VIII SA/Wa 559/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia [...] marca 2022 r. znak:[...]. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 9 maja 2022 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania S. K. (dalej: skarżący, strona) od decyzji Starosty R. (dalej organ I instancji, Starosta) z 9 marca 2022 r. znak; [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200 zł - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Decyzją z 9 marca 2022r. Starosta, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 140 mb pkt 2 oraz art. 78 ust. 2 pkt 1, ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tj.: Dz. U. z 2021r. poz. 450 ze zm.; dalej: P.r.d.), orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbycia pojazdu marki [...], numer rejestracyjny [...], w terminie 30 dni od dnia zbycia, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy - wskazał m. in., że nie zachodzą przesłanki zastosowania odstąpienia od nałożenia kary przewidzianego w art. 189f k.p.a. We wniesionym odwołaniu skarżący, reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa tj.: 1) art. 189d ust. 1 w zw. z art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. przez uznanie naruszenia prawa za wyższe niż znikome, pomimo stanu osobistego skarżącego oraz dopełnienia przez niego obowiązku zgłoszenia sprzedaży ciągnika rolniczego niezwłocznie po uzyskaniu informacji o powyższym obowiązku; 2) art. 69 Konstytucji przez nieudzielenie skarżącemu pomocy przez organ administracyjny, pomimo konstytucyjnego obowiązku pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osobie niepełnosprawnej; 3) art. 7 k.p.a. przez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej nie uwzględniwszy słusznego interesu skarżącego. Jednocześnie, na podstawie art. 189k ust. 1 pkt 3 k.p.a., skarżący wniósł o umorzenie w całości nałożonej na niego administracyjnej kary pieniężnej względnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, na podstawie art. 189k ust. 1 pkt 1 k.p.a., wniósł o wydanie decyzji o odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowanie wobec skarżącego pouczenia. Rozpoznając ww. odwołanie Kolegium, powołaną na wstępie decyzją z 9 maja 2022r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 1 P.r.d., jak i art. 189f § 1 oraz art. 189k k.p.a. Kolegium wyjaśniło, iż w dniu 15 czerwca 2021 r. strona zbyła przedmiotowy pojazd na podstawie umowy sprzedaży, natomiast w dniu 21 stycznia 2022 r. zgłosiła jego zbycie w Starostwie. SKO nie podzieliło stanowiska organu I instancji dotyczącego niezaprzestania naruszenia prawa przez skarżącego. Zauważyło, iż charakter naruszenia miał charakter ciągły, bowiem skarżący naruszał prawo przez okres 219 dni, ale skoro ostatecznie zawiadomił on starostę o zbyciu przedmiotowego pojazdu to jednocześnie zaprzestał naruszania prawa. Organ odwoławczy zgodził się natomiast ze Starostą, że waga naruszenia prawa przez skarżącego nie jest znikoma, gdyż – jak zauważyło SKO – czas trwania naruszania prawa trwał 219 dni, czyli ponad 6 miesięcy. Dalej wskazało, iż wzięło pod uwagę cele przyświecające obowiązkowi zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu, które nie zostały osiągnięte przez długi czas trwania naruszenia. Dlatego też, zdaniem Kolegium, brak jest podstaw do odstąpienia od zasadnie nałożonej kary. SKO podniosło, iż art. 140n ust. 4 u.r.d. nakazuje brać pod uwagę zakres naruszenia (opóźnienie w zawiadomieniu starosty o ustalone przez organ I instancji trwało 219 dni), powtarzalność naruszeń (pierwszy raz) oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (brak). W ocenie Kolegium, ustalony wymiar kary w minimalnej ustawowej wysokości tj. 200 zł jest zatem zasadny. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy uznał, iż pomimo, że skarżący posiada orzeczenie o niepełnosprawności i jest osobą niewidzącą to ustawowy obowiązek zawiadomienia starosty go też dotyczył, gdyż żaden przepis ustawy (czy inny) nie zwalnia osób o takim statusie z omawianego obowiązku. Wyjaśnił, iż celem tego przepisu jest, aby dane ewidencyjne pokrywały się z rzeczywistością. Natomiast brak zawiadomienia powoduje nierzetelność ewidencji, co jest stanem niepożądanym. Zdaniem SKO, także powoływana pandemia COViD pozostaje bez wpływu na realizację obowiązku, ponieważ skarżący mógł dokonać zawiadomienia drogą pocztową (tradycyjnie, czy elektronicznie) z pomocą osoby drugiej, lub poprzez pełnomocnika. Kolegium podzieliło zdanie organu I instancji, że bez znaczenia pozostaje brak znajomości przepisów prawa. Organ odwoławczy zauważył, iż strona niewątpliwie znalazła się w trudnej sytuacji i brak przedmiotowego zawiadomienia nie musiał wynikać z jej zamiaru. Jednak argumentacja skarżącego ,na gruncie niniejszej sprawy, pozostaje bez znaczenia, ponieważ przepisy ustawy nie przewidują odstąpienia od przedmiotowej kary z tytułu niecelowości działania, czy okoliczności problematycznych, np. trudnej sytuacji życiowej, czy zdrowotnej. Kolegium uznało również, iż wskazany w odwołaniu art. 189d k.p.a. nie ma znaczenia na gruncie wymiaru przedmiotowej kary, bowiem w zakresie miarkowania kary przepis art. 140n ust. 4 P.r.d. operuje własnymi, szczególnymi przesłankami. Dlatego też dyrektywy wymiaru kary z art. 189d k.p.a. nie mają w tym przypadku zastosowania w związku z brzmieniem art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., wedle którego w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż nałożona kara jest zasadna. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Autor skargi zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa tj.: 1) art. 6 k.p.a. poprzez odmowę odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo zaistnienia przesłanki z art. 189f ust. 1 pkt 1, tj. zaprzestania naruszania prawa; 2) art. 8 ust. 1 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzji Starosty R. z dnia 9 marca 2022 r.; 3) art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo zaistnienia przesłanki, tj. zaprzestania naruszenia prawa; 4) art. 189d ust. 1 w zw. z art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuznanie wagi naruszenia prawa jako znikomej, pomimo posiadania wiedzy o stanie majątkowym i zdrowotnym skarżącego, a także dobrej woli skarżącego, którą było zgłoszenie sprzedaży przyczepy w momencie uzyskania wiedzy o konieczności zgłoszenia takiej informacji; 5) art. 189e k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na skarżącego administracyjną karę pieniężną, pomimo zaistnienia siły wyższej w postaci pandemii koronawirusa COVID-19, brakiem możliwości wcześniejszego zawiadomienia organu o dokonanej sprzedaży pojazdu z uwagi na niemożliwość utrzymania bezpośredniego kontaktu między skarżącym, a jego bratem P. K.; 6) art. 69 Konstytucji RP poprzez brak pomocy organu administracyjnego pomimo konstytucyjnego obowiązku pomocy zabezpieczenia egzystencji, mimo świadomości sytuacji życiowej skarżącego, tj. ubóstwa wynikającego z otrzymywanych dochodów, koniecznych wydatków i stanu zdrowia. W uzasadnieniu skargi skarżący odniósł się do postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz.329 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając legalność wydanych w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięć organów administracji Sąd doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów. Materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy P.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140 mb pkt 2 P.r.d. określa, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Bezsporne jest, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Starosty R. o zbyciu pojazdu marki [...], numer rejestracyjny [...]. Poza sporem pozostaje także, że dnia 15 czerwca 2021 r. dokonała jego zbycia, a zgłosiła ten fakt właściwemu organowi dnia 21 stycznia 2022r. tj. po upływie 30-dniowego terminu, który upłynął bezskutecznie w dniu 15 lipca 2021 roku. Organ I instancji nie zawiadomił natomiast skarżącego, że uchybił ww. terminowi, wszczynając jednocześnie postępowanie administracyjne, skutkiem czego nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 200 zł. Nie ulega wątpliwości, że przepisy ustawy P.r.d. ani działu III Ordynacji podatkowej nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar pieniężnych. Wprawdzie art. 140n P.r.d. ustala przesłanki wymiaru kary administracyjnej (w ust. 4) – a więc normuje zagadnienie wyszczególnione w art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. – ale nie reguluje już zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionego w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a unormowanego w art. 189f k.p.a. Wobec tego należy uznać, że art. 189f k.p.a. ma zastosowanie w sprawach nakładania kar pieniężnych w trybie przepisów P.r.d. Zdaniem Sądu, organy orzekające pominęły przepis art.15zzzzzn² ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095; dalej: "ustawa COVID-19"), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z przepisem art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W myśl natomiast art. 15zzzzzn² ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Powyższy przepis znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., który jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego, następują ujemne skutki dla strony, w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia zbycia pojazdu, które miało miejsce 15 czerwca 2021 r. – organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Spełnienie wyżej wskazanego obowiązku miało istotne znaczenie, zważywszy na argumentację skarżącego dotyczącą okoliczności, które także powinny być przedmiotem rozważań organu tj. że w okresie następującym bezpośrednio po dokonanej sprzedaży, z uwagi na pandemię COVID —19 i utrudniony kontakt z rodziną (między innymi z uwagi na wprowadzane ograniczenia (kwarantanny) oraz wprowadzane cyklicznie zakazy odwiedzin osób pozostających w Rodzinnym Domu Pomocy), najbliższa rodzina skarżącego nie była w stanie pomóc mu w dopełnieniu obowiązku zgłoszeniowego. Jak wskazał skarżący, kiedy tylko powziął wiedzę o konieczności zgłoszenia przedmiotowego zbycia Starostwu w R. i miał możliwość - ze względu na sytuację pandemiczną – skorzystać z pomoc najbliższej rodziny, dopełnił przedmiotowego obowiązku (miało to miejsce w dniu 21 stycznia 2022 r.). Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. Wskazane powyżej zaniechanie organu, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), ale również jest to naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Przywrócenie wskazanego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, w warunkach związania nim (art. 153 p.p.s.a.), organ uwzględni powyższe uwagi wskazania i oceny prawne. W związku z wykazanym naruszeniem przepisów postępowania, organ I instancji w pierwszej kolejności poinformuje skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do powiadomienia organu o zbyciu pojazdu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i wyznaczy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i do złożenia dokumentów. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, nie wymaga wykazania braku winy strony. Wobec powyższego przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.