 50 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 ppsa ma charakter obiektywny i jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego, ale niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego. Interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. Od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Istnienie, przywołanej powyżej, legitymacji skargowej, w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa, podlega badaniu przez sąd administracyjny. W sytuacji jej braku u skarżącego, w przypadku gdy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 ppsa, skarga podlega odrzuceniu. Inaczej mówiąc interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. np. wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96). Oznacza to, że podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma zatem podmiot, który swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego, czy też na potrzebie ochrony cudzego interesu. W rozpoznawanej sprawie I. S. nie miała w świetle art. 50 § 1 ppsa "interesu prawnego" (uprawnienia do wniesienia skargi) i dlatego jej skarga musiała zostać przez WSA w Warszawie odrzucona. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniosku I. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r., nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2003 r. Następnie na skutek wniesionego przez W. S. odwołania od powyższej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] nie dotyczyło kwestii interesu prawnego W. S. Decyzja ta została skierowana wyłącznie do W. S. A zatem skoro zaskarżona decyzja dotyczyła odwołania wniesionego przez W. S. i kwestii badania jego interesu prawnego w tym postępowaniu administracyjnym, to skarżąca kasacyjnie nie jest stroną tego postępowania i w konsekwencji nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu ww. decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. To że skarżąca kasacyjnie jest właścicielką sąsiedniej działki, zamieszkującą na tejże posesji nie powoduje, że ma interes prawny do wniesienia skargi na decyzję, której nie była adresatem. Interes procesowy w kwestionowaniu rozstrzygnięcia dotyczącego interesu materialnoprawnego danej strony, ma tylko ta strona, której interes materialnoprawny został zakwestionowany tym rozstrzygnięciem. Tym samym słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że I. S. nie ma legitymacji skargowej w niniejszej sprawie, i jej skarga jako niedopuszczalna została prawidłowo odrzucona. Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 ppsa (mylnie wskazanego przez skarżącą kasacyjnie jako art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, który to przepis nie był przez Sąd stosowany) w zw. z art. 50 § 1 ppsa i art. 28 kpa okazał się zatem nietrafny. Powyższe, jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie ma wpływu na merytoryczne rozpoznanie przez ten Sąd skargi złożonej przez W. S. na kwestionowaną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], bowiem w tej sprawie to W. S. posiada legitymację skargową do zaskarżenia powyższej decyzji. W tych warunkach, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 ppsa orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 ppsa.