I OW 104/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Warty o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Warty a Prezydentem Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. Z. o przyznanie pomocy finansowej postanawia: wskazać Burmistrza Warty jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Wnioskiem z 13 lipca 2022 r. Burmistrz Warty wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. Z. o udzielenie wsparcia finansowego na przyjazd fotografa i wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że MOPS we Wrocławiu przekazał do MOPS w Warce dokumenty R. Z. (bez wywiadu środowiskowego), obecnie przebywającego na oddziale [...] w Specjalistycznym Centrum Medycznym w P. od stycznia bieżącego roku, celem przyznania pomocy. Zdaniem Burmistrza fakt, że świadczeniobiorca nie ma stałego zameldowana a ostatnim miejscem zameldowania jest W., ul [...] nie przesądza o tym że gmina Warta jest gminą właściwą miejscowo do ponoszenia kosztów związanych z przyznaniem pomocy finansowej. R. Z. od około 30 lat zamieszkuje poza terenem gminy Warta, dobrowolnie wymeldował się ze stałego miejsca zamieszkania i wyprowadził się do W. gdzie założył rodzinę, pracował, tam od lat koncentrował swoją aktywność życiową. Wobec powyższego nie znaleziono podstaw do rozpatrzenia wniosku R. Z. zam. W. ul. [...], obecnie przebywającego na oddziale [...] w Specjalistycznym Centrum Medycznym w P. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia podał, że 29 marca 2022 r. do OPS w P. wpłynął wniosek R. Z. o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek ten został, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 ust. 2 ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z uwagi na błędnie ustalone ostatnie miejsce zameldowania wnioskującego, przekazany do OPS we Wrocławiu. W dniu 29 kwietnia 2022 r. MOPS we Wrocławiu przekazał przedmiotowy wniosek zgodnie z właściwością do MOPS w Warcie. Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że R. Z. ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały posiadał w gminie Warta, pod adresem ul. [...]. Jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Na terenie gminy Wrocław nie posiadał nigdy zameldowania na pobyt stały lub czasowy. Zamieszkiwał w mieszkaniu przy ul. [...] we Wrocławiu zajmowanym przez jego partnerkę G. Z., z którą prawie rok temu rozstali się definitywnie. W grudniu 2021 r. opuścił wskazany lokal. Obecnie przebywa na oddziale Specjalistycznego Centrum Medycznego w. P. Nie ma on możliwości powrócić do wskazanego lokalu mieszkalnego. W świetle powyższego, R. Z. spełnia wskazane kryteria uznania za osobę bezdomną. Zdaniem Prezydenta Wrocławia, bez znaczenia jest przy tym, że pomiędzy wymeldowaniem z Gminy Warta, a staniem się osobą bezdomną ww. koncentrował swoje życie na terenie Gminy Wrocław. W przypadku osoby bezdomnej nie może być bowiem mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru stałego pobytu, ale ustala tylko jej status. Biorąc powyższe pod uwagę wskazano, że organem właściwym do rozpoznania wniosku R. Z. o przyznanie pomocy finansowej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały świadczeniobiorcy, tj. gmina Warta. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Warty i Prezydentem Wrocławia jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku R. Z. w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów przyjazdu fotografa i wyrobienia zdjęcia do dowodu osobistego. Punktem wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie są przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej powoływanej jako u.p.s.), które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 tej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. wynika, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Art. 101 ust. 3 u.p.s. stanowi zaś, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis art. 6 pkt 8 u.p.s. definiuje osobę bezdomną jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, przyjąć należy, że R. Z. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., gdyż na chwilę obecną nie posiada żadnego miejsca zamieszkania i nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały. Z akt sprawy wynika, że zainteresowany przebywa na oddziale [...] w Specjalistycznym Centrum Medycznym w P. Oddziału ww. szpitala nie można jednak uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Pobyt w tego typu ośrodkach jest pozbawiony cechy trwałości i nie można przyjąć, że jest miejscem w którym koncentruje się działalność życiowa i cele przebywających tam osób. Obecność wnioskodawcy w zakładzie leczniczym wiąże się ze stanem zdrowia i nie wynika z jego dobrowolnego wyboru miejsca organizacji i załatwiania swoich spraw życiowych. Na chwilę obecną wnioskodawca nie posiada żadnego miejsca zamieszkania (zanim trafił do zakładu leczniczego opuścił lokal mieszkalny zajmowany przez G. Z., w którym uprzednio wspólnie z nią zamieszkiwał) i nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały. Z tych też względów należy uznać go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że w świetle art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. Z. o przyznanie pomocy finansowej jest Burmistrz Warty - jest to bowiem gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Burmistrza Warty.