Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I ACa 406/24

Common courts2025-10-22
Case number
I ACa 406/24
Judgment date
2025-10-22
Type
SENTENCE

Judges

Rafał Dzyr (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Judgment text

<p>Sygn. akt I ACa 406/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 22 października 2025 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Rafał Dzyr</p> <p>Protokolant: Dominika Lasek</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. K.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. S. (1)</span> </p> <p>o zwolnienie spod egzekucji</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu</p> <p>z dnia 2 listopada 2023 r. sygn. akt I C 1373/22</p> <p>1.  oddala apelację;</p> <p>2.  zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 8 100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.</p> <p>Sygn. akt I ACa 406/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2025 r.</strong> </p> <p>Powódka <span class="anon-block">A. K.</span> w pozwie, złożonym 6.10.2023 r., wniosła o zwolnienie od egzekucji, prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w<span class="anon-block">Z.</span> - <span class="anon-block">B. K.</span> pod sygnaturą akt <span class="anon-block">(...)</span>, na wniosek pozwanego <span class="anon-block">C. S.</span>, a następnie pozwanego <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, nieruchomości położonej w <span class="anon-block">Z.</span>, składającej się z <span class="anon-block">działki budowlanej nr (...)</span>, o powierzchni 0,0718 ha, objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> oraz ½ części prawa własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">Z.</span>, składającej się z <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>, stanowiącej drogę dojazdowa do pierwszej wymienionej nieruchomości.</p> <p>Powództwo zostało oparte na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 841;art. 841 § 1)">art. 841 § 1 k.p.c.</a>, w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 533)">art. 533 k.p.c.</a> </p> <p>Po śmierci pozwanego <span class="anon-block">C. S.</span> Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">N.</span> postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r.1 podjął zawieszone postępowanie z udziałem <span class="anon-block">M. S. (1)</span> - następcy prawnego pozwanego.</p> <p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">N.</span>wyrokiem z 2 listopada 2023 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, oddalił powództwo, nakazał pobrać od powódki <span class="anon-block">A. K.</span> na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">N.</span>kwotę 1.627,67 zł, tytułem wydatków sądowych oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego <span class="anon-block">M. S. (1)</span> 21.617 zł kosztów procesu.</p> <p>Sąd pierwszej instancji uznał, że powódka nieskutecznie powołała się na art. 533k.c., ponieważ suma pieniężna, która przekazała na zaspokojenie wierzytelności pozwanego przysługującej w stosunku do dłużnika <span class="anon-block">L. K.</span> nie odpowiadała pełnej wartości darowizny, która powódka uzyskała od tego dłużnika. Wartość darowizny została oceniona na chwilę spełnienia przez powódkę świadczenia pieniężnego wobec wierzyciela, a nie na chwilę dokonania darowizny.</p> <p>Niezależnie od tego, