III SA/Kr 44/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Bożenna Blitek Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi D. K. Przedsiębiorstwo "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 22 kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie preferencyjnych stawek celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, I. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych) UZASADNIENIE W dniu [...] 2003 r. skarżący D. K. , prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A" zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym [...] w kręgach , powlekaną organicznie , typ [...] - w ilości [...] kg według dokumentu SAD nr nr [...]. Do zgłoszenia celnego skarżący dołączył m.in. fakturę nr [...] z dnia [...].2003r oraz list przewozowy CMR nr [...] Towar objęto wnioskowaną procedurą. Wnioskiem z dnia [...].2003 r. skarżący wniósł o wydanie decyzji uznającej przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz kwoty długu celnego w związku z uzyskaniem świadectwa przewozowego EUR 1 zastępczego nr [...] Skarżący załączył do przedmiotowego wniosku ww. świadectwo oraz oświadczenie , iż blachy zostały zakupione od kontrahenta B z siedzibą w Szwajcarii, natomiast B zakupił w/w towar w Wielkiej Brytanii. Ze względów technologiczno - ekonomicznych [...] zostały poddane obróbce wykańczającej polegającej na powlekaniu lakierami organicznymi w Turcji. Obróbka ta - zgodnie z oświadczeniem - w nieznacznym stopniu wzbogaciła produkt pod względem jakościowym , natomiast nie spowodowała , że w/w towar nabył pochodzenie tureckie. W związku z przeróbką w Turcji towar był transportowany w następujący sposób: z Turcji do portu rzecznego [...] na Słowacji - barką rzeczną , dalej do magazynu C w [...]- koleją, skąd transportowany był samochodem do [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] , działając na podstawie art.207 § 1i2 Ordynacji podatkowej , art. 65 §4 pkt. 1 Kodeksu celnego oraz art. 13 pkt.1 Umowy o wolnym handlu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Turecką/ Dz. U. nr 57/00. póz. 680/ decyzją z dnia [...] 2003 r. uznał ww. zgłoszenie celne za prawidłowe. W jej uzasadnieniu organ celny podniósł , że w toku postępowania skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów potwierdzających bezpośredni transport towaru z państwa eksportu do Polski. Jednocześnie organ celny poinformował , iż dla stwierdzenia spełnienia warunku bezpośredniego transportu należy przedłożyć władzom celnym kraju importu następujące dokumenty: a/jednolity dokument transportowy obejmujący przejazd z kraju eksportującego przez kraj tranzytu, b/ świadectwo wystawione przez władze celne kraju tranzytu podające dokładny opis towarów, wskazujące datę wyładunku i ponownego załadunku towarów oraz jeśli ma zastosowanie nazwy statków użytych lub innych środków transportu , potwierdzające warunki na jakich towary te pozostawały w państwie tranzytu , lub c/ w przypadku braków tych dokumentów - jakiekolwiek dokumenty poświadczające. Skarżący nie przedstawił żadnych z wymienionych dokumentów . W związku z powyższym organ celny wyjaśnił, iż zgodnie z art. 13 pkt.1 ww. Umowy o wolnym handlu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Turecką preferencyjne traktowanie przewidziane w umowie dotyczy tylko produktów spełniających wymogi Protokołu , które są transportowane bezpośrednio między Polską i Turcją lub przez terytoria innych krajów wymienionych w art.3 i 4. Jednakże towary tworzące jedną przesyłce mogą być transportowane przez inne terytoria mogą być również przeładowywane czasowo, składowane na tych terytoriach , warunkiem że pozostają pod dozorem celnym w państwie tranzytu lub składowe że nie zostały one poddane innym czynnościom niż wyładunek , ponowny załadunek lub jakiejkolwiek czynności wymaganej dla utrzymania ich w dobrym stanie. Wobec nie przedstawienia , pomimo wezwania, dokumentów potwierdzających bezpośredni przywóz towaru określonego w ww. zgłoszeniu celnym z państwa eksportu , organ celny uznał, iż warunek ten nie został spełniony i brak jest podstaw do uznania żądań skarżącego. W odwołaniu od wydanej decyzji skarżący zarzucił: naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie art. 13 pkt 1 Protokółu 3 dotyczącego definicji pojęcia "Produkty pochodzące" i Metody współpracy administracyjnej w związku z art. 37 ww. Umowy o wolnym handlu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Turecką nie wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji wszystkich istotnych okoliczności faktycznych poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, naruszenie art. 122, oraz 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej Skarżący podniósł , że nie przedłożenie w zakreślonym terminie żądanych przez organ celny dokumentów nie było wynikiem jego złej woli , czy też zaniedbania , ale spowodowane to było trudnościami wynikającymi ze strony eksportera. Ponadto; w ocenie skarżącego dla potwierdzenia, iż w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z bezpośrednim transportem towaru wystarczy spełnić jeden z warunków wymienionych w przytoczonym przez organ celny przepisie , o czym świadczy wystąpienie spójnika "lub" Organ pierwszej instancji zażądał przedłożenia wszystkich wymienionych w art. 13 dokumentów. Powyższa interpretacja stano zdaniem skarżącego - rozszerzającą wykładnię , która jest w tym przypadku niedopuszczalna. Przedłożone przez skarżącego dokumenty tj. faktura zakupu , list przewozowy CMR oraz świadectwo przewozowe EUR. 1 spełniają - jego zdaniem - wymagania określone w art. 13 pkt 2 lit c) powołanego wyżej Protokołu 3 do Umowy zawartej pomiędzy Polską i Turcją. Skarżący do odwołania załączył pismo przedstawiciela B oraz konosament na transport wodny z portu [...] w Turcji do portu w [...] Słowacji oraz listy przewozowe towaru z portu w [...] do bazy przeładunkowej w Breznie. W ocenie skarżącego organ celny naruszył art. 122 Ordynacji podatkowej gdyż nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego , a także art. 210 § 1 pkt. 4 oraz art. 210 § 4 tej ustawy , gdyż wskazał faktów, które uznał za udowodnione , a ograniczył się wyłącznie stwierdzenia, że decyzja została wydana w wyniku analizy całości akt sprawy, wyjaśnił podstawy prawnej ograniczając się wyłącznie do wymienienia art. 13 pkt 1 Umowy o wolnym handlu między Rzeczpospolitą Polska a Republiką Turecką Organ celny jako materialną podstawę decyzji wskazał art. 13 pkt.1 ww. Umowy o wolnym handlu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Turecką, podczas gdy art. 13 tejże umowy dotyczy środków ochrony sanitarnej i fitosanitarnej. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 22.04.2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w tym zakresie w ten sposób , że właściwą podstawą prawną jest art. 13 pkt.1 Protokołu Nr 3 do ww. Umowy o wolnym handlu miedzy Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką , a w pozostałej części utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu l instancji w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził , że o możliwości zastosowania do importowanego towaru stawek celnych obniżonych przesądza jego rzeczywiste pochodzenie z kraju, z którym wiąże Polskę umowa o strefie wolnego handlu. Drugim warunkiem przyjęcia do wymiaru cła stawki celnej obniżonej jest przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia , prawidłowego tak pod względem formalnym jak i materialnym. W ocenie Dyrektora Izby Celnej całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w mniejszej sprawie pozwalał na ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie nie udokumentowano spełnienia warunku bezpośredniego przywozu towaru na polski obszar celny. Skarżący zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywieziony ze Słowacji towar deklarując w polu 16 w.w. zgłoszenia jego angielskie pochodzenie oraz wnioskując w polu 47 o zastosowanie konwencyjnych stawek celnych. Z kolei pismem z dnia [...].2003r. skarżący złożył wniosek o uznanie ww. zgłoszenia celnego za nieprawidłowe na podstawie dołączonego świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...], wystawionego przez tureckie władze celne oraz świadectwa zastępczego EUR.1 nr [...], wystawionego przez polskie władze celne, stosowanego w preferencyjnym handlu miedzy Polską i Turcją, potwierdzającego angielskie pochodzenie towaru. Do wniosku załączone zostało również oświadczenie skarżącego dotyczące zakupu ww. [...] . W tym samym oświadczeniu skarżący wyjaśnił , iż przedmiotowy towar był przewożony barką rzeczną z Turcji do portu na rzece [...] w [...] na Słowacji, potem koleją do bazy przeładunkowej znajdującą się w miejscowości Brezno na Słowacji, gdzie przebywał w magazynie C, a następnie z tego magazynu przyjechał samochodem do Polski ([...]). Na potwierdzenie warunku bezpośredniego transportu, zgromadzono następujące dokumenty: kserokopie konosamentu ([...]) potwierdzającą transport wodny z portu [...] w Turcji do portu w [...] na Słowacji, list przewozowy CMR dokumentujący przejazd towaru z magazynu C z Brezna do [...], oraz [...] listów wewnętrznych przewozowych na transport towaru z portu w Komamie do bazy przeładunkowej w Breznie. Brak jest natomiast w aktach sprawy kolejowego listu przewozowego CIM, dokumentującego przejazd towaru z portu rzecznego w [...] do magazynu C Brezno oraz świadectwa o nie manipulowaniu towarem w magazynie C w Breznie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nawet w przypadku braku w/w dokumentów warunek bezpośredniego transportu zostałby udokumentowany, tylko w przypadku przedłożenia jednolitego dokumentu transportowego obejmującego przejazd z kraju eksportującego lub świadectwa wystawionego przez władze celne kraju tranzytu, a takich dokumentów skarżący również nie przedstawił (art. 13 pkt Protokołu Nr 3 w/w Umowy). Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, iż przepisy regulujące stosowanie preferencji celnych skonstruowane są w ten sposób, iż ciężar udowodnienia istnienia okoliczności stwarzających przesłanki do skorzystania z przywileju celnego w postaci stawki celnej obniżonej przenoszą na podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, który wywodzi dla siebie skutki prawne z tych przepisów. Fakt, iż analiza zebranego materiału dowodowego, nie przyniosła oczekiwanych przez skarżącego rezultatów, nie może być powodem kwestionowania rzetelności poczynań organów celnych lub zasadności zajmowanego przez te organy stanowiska w przedmiotowej sprawie , a zatem zarzut dotyczący naruszenia art.122 Ordynacji podatkowej jest nieuzasadniony. Odnośnie pozostałych zarzutów Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż jako organ instancji skorzystał z uprawnień do korygowania uchybień poczynionych przez organ pierwszej instancji i dokonał zmiany zaskarżonej decyzji w zakresie podstawy prawnej. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przepis ten, pomimo że nie został umieszczony w podstawie prawnej decyzji, stanowił faktyczną podstawę rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Administracyjnego, w której skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie art13. pkt. 1 i art. 16 Protokółu 3 dotyczącego definicji pojęcia "Produkty pochodzące" Metody współpracy administracyjnej w związku z art. 37 ww. Umowy o wolnym handlu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Turecką oraz naruszenie art. 123 § 1, art. 191 i art. 192 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w zakresie dotyczący warunków uprawniających do zastosowania obniżonej stawki celnej, tj. spełnienie jednego z trzech warunków , o którym mowa w ww. przepisie , wystarczy do zastosowania preferencyjnych stawek celnych , a nie - jak twierdzą organy - wszystkich trzech. Zdaniem skarżącego przedłożone przez niego dokumenty spełniają wymagania określone w art. 13 pkt 2 lit c) powołanego wyżej Protokołu nr 3 do Umowy zawartej pomiędzy Turcja i Polską. Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że przedłożony konosament na transport wodny z portu [...] w Turcji do portu w [...] na Słowacji oraz listy przewozowe towaru z portu w [...] do Bazy przeładunkowej w Breznie jednoznacznie potwierdzają , że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki do preferencyjnego potraktowania produktów jako transportowane bezpośrednio między Turcją a Polską. Dyrektor Izby Celnej zarzucił, iż skarżący nie przedstawił świadectwa o nie manipulowaniu towarem w magazynie C w Breznie , podczas, gdy obowiązujące normy prawa - zdaniem skarżącego - nie przewidują takiego dokumentu. Odnośnie zarzutu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie przedłożył jednolitego dokumentu transportowego obejmującego przejazd z kraju eksportującego , ww. stwierdził , że nie mógł przedstawić żądanego świadectwa, gdyż w niniejszej sprawie miał miejsce transport "kombinowany" (morski, kolejowy i samochodowy). Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 123 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej , zgodnie z którym organ zobowiązany jest zapewnić czynny udział stronie w każdym stadium postępowania , a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżącemu nie okazano stanowiska organu pierwszej instancji, o którym mowa w art. 227 § 2 Ordynacji podatkowej , a z uwagi na to, że organ odwoławczy przeprowadzał dodatkowe postępowanie wyjaśniające (postępowanie dowodowe) zobligowany był on , a czego nie uczynił, do wyznaczenia skarżącemu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie naruszenia przepisów proceduralnych organ celny stwierdził, że skarżący miał zapewniony czynny udział w prowadzonym postępowaniu w każdym jego stadium , w tym również z możliwością zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzeniem się co do zebranego materiału dowodowego . W piśmie procesowym z dnia [...].2006 r. skarżący podniósł , że zaimportowany towar przypłynął drogą morską z Turcji do [...] , o czym świadczy konosament. Część z całej partii towaru , objęta przedmiotowym zgłoszeniem celnym , została załadowana w dniu [...].2003 r. na samochód i przetransportowana bezpośrednio do [...] , czego dowodem jest dokument przewozowy CMR nr [...] z dnia [...].2003 r. oraz [...] list z dnia [...].2003 r. Dokumenty te były załączone do ww. zgłoszenia celnego. Towar będący przedmiotem rozpatrywanej sprawy nie był składowany w magazynie w Breżnie i nie był transportowany koleją. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Izby Celnej w piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. przyznał , że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy odbiegał od stanu ustalonego w zaskarżonych decyzjach; towar objęty ww. zgłoszeniem celnym nie był przewożony koleją i nie był magazynowany na terenie Słowacji. Zdaniem organu celnego zaistniała pomyłka w ustaleniach co do stanu faktycznego nie zmienia dotychczasowej oceny , iż w omawianym przypadku skarżący nie udowodnił , iż spełniony został warunek bezpośredniego przywozu przedmiotowych [...] z Turcji. Istnieje bowiem wątpliwość , co działo się z towarem po jego wyładunku po przybyciu do portu w dniu [...].2003 r. do czasu jego załadunku na samochód do [...], co miało miejsce w dniu [...].2003 r. Brak jest dokumentu , z którego by wynikało , iż towar znajdował się pod dozorem celnym. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U. Dz 2002 r. Nr 153, poz.12'/ Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie , z 25.02.2004 r, syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ). W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest , że rozstrzygnięcia organów celnych zostały oparte na błędnie ustalonym stanie faktycznym. Organy celne , wbrew załączonym do zgłoszenia celnego dokumentom przyjęły , iż towar po przybyciu z Turcji do portu rzecznego w [...] na Słowacji został przetransportowany koleją do bazy przeładunkowej w Breźnie , a stamtąd samochodem do [...]. Tak błędnie ustalony stan faktyczny wynikał również z faktu, iż sam skarżący w toku postępowania składał oświadczenia dotyczące takiego właśnie transportu zaimportowanych [...], objętych ww. zgłoszeniem celnym Rzeczywisty stan faktyczny został ustalony dopiero na etapie postępowania sądowego . Argumentacja organu celnego odnosząca się do rzeczywistego stanu faktycznego sprawy , zawarta w piśmie procesowym z dnia [...].2007 r. nie może "zastąpić" decyzji organu pierwszej instancji . Przyjęcie powyższego stanowiska oznacza , że skarżący zostałby pozbawiony możliwości ustosunkowania się do argumentacji organu pierwszej instancji i możliwości skorzystania z weryfikacji tej decyzji przez organ odwoławczy . Organy celne w niniejszej sprawie wykazały brak należytej staranności w prowadzeniu postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do wydania rozstrzygnięć bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art.122 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego , obligującym organy celne do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego . Ponadto organy celne naruszyły art.187 § 1 ww. ustawy , zgodnie z którym organ jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy. Za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art.191 , który stanowi , że organ celny ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego , czy dana okoliczność została udowodniona. Konsekwencją powyższych naruszeń jest wadliwość wydanych decyzji w zakresie uzasadnienia faktycznego co z kolei stanowi naruszenie art.210 § 1 pkt.6 Ordynacji podatkowej. Wskazane uchybienia dotyczące postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy i obligowały Sąd do uchylenia rozstrzygnięć organów celnych , bowiem sąd administracyjny nie jest instancją merytoryczną i nie mógł w rozpatrywanej sprawie rozpoznawać skargę in merito . Mając powyższe na uwadze , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.