III SA/Lu 501/20
Administrative courts2020-11-26
Case number
III SA/Lu 501/20
Court
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Judgment date
2020-11-26
Type
Wyrok WSA w Lublinie
Judges
Iwona TchórzewskaJerzy DrwalWiesława Achrymowicz
Ruling
Oddalono skargę
Judgment text
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. ." z siedzibą we L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] stycznia 2020 r., nakładającą na stronę skarżącą – P. z siedzibą we L. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] listopada 2019 r. na terenie przejścia granicznego w H. przeprowadzono kontrolę dokumentów okazanych przez Y. K., kierowcę pojazdu silnikowego [...] o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej [...] o nr rej. [...] Kontrolowanym pojazdem wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na rzecz P. .". Kierowca przedstawił do odprawy celnej towar w postaci papieru o masie brutto 21750 kg, przewożony z [...] do P. . W toku kontroli kierujący pojazdem przedstawił: paszport kierowcy, dowód rejestracyjny ciągnika siodłowego, dowód rejestracyjny naczepy ciężarowej, zezwolenie [...] licencja [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., ważne od [...] stycznia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r., certyfikat bezpieczeństwa nr [...] dla ciągnika siodłowego wydany dnia [...] października 2018 r., certyfikat bezpieczeństwa nr [...] [...] dla naczepy ciężarowej wydany dnia [...] października 2018 r., certyfikat bezpieczeństwa nr [...] dla ciągnika siodłowego ważny do [...] października 2019 r., certyfikat bezpieczeństwa nr [...] dla naczepy ciężarowej ważny do [...] października 2019 r., międzynarodowy drogowy list przewozowy CMR nr [...] i fakturę nr [...].
W toku kontroli stwierdzono, że kierowca okazał do kontroli zezwolenie [...] licencja [...] nr [...], natomiast nie okazał ważnych rocznych certyfikatów bezpieczeństwa dla pojazdu silnikowego i naczepy. Okazane certyfikaty nr [...] i nr [...] straciły ważność z dniem [...] października 2019 r. Wobec tego zezwolenie nie mogło być uznane za uprawniające do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Kierowca nie posiadał i nie przedstawił również do kontroli zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Przebieg i wyniki kontroli uwidoczniono w protokole, który kierowca pojazdu podpisał nie wnosząc zastrzeżeń.
Z uwagi na ustalenia kontroli Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. wszczął postępowanie administracyjne i decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nałożył na stronę skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, karę pieniężną w kwocie [...]zł za naruszenia określone w lp. 3.3.1. oraz lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm., dalej także jako "u.t.d.").
W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wykonywany kontrolowanym pojazdem, zarejestrowanym na U. , przewóz z U. do P. towaru w postaci kartonów o kodzie [...] – w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na rzecz skarżącej - nie podlegał zwolnieniu z wymogu posiadania zezwolenia na podstawie art. 7 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz. 125). U. i P. są krajami członkowskimi Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu. Zezwolenia EKMT są dokumentami upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu. Z zezwoleń mogą korzystać pojazdy posiadające ważne certyfikaty odpowiednich warunków technicznych i wymogów bezpieczeństwa. Nie są uznawane za ważne zezwolenia, którym nie towarzyszy należycie wypełniony karnet oraz certyfikat zawierający wymagania w zakresie bezpieczeństwa pojazdu. Zatem, jeżeli przewóz jest wykonywany na podstawie zezwolenia [...], to oprócz tego zezwolenia w pojeździe powinien znajdować się również certyfikat [...] zgodności, potwierdzający spełnienie przez pojazd i przyczepę odpowiednich warunków technicznych i wymogów bezpieczeństwa. Wynika to z krajowej ustawy o transporcie drogowym (art. 28 ust. 1, art. 28a, art. 87 ust. 1), jak również z dyrektywy Rady 96/96/WE z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep (Dz. U. UE L z dnia 17 lutego 1997 r. Nr 46, s. 1). Na podstawie art. 30a u.t.d. wymagania dyrektywy 96/96/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep, zmienionej dyrektywą 1999/52/WE, dla celów rezolucji CEMT/CM (2001)9/Final, zostały uwzględnione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie certyfikatów potwierdzających spełnienie przez pojazd odpowiednich wymogów bezpieczeństwa lub warunków dopuszczenia do ruchu (Dz. U. 2016 r., poz. 1711). W okolicznościach sprawy podczas kontroli zespołu pojazdów o numerach rej. [...] kierowca okazał zezwolenie EKMT nr [...] wraz z wypełnionym karnetem oraz nieważne na dzień kontroli certyfikaty ECMT nr [...] dla ciągnika siodłowego i nr [...] dla naczepy ciężarowej. Zgodnie z informacjami zawartymi na stronie internetowej organu wydającego wymienione certyfikaty, certyfikat [...] nr [...] wydany dla pojazdu o numerze [...] (ciągnik siodłowy) był ważny do [...] października 2019 r. Kolejny certyfikat [...] o nr [...] został wydany [...] października 2019 r. Certyfikat [...] nr [...] wydany dla pojazdu o nr [...] (naczepa) był ważny do [...] października 2019 r. Kolejny certyfikat [...] o nr [...] został wydany [...] października 2019 r. Jak wynika jednak z protokołu kontroli, kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał kontrolującym ważnych certyfikatów bezpieczeństwa dla ciągnika oraz dla naczepy. Wobec braku w pojeździe ważnych certyfikatów bezpieczeństwa zezwolenie EKMT nr [...] nie mogło być uznane za ważne, a tym samym upoważniające do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Kierowca nie posiadał również zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wydanego na podstawie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych z dnia 18 maja 1992 r. W ocenie organu odwoławczego w tej sytuacji należało uznać przewóz za wykonywany bez zezwolenia wymaganego zgodnie z art. 28 ust. 1 u.t.d.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu podwójnego ukarania za ten sam czyn. Organ wyjaśnił, że art. 92 ust. 1 u.t.d. przewiduje karę grzywny, nakładaną na kierującego wykonującego przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 1 do ustawy. Na tej podstawie nałożono na kierowcę karę grzywny w wysokości [...] zł za naruszenie określone w lp. 1.1.7 załącznika nr 1 do u.t.d., to jest za nieokazanie w czasie kontroli wymaganego w związku z wykonywanym przewozem dokumentu, o którym mowa w art. 87 u.t.d., tj. ważnego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Natomiast podstawę odpowiedzialności strony skarżącej, jako przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy, stanowi przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. Do administracyjnej odpowiedzialności strony w przedmiotowej sprawie wystarczające jest co do zasady zaistnienie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony, z zastrzeżeniem art. 92c u.t.d. Skarżąca nie przedstawiła jednak dowodów wystąpienia okoliczności wymienionych w ostatnio powołanym przepisie.
W związku z zarzutami strony organ podniósł, że protokół kontroli sporządzany jest w języku polskim nawet w przypadku, gdy kontrolowany jest obcokrajowcem. Organ kontrolny nie jest zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli, natomiast przedsiębiorca zagraniczny, zatrudniając osobę, która nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie wynikające stąd ryzyko. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie kierowca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Bez uwag podpisał także załącznik do protokołu, co wskazuje, że rozumiał wnioski w nim zawarte dotyczące stwierdzonego naruszenia. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że kontrolowany rozumiał, jakie czynności wykonuje funkcjonariusz celny oraz jakich dokumentów od niego żąda. Kierowca w toku kontroli nie zgłaszał, że nie włada lub nie rozumie języka polskiego. Przeciwnie, podpisał protokół bez uwag potwierdzając tym samym stwierdzone naruszenie. Uznać zatem należy, że rozumiał znaczenie dokonanych przez organ ustaleń i miał świadomość, jakiego rodzaju dokumenty podpisuje i czego one dotyczą. Późniejsze kwestionowanie czynności kontrolnych z tego powodu, że kierowca nie znał języka polskiego, pozostaje w sprzeczności z protokołem kontroli, gdy kierowca nie dokonał żadnych adnotacji co do braku zrozumienia dokonanych ustaleń i nie zgłaszał innych zastrzeżeń do protokołu. Także podnoszona w odwołaniu okoliczność okazania przez kierowcę w trakcie kontroli certyfikatów bezpieczeństwa nr [...] i [...] ważnych do [...] października 2020 r. nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Natomiast stwierdzony w toku kontroli stan faktyczny znajduje potwierdzenie w protokole kontroli oraz w okazanych przez kierowcę dokumentach, których uwierzytelnione kserokopie stanowią materiał dowodowy sprawy. Wśród okazanych dokumentów brak ważnych certyfikatów o powołanych przez odwołującego numerach, potwierdzających spełnienie przez pojazd w dniu kontroli odpowiednich wymogów bezpieczeństwa lub warunków dopuszczenia do ruchu, które kierowca powinien mieć przy sobie i okazać na żądanie kontrolujących zgodnie z dyspozycją art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. g u.t.d.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego:
- art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca pojazdu [...] (obywatel [...] posługujący się w mowie i piśmie jedynie językiem r. ) nie przedłożył w trakcie kontroli ważnego zezwolenia [...] nr [...] wraz z ważnymi certyfikatami potwierdzającymi sprawność techniczną pojazdu i naczepy nr [...] i [...] z datą ważności do dnia [...] października 2020 r.;
- kolejno poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz błędne uznanie, że w niniejszej sprawie strona naruszyła obowiązki lub warunki przewozu wynikające z nieprzedstawienia zezwolenia [...] nr [...], gdy na karcie przedmiotowego zezwolenia widnieje pieczęć organu celnego z datą stempla [...] listopada 2019 r., co jednoznacznie stanowi, że przedmiotowy dokument został okazany do kontroli organowi wraz z ważnymi certyfikatami (oprócz certyfikatów poprzednich, gdyż organy z przyczyn od strony niezależnych żądają okazywania tzw. nowych i starych certyfikatów dla pełnego okresu ważności zezwolenia [...]);
- art. 4 protokołu nr 7 do Konwencji o prawach człowieka [Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego dnia 22 listopada 1984r. w Strasburgu ( Dz. U. z 2003 r. Nr 42, poz. 364 )] oraz art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. ( Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 ) w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa, w szczególności naruszenie zasady zakazu ne bis in idem, poprzez zastosowanie sankcji administracyjnej, która stanowi zdublowanie sankcji o charakterze penalnym, poprzez nieuprawnione nałożenie mandatu karnego pod presją o nr [...] na kwotę [...]zł, w tym zasady proporcjonalności (za ewentualny tożsamy czyn strony) w toku postępowania administracyjnego, kolejno art. 2 i 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasady ne bis in idem;
2. naruszenie prawa procesowego które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 74 u.t.d., art. 50 § 1 i 2 w zw. z art. 10 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie:
- naruszenia zasady legalizmu i praworządności,
- przeprowadzenia postępowania w sposób naruszający zaufanie uczestnika postępowania do organu, nienależyte i wyczerpujące poinformowania strony o podstawie prawnej wydania przedmiotowej decyzji, poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego,
- prowadzenia postępowania bez czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, w szczególności braku możliwości wypowiedzenia się obywatela U. w sprawie zebranego materiału dowodowego, mając na względzie fakt, że kierowca nie czyta w języku p. , a w treści protokołu kontroli podano datę [...] października 2019 r., gdy fizycznie pojazd i kierowca w dniu [...] października 2019 r. nie przebywał na terenie P. , a protokół, mający charakter dokumentu urzędowego nie został skorygowany czy też uznano wpisaną datę [...] października 2019 r. za oczywistą pomyłkę pisarską,
- naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa, w tym zasady prawdy obiektywnej,
- nieprzybranie tłumacza przysięgłego języka u. przy czynnościach funkcjonariuszy organu celnego, w szczególności sporządzenie protokołu kontroli drogowej, przesłuchania strony, która nie włada językiem p. i nie czyta w języku p. bez udziału tłumacza, a której nakazano podpisanie protokołu bez zapoznania się z jego treścią, pod wpływem presji, na co wskazuje charakter pisma - kolejno brak przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków w toku postępowania, w szczególności kierowcy oraz przedstawiciela skarżącej, których przesłuchanie w obecności tłumacza lub choćby ich pisemne wyjaśnienia są kluczowe dla ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie,
- brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w kierunku ustalenia okoliczności egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.,
- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w toku postępowania i wydanie decyzji wskutek postępowania przeprowadzonego w sposób naruszający wymieniony przepis, w szczególności poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, które nie odpowiada jego wymogom, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, co uniemożliwiło pełne odtworzenie toku rozumowania organu pierwszej instancji i poznanie motywów rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 34 ust. 21 rozporządzenia nr 165/2014 poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie strona skarżąca naruszyła obowiązki lub warunki przewozu wynikające z wymienionego przepisu rozporządzenia w ten sposób, że jeden z kierowców posługiwał się w czasie załadunku na terenie U. i rozładunku na terenie P. kartą innego kierowcy, podczas gdy dowody zgromadzone przez organ w sprawie nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że do takiego naruszenia doszło;
- art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez błędne i niepoparte nawet śladowym postępowaniem dowodowym w tym zakresie uznanie, że organ odwoławczy nie stwierdza okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisów egzoneracyjnych.
Powołując się na powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dołączonych do skargi wydruków z systemu certyfikatów zamieszczonych na stronie internetowej: [...] na okoliczność posiadania przez przewoźnika ważnych certyfikatów.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że kierowca przedstawił do kontroli potwierdzające sprawność techniczną pojazdu i naczepy certyfikaty o numerach [...] i [...], z datą ważności do [...] października 2020 r. oraz certyfikaty poprzednie o numerach [...] i [...]. Kierowca posiadał komplet starych i nowych certyfikatów, które okazywał wraz z zezwoleniem. Natomiast nieuznanie certyfikatów o numerach [...] i [...] wynikało z nieuwagi osób kontrolujących albo ze zdarzeń niezależnych do przewoźnika, gdyż kierowca nie mógłby wjechać z terenu U. bez zezwolenia i ważnych certyfikatów, organy kontroli granicznej na przejściu granicznym R. nie dokonałyby odprawy celnej i nie zezwoliły na wjazd na teren P. Skarżąca zwróciła uwagę, że w protokole kontroli stwierdzono nieokazanie przez kierowcę na żądanie wymaganych dokumentów w dniu [...] października 2019 r., podczas gdy data faktycznej kontroli to [...] listopada 2019 r. Skarżąca podkreśliła, że organy nie kwestionowały, iż w stosunku do ciągnika i naczepy na dzień [...] listopada 2019 r. były wydane certyfikaty potwierdzające ich sprawność techniczną, ważne od [...] października 2019 r. do [...] października 2020 r. To zaś uprawniało przewoźnika, do przedłożenia zezwolenia [...] nr [...] na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm.).
Ustawa określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d.). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, przepisów innych ustaw i przepisów prawa Unii Europejskiej, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a-w u.t.d., a także wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych w zakresie przewozu drogowego (art. 4 pkt 22 lit. x u.t.d.).
Z art. 92a ust. 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Stosownie zaś do art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty [...] zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do ustawy zostały ustalone w sposób sztywny. Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 3 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Na mocy art. 28 ust. 1 u.t.d. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.
Zatem warunkiem wykonywania międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest posiadanie przez przewoźnika zagranicznego stosownego zezwolenia. Opisany wymóg nie będzie miał zastosowania tylko w przypadku odmiennego unormowania tej kwestii w umowach międzynarodowych.
Według art. 28a ust. 1 u.t.d., zagraniczny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wypełnić blankiet właściwego zezwolenia najpóźniej przed wjazdem pojazdu samochodowego, którym przewóz jest dokonywany, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z ust. 3 powołanego artykułu, kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Sankcją za naruszenie dyspozycji art. 28 u.t.d. jest kara pieniężna określona pod lp. 3.3.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w wysokości [...] zł.
W okolicznościach niniejszej sprawy kontrolowanym w dniu [...] listopada 2019 r. zespołem pojazdów, zarejestrowanych na U. , wykonywany był przez stronę skarżącą – P. ." z siedzibą we L. międzynarodowy przewóz drogowy z U. do P. towaru w postaci kartonów. Nie budzi zatem wątpliwości obowiązek posiadania w pojeździe oraz okazania na żądanie organu kontroli stosownego zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego. W sprawie pozostawało także poza sporem, że skontrolowany przewóz nie należał do wymienionych w art. 7 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz. 125) przypadków zwolnienia z wymogu zezwoleń, dotyczących przewozów: a) rzeczy przesiedlenia, b) materiałów i przedmiotów, w tym dzieł sztuki, przeznaczonych na targi, wystawy lub na imprezy o charakterze niehandlowym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, c) sprzętu, przedmiotów i zwierząt przeznaczonych na imprezy teatralne, muzyczne, filmowe lub sportowe, dla cyrków, targów, kiermaszy na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, d) sprzętu przeznaczonego dla wykonywania zapisów radiofonicznych, zdjęć filmowych lub telewizyjnych, e) zwłok, f) pojazdów uszkodzonych.
Bezsprzecznie kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy ładunku, wydanego na podstawie powołanej wyżej Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych.
Jak ustalono w sprawie, kierujący pojazdem okazał do kontroli zezwolenie [...] licencja [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., ważne od [...] stycznia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r.
Zezwolenia EKMT są dokumentami upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu, powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r. Rzeczpospolita Polska przystąpiła do protokołu w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 116, poz. 518). W ramach Konferencji stworzony został system kontyngentów w zakresie międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi. W ramach tego systemu właściwe organy mogą udzielać zezwoleń na podstawie poszczególnych kontyngentów krajowych. Zgodnie z rezolucją CEMT/CM (2005)9/Final przyjętą na zgromadzeniu Rady Ministrów w dniu 24 listopada 2005 r. w Moskwie, stanowiącą przewodnik opisujący cechy zezwoleń i warunki ich użycia – zezwolenia są wielokrotne i wielostronne. Uprawniają do wykonywania przewozów między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria. Co istotne w sprawie, z zezwoleń mogą korzystać pojazdy posiadające ważne certyfikaty odpowiednich warunków technicznych i wymogów bezpieczeństwa. Jak zasadnie podniesiono w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji, nie są uznawane za ważne zezwolenia, którym nie towarzyszy należycie wypełniony karnet oraz certyfikat zawierający wymagania w zakresie bezpieczeństwa pojazdu. Służby kontrolne każdego kraju członkowskiego EKMT są uprawnione do kontroli zezwolenia, karnetu i certyfikatów.
W art. 30a u.t.d. zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia: 1) rodzajów certyfikatów, o których mowa w art. 30 ust. 10, i terminów ich ważności; 2) dokumentów, na podstawie których jest wydawany i wznawiany certyfikat; 3) wzorów certyfikatów (ust. 1). Zgodnie z art. 30a ust. 2 u.t.d. w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw transportu uwzględni w szczególności: 1) wymagania dyrektywy 96/96/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących badań przydatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep, zmienionej dyrektywą 1999/52/WE, dla celów rezolucji CEMT/CM (2001)9/Final oraz 2) zakres niezbędnych danych umieszczonych w certyfikatach. Na podstawie przytoczonej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie certyfikatów potwierdzających spełnienie przez pojazd odpowiednich wymogów bezpieczeństwa lub warunków dopuszczenia do ruchu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1711). Rozporządzenie określa rodzaje i wzór certyfikatów potwierdzających spełnienie przez pojazd odpowiednich wymogów bezpieczeństwa lub warunków dopuszczenia do ruchu, oraz termin ważności certyfikatów (§ 1 pkt 1 i 2).
W niniejszej sprawie skarżąca w odwołaniu oraz skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionowała przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji ustalenie, że podczas kontroli w dniu [...] listopada 2019 r. kierujący zespołem pojazdów nie posiadał i nie okazał ważnych w dniu kontroli certyfikatów bezpieczeństwa wydanych w stosunku do pojazdu silnikowego i naczepy.
Wbrew zarzutom strony skarżącej ustalenie to uznać jednak należy za prawidłowe, gdyż znajduje ono pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. W tym zakresie wskazać należy na jednoznaczną treść protokołu kontroli oraz załącznika nr 1 do tego protokołu. Z wymienionych dokumentów bezsprzecznie wynika, że kierowca okazał kontrolującemu zezwolenie EKMT nr [...] wraz z książką oraz certyfikatami bezpieczeństwa [...] i [...], a także okazał certyfikaty przedłużające nr [...] dla ciągnika siodłowego i nr [...] dla naczepy ciężarowej, z datą ważności [...] października 2019 r., a zatem nieważne w dniu kontroli. Poświadczone za zgodność z oryginałem kopie opisanych w załączniku do protokołu certyfikatów znajdują się na kartach 3-8 akt administracyjnych. W aktach tych, w tym również w protokole kontroli, brak natomiast jakiegokolwiek dowodu wskazującego, że kierowca posiadał przy sobie i okazał do kontroli certyfikaty ECMT nr [...] oraz ECMT nr [...] wydane w dniu [...] października 2019 r. dla kontrolowanego ciągnika siodłowego i naczepy.
