III SO/Wr 4/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku C.S. o wymierzenie Wojewodzie D. grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi postanawia: I wymierzyć Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych; II zasądzić od Wojewody D. na rzecz wnioskodawcy kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pismem z 10 czerwca 2021 r. wnioskodawca C.S. (dalej: wnioskodawca, strona skarżąca) złożył przez zawodowego pełnomocnika skargę na bezczynność Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie z jego wniosku. Skarga wpłynęła do organu 14 czerwca 2021 r. Pismem z 27 grudnia 2021 r., które do organu wpłynęło 29 grudnia 2021 r., wnioskodawca złożył przez swojego pełnomocnika na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: p.p.s.a.) wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. z uwagi na nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność organu, która wpłynęła do organu 14 czerwca 2021 r. Wniósł również o rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy na posiedzeniu niejawnym, rozpoznanie skargi na bezczynność, zasądzenie kosztów postępowania i o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma, w tym z odpisu skargi. Na uzasadnienie wskazał, że skarga wpłynęła do Wojewody 14 czerwca 2021 r., a zatem winna zostać przekazana tutejszemu Sądowi do 14 lipca 2021 r. w terminie 30 dni. Pełnomocnik wnioskodawcy dalej podniósł, że do dnia złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny według informacji uzyskanych w Wydziale Informacji Sądowej WSA we Wrocławiu skarga nie została Sądowi przekazana. Zarzucił organowi rażące uchybienie ustawowemu terminowi 30 dni na przekazanie skargi Sądowi. Podkreślił przy tym, że od otrzymania przez organ skargi do dnia sporządzenia wniosku minęło 196 dni, a zatem organ miał już 166 dni opóźnienia w przekazaniu skargi. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie wniosku. Wskazał, że nieprzekazanie skargi w terminie było skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w Urzędzie Wojewódzkim przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania, jak również braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Zdaniem organu przy tym nie sposób uznać, że opóźnienie, do jakiego doszło w sprawie, ma charakter celowego działania organu. Wyjaśniał również, że w sprawie doszło do zaburzenia obiegu wewnętrznego dokumentów, które skutkowało nieterminowym przekazaniem skargi. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że ww. skarga wpłynęła do Sądu 3 stycznia 2022 r. (sygn. akt III SAB/Wr 3/22). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Powołany przepis nie obliguje jednakże Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem ‘może’ orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie niewątpliwym jest, że skarga wniesiona za pośrednictwem Wojewody wpłynęła do organu 14 czerwca 2021 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ powinien przekazać ww. skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 30 dni od jej wniesienia przez stronę skarżącą. Uczynił to jednak dopiero 3 stycznia 2022 r. (data wpływu do Sądu). W konsekwencji przekazanie skargi do Sądu nastąpiło z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu o ponad pięć miesięcy. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek strony skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 550 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy stanowiący przedmiot skargi (bezczynność organu) oraz okres uchybienia terminowi do przekazania skargi (ponad pięć miesięcy), a także brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Przy tym, co należy podkreślić, na dzień wpływu wniosku o wymierzenie organowi grzywny (29 grudnia 2021 r.) organ wciąż nie wykonał ciążącego na nim obowiązku procesowego określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie przedłożył również w sprawie ze skargi na jego bezczynność, mimo dwukrotnego wezwania skierowanego do pełnomocnika organu, podpisanej odpowiedzi na skargę. Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco-restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Wojewodę grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Wobec powyższego należało orzec jak w pkt I sentencji. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji).