III SA/Łd 373/08

SENTENCJA Dnia 18 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA: Irena Krzemieniewska Sędzia NSA: Janusz Nowacki (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na marzec 2008 roku oddala skargę. UZASADNIENIE Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo K. K. do świadczeń opieki zdrowotnej na marzec 2008 roku, z uwagi na bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na, wynikającą z akt sprawy, okoliczność rozpoznawania aktualnie przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. sprawy K. K. o przyznanie renty. W myśl art. 67 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 roku, Nr 210, poz.2135 ze zm.), osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury lub renty pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia ma wraz z członkami rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 p. 5 i 6, prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń. K. K. ma zatem prawo do świadczenia z ubezpieczenia zdrowotnego z mocy tej ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy gmina wydaje decyzje potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osobom innym niż ubezpieczone. Z powyższych względów postępowanie należało umorzyć K. K. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 1 stycznia 2008 roku. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż do dnia 30 kwietnia 2007 roku miał orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i na tej podstawie otrzymywał rentę rodzinną i socjalną. W dniu 20 kwietnia 2007 roku lekarz orzecznik ZUS orzekł o częściowej niezdolności do pracy. K. K. złożył sprzeciw od tego orzeczenia. Komisja Lekarska ZUS w dniu 23 maja 2007 roku utrzymała w mocy orzeczenie lekarza orzecznika i tym samym wydała decyzję, w której ustaliła częściową niezdolność do pracy. Od tej decyzji skarżący w dniu 12 czerwca 2007 roku złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. i obecnie oczekuje na wyrok w sprawie. W miesiącach czerwcu i lipcu 2007 roku otrzymał decyzje MOPS-u o przyznaniu prawa do świadczeń zdrowotnych. Jednakże w sierpniu i wrześniu 2007 roku nie otrzymał żadnej decyzji tylko kartki od pracownika socjalnego, iż jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w myśl ustawy o świadczeniach zdrowotnych. W związku z zaistniałą sytuacją zwrócił się do ZUS-u i NFZ o wyjaśnienie, czy jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. ZUS poinformował go, iż nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Natomiast NFZ przedstawił odmienne stanowisko. W październiku, listopadzie i grudniu 2007 r. MOPS wydał decyzje odmowne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznające odwołania od decyzji wydawało rozbieżne orzeczenia. K. K. wyjaśnił ponadto, że zarówno MOPS, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznają w jego sprawach, iż ubiega się o rentę. Tymczasem nie stara się on o rentę tylko o zmianę z częściowej niezdolności na całkowitą niezdolność do pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 2, art. 3, art. 7 ust. 2, art. 54, art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy podał, ze po myśli art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 roku Nr 210, poz. 2135 ze zm.) stronie przysługuje prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej, a więc brak jest podstaw do wydania żądanej przez K. K. decyzji. W ocenie organu wskazać należy, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, do zadań zleconych gminy należy wydawanie decyzji, o których mowa w art. 54, w sprawach świadczeniobiorców innych niż ubezpieczeni spełniający kryterium dochodowe, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, w przypadku których nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 12 tej ustawy. Kolegium uznało, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanej ustawy nie ma podstaw do wydania decyzji, o której wydanie wnosi skarżący, bowiem posiada on już prawo do tych świadczeń. Postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe (art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji potwierdzającej stronie prawo do świadczeń opieki zdrowotnej za styczeń 2008 roku. Na powyższą decyzję K. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 1 stycznia 2008 roku. W uzasadnieniu podniósł, że nie uzyskał jednoznacznej opinii w kwestii tego, czy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy też nie. Decyzja, którą otrzymał nie jest w jego ocenie jasna. Podkreślił swą trudną sytuację zdrowotną i materialną. Powtórzył argumentację wcześniej przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaznaczyć należy, iż prawo do ochrony zdrowia oraz do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych należy do praw gwarantowanych w Ustawie Zasadniczej (art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). W doktrynie podkreśla się, że wymienionym przepisom konstytucyjnym przyznawać trzeba walor normatywny w tym sensie, że przepisy te statuują prawo jednostki, które stanowić może samoistne źródło roszczenia (por. J. Trzciński, "Konstytucyjne prawo do zdrowia na tle art. 35 Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej" [w:] "Sześć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia i inspiracje", L. Garlicki, A. Szmyt (red.), Warszawa 2003, s. 303 – 305). Ustawowa regulacja dotycząca uprawnień do świadczeń z opieki zdrowotnej jest koherentna z konstytucyjną. W tym zakresie zwrócić można w szczególności uwagę na dyspozycję art. 65 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), potwierdzającą zasady równego dostępu, równego traktowania i solidarności w zakresie korzystania ze świadczeń zdrowotnych. W tym duchu postanowiono, iż omawiane uprawnienie przysługiwać może na podstawie różnego rodzaju tytułów, w szeregu sytuacji życiowych, zawodowych, w szczególności także w przypadkach, gdy jednostka nie odprowadza składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zasadą jest, po myśli art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, że uprawnienie to wiąże się ze stosunkiem ubezpieczenia zdrowotnego, tj. objęcia obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Jednakże prawo do świadczeń zdrowotnych przysługuje również innym osobom, niż ubezpieczeni w ścisłym tego słowa znaczeniu oraz osobom nieubezpieczonym. Uprawnienie to bowiem przyznano podmiotowi, który ubiega się o przyznanie emerytury lub renty, pomimo wygaśnięcia ubezpieczenia w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń (art. 67 ust. 7 ustawy). Z tego samego tytułu prawo do świadczeń uzyskali w tożsamym zakresie także członkowie rodziny takiej osoby. Ponadto – omawiane prawo zagwarantowano także innym niż ubezpieczeni, osobom posiadającym obywatelstwo polskie i posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy), a nawet osobom nieposiadającym polskiego obywatelstwa (art. 2 ust. 2 ustawy). Regułą jest także to, że realizacja prawa do świadczeń zdrowotnych jest odformalizowana. W celu potwierdzenia prawa do świadczeń nie jest bowiem wymagane wydanie decyzji administracyjnej, lecz sporządza się kartę ubezpieczenia, o której mowa w art. 50 i nast. ustawy lub poświadczenie, uregulowane w art. 52 ust. 1 i nast. ustawy. Tak jest w przypadku świadczeń przysługujących ubezpieczonym. Natomiast wobec osób innych niż ubezpieczone – właściwy wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję potwierdzającą uprawnienie do świadczeń zdrowotnych w trybie art. 54 ust. 1 i nast. ustawy. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. Stwierdzić przy tym należy, iż niedecyzyjny tryb potwierdzenia prawa do świadczeń wyprzedza decyzyjne formy potwierdzenia uprawnienia w tym znaczeniu, że decyzję administracyjną w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń wydaje się wyłącznie wówczas, gdy jednostce nie przysługuje pozadecyzyjna forma potwierdzenia tego prawa. W przypadku zatem, gdyby ta sama osoba spełniała kryteria do uzyskania karty ubezpieczenia czy też poświadczenia prawa do świadczeń i jednocześnie przesłanki do uzyskania decyzji potwierdzającej to prawo, pierwszeństwo należałoby przyznać drodze mniej sformalizowanej. Uznać należy, iż w takim wypadku brak jest podstaw do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji administracyjnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż K. K. spełniał przesłanki do uzyskania świadczeń z opieki zdrowotnej. Potwierdzenie tego prawa nie mogło jednak nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, jak żądał skarżący. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący ubiegał się o prawo do renty socjalnej. Za błędne należy uznać stanowisko skarżącego, iż nie ubiega się on o rentę, a jedynie "o zmianę z częściowej niezdolności do pracy na całkowitą niezdolność". Ze znajdującego się w aktach sprawy odwołania K. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 maja 2007 roku do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wynika, że skarżący wnosi także o przyznanie stosownej renty na stałe. Wobec tego stan faktyczny sprawy mieścił się w hipotezie art. 67 ust. 7 ustawy. W tym przepisie uregulowano sytuację osób, wobec których wygasł obowiązek ubezpieczenia, a którym nadal, pomimo tego faktu, przysługuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby te traktowane są przez ustawodawcę nadal jak osoby ubezpieczone. Konkludując, K. K. nie przysługiwało prawo do żądania wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej. Prawo to bowiem przysługiwało stronie już z faktu ubiegania się o rentę socjalną, a więc w oparciu o art. 67 ust. 7 ustawy. Z przedstawionych wyżej powodów, w ocenie Sądu, skarga K. K. nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji rzetelnie zgromadziły materiał dowodowy w sprawie i dokonały jego wnikliwej oceny. Organ odwoławczy stosując właściwe w sprawie przepisy zasadnie uznał, że brak jest podstaw do uczynienia zadość wnioskowi skarżącego, w związku z czym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę K. K. a.ł.