Nieskuteczny jest podniesiony w skardze zarzut, iż kierujący pojazdem nie włada językiem polskim. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2019 r. poz. 1480 z późn. zm.), język polski jest językiem urzędowym: 1) konstytucyjnych organów państwa; 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 3) terenowych organów administracji publicznej; 4) instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych; 5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W świetle art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o języku polskim, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Zatem, jak zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, kontrolujący funkcjonariusz nie jest zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli pojazdu prowadzonego przez obcojęzycznego kierowcę. Natomiast zagranicznego przedsiębiorcę, na rzecz którego wykonywany jest przewóz, obciążają ewentualne negatywne skutki nieznajomości przez zatrudnionego kierowcę języka kraju, przez którego terytorium dokonuje przewozu. Trzeba także zwrócić uwagę, że kontrola przewozu międzynarodowego pojazdem kierowanym przez obcojęzycznego kierowcę, wykonywana przez upoważnione do tej czynności osoby, nie powinna być zaskoczeniem ani dla przedsiębiorców realizujących przewóz, ani dla kierowców pojazdów, którymi przewóz jest wykonywany. Oczywiste jest, że zazwyczaj kierowcy nie będą władać językiem polskim, który jest językiem urzędowym na podstawie art. 4 ustawy o języku polskim i w którym stosownie do przywołanego wyżej art. 5 tej ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium RP dokonują wszelkich czynności urzędowych. Poza tym, kontrolowani na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym kierowcy obcojęzyczni, zatrudnieni w profesjonalnych firmach przewozowych, mają pełną świadomość jakie dokumenty należy okazać podczas kontroli drogowej; okoliczność nieznajomości języka polskiego nie może stanowić przeszkody w tym względzie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2634/14).
Trafna jest ocena organu, iż fakt podpisania przez kierowcę protokołu kontroli oraz załącznika do tego protokołu bez zgłaszania jakichkolwiek zastrzeżeń, także w języku którym kierowca włada na co dzień, oznacza, iż kierujący pojazdem rozumiał treść czynności kontrolnych oraz miał świadomość, jakie dokumenty winny być przedstawione do kontroli. W załączniku do protokołu szczegółowo opisano okoliczności, w wyniku których stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Nie można uznać za zgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego argumentacji skarżącej o podpisaniu przez kierowcę protokołu kontroli bez zapoznania się z jego treścią i pod wpływem presji. Brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że kierowca wykonujący na rzecz przedsiębiorcy międzynarodowy przewóz drogowy, nie dokonałby jakiejkolwiek adnotacji, także we własnym języku, gdyby nie zgadzał się z treścią protokołu. Można zauważyć, ze kierujący pojazdem nie odmówił też podpisania protokołu kontroli i załącznika, co łącznie z przyczynami odmowy zostałoby uwidocznione w protokole.
Wbrew zarzutowi skarżącej bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje fakt wpisania na drugiej karcie załącznika do protokołu kontroli (k. 15 akt administracyjnych) daty [...] października 2019 r. W świetle całokształtu materiału dowodowego nie budzi bowiem jakichkolwiek wątpliwości, że kontrola rozpoczęła się w dniu [...] listopada 2019 r., a zakończyła w dniu [...] listopada 2019 r., które to daty uwidoczniono także w protokole kontroli.
Wobec jednoznacznej treści protokołu kontroli, podpisanego bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem, oraz wobec treści sporządzonych w toku kontroli kopii okazanych przez kierowcę dokumentów, nie zachodziła także potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego przez przesłuchanie kierowcy lub przedstawiciela skarżącej.
Podkreślić również należy, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ustalił fakt wydania w dniu [...] października 2019 r. dla kontrolowanego ciągnika siodłowego i naczepy certyfikatów bezpieczeństwa, których termin ważności obejmował datę kontroli. Dlatego bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostawały dołączone do skargi dokumenty w postaci wydruków wskazanych certyfikatów, gdyż dotyczyły one ustalonego i niekwestionowanego w sprawie faktu. Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało natomiast ustalenie, że ważne w dniu kontroli certyfikaty nie zostały okazane do kontroli, co z omówionych wyżej przyczyn musiało skutkować odmową uznania za ważne okazanego bez właściwych certyfikatów zezwolenia EKMT.
Okoliczności ustalonych przez organ nie podważa argument skarżącej, iż na zezwoleniu widnieje pieczęć organu celnego z datą [...] listopada 2019 r. (k. 11-12 akt administracyjnych), co jak podkreśla skarżąca, wskazuje na okazanie tego dokumentu do kontroli. Organy ustaliły bowiem, że przedmiotowe zezwolenie zostało przedstawione kontrolującym przez kierującego pojazdem. Jednakże wobec nieokazania jednocześnie w toku kontroli ważnych certyfikatów, zezwolenie to nie mogło być traktowane jako ważne. Jednocześnie sam fakt umieszczenia stosownej pieczęci na okazanym zezwoleniu w żadnym razie nie dowodzi, że zezwolenie zostało okazane wraz z ważnymi certyfikatami. Nie przekonuje o tym także podnoszony przez skarżącą argument, iż u. organy kontroli granicznej w R. dokonały odprawy celnej i zezwoliły na wjazd zespołu pojazdów na teren Rzeczpospolitej Polskiej.
Kierowca w czasie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariusza Oddziału Celnego Drogowego w D. nie okazał wymaganych, ważnych w dniu kontroli certyfikatów bezpieczeństwa dla ciągnika siodłowego oraz naczepy. W związku z tym doszło do naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., według którego kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Z kolei przepis art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. g u.t.d. nakazuje, by kierujący pojazdem samochodowym miał przy sobie w czasie kontroli odpowiednie certyfikaty dla tego pojazdu i innych pojazdów wchodzących w skład prowadzonego zespołu pojazdów. Zezwolenie EKMT dla uznania je za uprawniające do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego, musi być okazane razem z ważnymi certyfikatami bezpieczeństwa. Jednocześnie według art. 87 ust. 3 u.t.d., przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Zatem na przedsiębiorcy ciąży obowiązek odpowiedniego wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy w odpowiednie dokumenty, a kierowca wykonując transport drogowy jest zobowiązany okazać uprawnionym organom dokumenty wymagane zgodnie z przepisami ustawy prawo o ruchu drogowym, co w okolicznościach sprawy dotyczyło łącznie zezwolenia EKMT oraz wymaganych dla uznania jego ważności certyfikatów bezpieczeństwa.
W konsekwencji należało ocenić jako niezasadny zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 92a ust. 1 u.t.d. Prawidłowo bowiem organy obu instancji stwierdziły podstawy do nałożenia na stronę skarżącą na podstawie powołanego przepisu kar pieniężnych przewidzianych pod l.p. 3.3.1 oraz 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., to jest za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia ([...] zł) oraz za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. ([...] zł). Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie zasadnie wymierzono skarżącej karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości [...] zł.
Trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Skarżąca, mimo spoczywającego na niej obowiązku udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na zaistnienie tego rodzaju okoliczności.
Nie zachodziła także przewidziana w art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. sytuacja nałożenia kary za stwierdzone naruszenie przez inny uprawniony organ.
Niezasadnie także zarzuca skarżąca, iż doszło do dwukrotnego ukarania za ten sam czyn w związku z nałożeniem mandatu karnego na kierującego kontrolowanym pojazdem. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, ustawa o transporcie drogowym przewiduje w art. 92 oraz art. 92a odrębną odpowiedzialność kierującego wykonującego przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, który podlega karze grzywny w wysokości do [...] złotych (art. 92 ust. 1 u.t.d.) oraz odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Podmiot ten – w okolicznościach sprawy strona skarżąca – podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie (art. 92a ust. 1 u.t.d.). Kierujący pojazdem oraz przedsiębiorca na odrębnych podstawach prawnych ponoszą karę za odrębne własne naruszenia, aczkolwiek wynikające z tego samego stanu faktycznego. Nie jest to w żadnym razie nałożenie podwójnej kary na ten sam podmiot.
W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zapewniono również skarżącej udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość przepisowi art. 107 § 3 k.p.a., jest szczegółowe i wyczerpujące. Nie zasługuje na podzielenie zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż w postępowaniu przed organami obu instancji stosownie do powołanego przepisu wyznaczono skarżącej termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Niezrozumiały w okolicznościach sprawy jest zarzut naruszenia przepisów art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 34 ust. 21 rozporządzenia nr 165/2014 poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie strona skarżąca naruszyła obowiązki lub warunki przewozu wynikające z wymienionego przepisu rozporządzenia w ten sposób, że jeden z kierowców posługiwał się w czasie załadunku na terenie U. i rozładunku na terenie P. kartą innego kierowcy, podczas gdy dowody zgromadzone przez organ w sprawie nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że do takiego naruszenia doszło. W niniejszej sprawie nie przypisano bowiem stronie naruszenia, o którym mowa w powołanym zarzucie.
Wobec bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.