II GZ 408/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1417/11 w zakresie wniosku Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewoda P., postanowieniem z [...] listopada 2010 r., nr [...] ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie 3.482,67 zł, które obciążają zobowiązanego J. L. ("Przedsiębiorstwo [...]"), a postanowieniem z [...] maja 2011 r., nr [...] Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Wojewody P. Na powyższe postanowienie Ministra Środowiska skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł J. L. Do skargi dołączył zgłoszenie przystąpienia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...]. W zgłoszeniu tym wskazano, że zgodnie z § 1 statutu Stowarzyszenia, jego celem jest m.in.: wspieranie społecznej aktywności obywateli oraz działania mające na celu umacnianie porządku publicznego, bezpieczeństwa i praworządności, a zwłaszcza walka z bezprawiem, korupcją i innymi patologiami życia publicznego. Zgodnie natomiast z § 2 statutu, Stowarzyszenie realizuje swoje cele zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności poprzez prowadzenie działalności informacyjnej, promocyjnej, szkoleniowej, badawczej, interwencyjnej i wydawniczej służącej realizacji celów statutowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Stowarzyszenie nadesłało statut i zgłoszenie zawiadomienia o zawiązaniu stowarzyszenia złożone do Starosty S. oraz wyjaśniło, że działa jako stowarzyszenie zwykłe i nie podlega obowiązkowemu wpisowi do KRS. Postanowieniem z 17 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił Stowarzyszeniu [...] dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu WSA podniósł, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku. Pismem z 3 kwietnia 2012 r. Stowarzyszenie [...] złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. We wniosku wskazało, że skarga dotyczy niezgodnego z prawem działania organów administracji publicznej, w szczególności Ministra Środowiska, który wydając zaskarżone postanowienie naruszył w ocenie strony jej prawa. Stowarzyszenie wskazało, że wnosi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zgodnie z wystosowanym do niego w tej sprawie wnioskiem J. L. Do swojego wniosku Stowarzyszenie załączyło statut, zaświadczenie Starosty S. z 5 sierpnia 2011 r. o wpisie podmiotu w rejestrze stowarzyszeń zwykłych prowadzonym przez Starostwo Powiatowe w S. pod numerem: [...] oraz Regulamin Wewnętrzny Pracy Zarządu Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 30 maja 2012 r. sygn. akt II GZ 176/12, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 17 października 2011 r., wskazując w uzasadnieniu, że zostało ono podjęte w składzie sprzecznym z przepisami prawa, bowiem w przypadku wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, ustawodawca nie przewidział możliwości orzekania w tym przedmiocie na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem z 23 sierpnia 2012 r., odmówił Stowarzyszeniu [...] dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w niniejszej sprawie. Sąd wskazał, że z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) nie wynika zasada obligatoryjnego udziału każdej organizacji społecznej, występującej w sprawach innych osób dotyczących działalności statutowej tej organizacji. W ocenie Sądu analiza złożonych przez Stowarzyszenie [...] dokumentów dotyczących celów i zakresu jego działania (statutu oraz Regulaminu Wewnętrznego Pracy Zarządu) nie pozwala uznać by przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne wpisywało się w zakres statutowej działalności Stowarzyszenia. Również pisma Stowarzyszenia, jak wskazał Sąd, nie precyzują, który ze statutowych celów miałby realizować udział w niniejszym postępowaniu sądowym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. L. wnosząc o uchylenie postanowienia w całości i dopuszczenie Stowarzyszenia [...] do udziału w spawie w charakterze uczestnika. W zażaleniu przytoczył treść § 1 i § 2 rozdziału II Statutu Stowarzyszenia podkreślając, że celem Stowarzyszenia są m.in. działania mające na celu umacnianie porządku publicznego, bezpieczeństwa i praworządności, a zwłaszcza walka z bezprawiem, korupcją i innymi patologiami życia publicznego, a cele te realizuje się poprzez prowadzenie działalności informacyjnej, promocyjnej, szkoleniowej, badawczej, interwencyjnej i wydawniczej. W ocenie wnoszącego zażalenie przepis art. 31 § 1 k.p.a. upoważnia organizację społeczną do występowania w spawie dotyczącej innej osoby, a znaczenie decydujące mają postanowienia statutowe, w związku z czym organizacja nie musi posiadać bezpośredniego interesu prawnego w sprawie. W zażaleniu podniesiono ponadto, że toczące się postępowanie dotyczy rażącego naruszenia prawa, co wypełnia cele działania stowarzyszenia m.in. w zakresie walki z bezprawiem urzędników. W ocenie skarżącego, subiektywna odmowa opuszczenia Stowarzyszenia do toczącego się postępowania rażąco uderza w postawy konstytucyjnego państwa prawa i pozbawia organizację społeczną możliwości wypowiadania się w sprawach publicznych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono ponadto niewskazanie w uzasadnieniu materialnych i prawnych przesłanek przedmiotowej odmowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 tej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, nawet odnośnie organizacji społecznych, które nie posiadają osobowości prawnej. Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu I instancji, że z art. 33 § 2 ustawy p.p.s.a. nie wynika zasada obligatoryjnego udziału każdej organizacji społecznej, występującej w sprawach innych osób, a dotyczących działalności statutowej tej organizacji lecz Sąd powinien badać dopuszczalność udziału wnioskującej organizacji w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Analiza złożonych w toku postępowania sądowego dokumentów dotyczących celów i zakresu działalności Stowarzyszenia pozwala stwierdzić, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy jej statutowej działalności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy indywidualnej sprawy, w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających J. L. w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W ocenie strony wnoszącej zażalenie, przedmiot sprawy dotyczy zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia na podstawie § 1 i § 2 rozdziału II Statutu. W zażaleniu J. L. wskazał w szczególności na cel Stowarzyszenia jakim jest umacnianie porządku publicznego, bezpieczeństwa i praworządności, a zwłaszcza walka z bezprawiem, korupcją i innymi patologiami życia publicznego. Taki zapis nie świadczy jednak o tym, aby poprzez uczestniczenie Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym realizowany miał być przytoczony cel społeczny, czy też jakikolwiek z celów, dla których Stowarzyszenie zostało powołane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym kwestii udziału w charakterze uczestnika organizacji społecznych ugruntowany jest pogląd, że zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej (postanowienie NSA z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 i z 15 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 157/11, niepublikowane). Wskazane w statucie cele nie pozwalają uznać by przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne wpisywało się w zakres statutowej działalności Stowarzyszenia [...]. W treści art. 25 § 4 p.p.s.a., do którego odsyła wspomniany art. 33 § 2 tej ustawy mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Tak więc ta statutowa działalność musi mieć swój zdefiniowany przedmiot, nie polegający wszak jedynie na reprezentowaniu interesów prawnych innych osób. Podsumowując, stwierdzić należy, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie przyjął, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. ----------------------- 4