II OSK 876/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: Sędzia NSA Maria Czapska- Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 25 września 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 1077/05 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Sygn. akt II OSK 876 /07 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzje z dnia [...] roku o braku podstaw do stwierdzenia u M. W. choroby zawodowej wskazanej pod pozycją 15 w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia 4 września 1998 roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294), po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] niestwierdzającej choroby zawodowej: uszkodzenie słuchu (poz. 15 wykazu chorób zawodowych) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2000 r. (sygn. akt II SA/Kr 2308/98) Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu tegoż wyroku wskazano na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak wyjaśnienia przyczyn rozbieżności w wynikach badania słuchu u M. W., konieczność wyjaśnienia charakteru choroby narządu słuchu na którą cierpi M. W. , gdyż materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy był w ocenie Sądu lakoniczny, pobieżny i wyrywkowy. Sąd wskazał też na niekompletne i wyrywkowe wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie stwierdził u M. W. żadnej z chorób zawodowych wymienionych w poz. 2, 4, 6, 14, 16 załącznika do rozporządzenia. Decyzja ta została w wyniku wniesionego przez M. W. odwołania decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. uchylona w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejny raz rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie stwierdził u M. W. istnienia choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 2, 4, 6, 14, 15 i 16 w załączniku do rozporządzenia. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. W. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. W. choroby zawodowej wskazanej pod pozycją 15 w załączniku do rozporządzenia, a Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po rozpoznaniu wniesionego przez M. W. odwołania decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Na powyższą decyzję skargę do Sądu wywiódł M. W. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2004 r. (sygn. akt III SA/Kr 926/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę, ale zostało ono uchylone postanowieniem NSA z dnia 21 lipca 2005 r. (sygn. akt IIOSK 453/05). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając wniesioną skargę stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W ocenie Sądu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wydał zaskarżoną decyzję po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art.7 k.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art.77 § 1 k.p.a.). Bezsporną jest w niniejszej sprawie okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych (np. nadmiernego hałasu), stwarzających zagrożenie spowodowania choroby zawodowej. W toku postępowania ustalono przebieg pracy zawodowej strony. W dochodzeniu epidemiologicznym ustalono, że wnioskodawca na zajmowanych stanowiskach pracy był narażony na hałas do 120 dB. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w sprawie przeprowadzono szereg badań lekarskich. W orzeczeniu z dnia 14 kwietnia 1997 r. lekarz Przychodni Chorób Zawodowych w K. nie rozpoznał u M. W. choroby zawodowej, wskazując na obniżenie ostrości słuchu typu mieszanego. Następnie orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 1 kwietnia 1998 r. również nie rozpoznano u niego choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 15), podając, iż u wnioskodawcy istnieje niedosłuch obustronnie typu mieszanego. [...] Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem z dnia 20 marca 2001 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano na obustronny niedosłuch typu mieszanego znacznego stopnia, niezawodowy. Stwierdzono, że brak jest związku przyczynowego między stopniem i charakterem niedosłuchu - z jednej strony oraz narażeniem na hałas - z drugiej. Różnica stopnia obniżenia słuchu dla ucha lewego w badaniach wykonanych przez Przychodnię Chorób Zawodowych Centrum Medycyny Profilaktycznej w 1997 r.- z jednej strony oraz przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w 1998 r. z drugiej, może być spowodowana różnymi czynnikami, w tym także zależeć może od stopnia współpracy pacjenta podczas badania, które jest oparte na zgłaszaniu przez badanego momentu usłyszenia bodźca dźwiękowego. W przypadku M. W. stopień uszkodzenia słuchu nie ma jednak znaczenia, gdyż sam charakter uszkodzenia słuchu typu mieszanego stanowi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Pacjent został ponownie poddany badaniom słuchu w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w 2000 r. Trzykrotnie wykonane badanie audiometryczne przez Przychodnię Chorób Zawodowych Centrum Medycyny Profilaktycznej w 1997 r. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w 1998 r. oraz Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w 2000 r. wskazują na uszkodzenie słuchu typu mieszanego. Ponieważ w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych figuruje uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, a skutkiem biologicznym narażenia na wieloletnie działanie hałasu ponadnormatywnego może być (gdyż nie u wszystkich narażonych dochodzi do uszkodzenia słuchu hałasem) obustronne, symetryczne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, odzwierciedlające się w wykonanych badaniach audiometrii tonalnej charakterystycznym wykresem. Tylko uszkodzenie słuchu typu odbiorczego, z lokalizacją zmian w narządzie ślimaka ucha wewnętrznego, udokumentowane wykresem audiometrycznym o przedstawionych cechach, stwierdzone w okresie narażenia na hałas lub krótko po jego ustaniu, może być rozpatrzone jako choroba zawodowa. W świetle powyższego, stwierdzenie u M. W. uszkodzenia słuchu typu mieszanego, które nie powstaje w wyniku działania hałasu, nie może być zakwalifikowane do zawodowego uszkodzenia słuchu, pomimo udokumentowanego narażenia na hałas ponadnormatywny w okresie zatrudnienia. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał opinie, że przeprowadzona diagnostyka audiologiczna (tj. badanie audiometrią tonalną oraz audiometrią impedancyjną) wykazała u badanego występowanie niedosłuchu mieszanego obustronnie. Przedstawione wyniki uzyskane w badaniach nie przedstawiają wątpliwości co do rozpoznania charakteru niedosłuchu występującego u M. W. Stwierdzone różnice dotyczące wielkości niedosłuchu mogą wynikać zarówno z subiektywnej metody badania (audiometrią tonalna) jak i zmiennej wielkości komponentu przewodzeniowego w obserwowanym niedosłuchu. Stwierdzony w 1998 i 2003 r. przez IMPiZŚ w S. mieszany charakter niedosłuchu wyklucza jego powstanie na skutek działania hałasu. Nie jest zatem możliwe stwierdzenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia (hałasu) występujących w środowisku pracy. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu 10 maja 2004 r. nie rozpoznał u M. W. choroby zawodowej, wskazując na istniejący u niego obustronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu przewodzeniowego. Jakkolwiek na stanowiskach pracy w latach 1978-1993 miało miejsce narażenie na hałas o poziomach powyżej NDN, ale stwierdzone zmiany w narządzie słuchu nie przedstawiają klinicznych cech uszkodzenia spowodowanego hałasem. Lekarze zaakcentowali, że nie chodzi tu o wielkość ubytku słuchu, która nie przesądza o rozpoznaniu zawodowego uszkodzenia słuchu, ale o mieszany charakter ubytku (z przewagą komponentu przewodzeniowego), który nigdy nie występuje w następstwie oddziaływania hałasu. Przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne z użyciem m.in. obiektywnych metod oceny słuchu (audiometria impedancyjna, pomiary słuchowych potencjałów wywołanych, elektrony stagmografia) nie wykazały bowiem typowego dla przewlekłego urazu akustycznego odbiorczego uszkodzenia słuchu, natomiast zmiany spotykane w niektórych samoistnych schorzeniach ucha środkowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji orzekający w sprawie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo uznał te orzeczenia lekarskie za wiarygodne, zasadnie przyjmując, że charakter stwierdzonych u skarżącego zmian w narządzie słuchu wskazuje na inną niż hałas etiologię schorzenia słuchu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo zgodnie z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Organy administracyjne otrzymały orzeczenia lekarskie wzajemnie uzupełniające się, a poprzednie rozbieżności i wątpliwości zostały wyjaśnione. Dlatego też Sąd uznał, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opiniach lekarskich zawierających przekonywujące uzasadnienie. Ewentualny brak dokumentacji dotyczącej zatrudnienia skarżącego nie może wpływać na ocenę tych opinii, skoro nie był kwestionowany sam fakt narażenia M. W. na działanie hałasu. W ocenie Sądu organy administracyjne zrealizowały w całości wytyczne zawarte w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2000 r., a kontrolowana decyzja wskazuje prawidłową podstawę prawną, tj. art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. .z 1998 r, Nr 90, poz.575 z późn. zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, to należało na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) skargę oddalić. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. W. zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia prawa procesowego, tj. - art. 7 k.p.a. - przez niepodjęcie niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, - art. 8 k.p.a. - przez prowadzenie postępowania podważającego zaufanie do organów Państwa, - art. 77 k.p.a. - przez niezrealizowanie obowiązku całkowitego zebrania i oceny materiału dowodowego, oraz art.151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem strony skarżącej stanowisko Sądu narusza przepisy, a to art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a. przez ich niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a.- przez jego błędne zastosowanie. Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała na brak wyjaśnienia jaka jest etiologia stwierdzonego u skarżącego niedosłuchu i czy można przyjąć kategorycznie, że rozpoznane schorzenie nie może pozostawać w związku z oddziaływaniem znacznego hałasu na słuch skarżącego w trakcie trwania pracy zawodowej oraz czy zaistniały niedosłuch początkowo nie był charakteru odbiorczego tymbardziej, że z logicznego i życiowego punktu widzenia taki związek nie może być wykluczony. Zdaniem skarżącego potrzeba wyjaśnienia powyższej kwestii nie powinna powodować ograniczenia postępowania dowodowego tylko i wyłącznie do badań przez dotychczasowe organy, lecz powinna spowodować skierowanie skarżącego na wszechstronne badania słuchu przez instytucję taką jak np. Zakład Medycyny Sądowej lub Instytut Ekspertyz Sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą być uznane za zasadne, a tym samym skarga ta nie mogła zostać uwzględniona. Stwierdzić trzeba, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Wskazywał na to wprost § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartą w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Choroby zawodowe stwierdza inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Takie dowody w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej nakazuje inspektorowi zgromadzić i ocenić § 10 ust. 1 rozporządzenia. Zważywszy na to, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest wystąpienie jednocześnie dwóch przesłanek - pracy w warunkach narażających na zachorowanie (co w tym przypadku nie jest w sprawie kwestionowane) oraz stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia, to brak tej drugiej przesłanki nie pozwalał na stwierdzenie choroby zawodowej. Wbrew odmiennym wywodom skargi kasacyjnej wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, to brak jest podstaw do tego, aby jak wywodzi to kasacja skierować skarżącego na wszechstronne badania słuchu przez inne jednostki. Mając na względzie treść orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie oraz wymogi określone przepisami prawnymi mającymi w sprawie zastosowanie, to za chybiony uznać trzeba zarzut kasacji, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez nie dopatrzenie się uchybienia przez organy administracji dyspozycji tych przepisów. Swoje stanowisko w tym zakresie zresztą Sąd szczegółowo uzasadnił. W świetle powyższego nie mógł być uznany za zasadny także zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisu art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie. Zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.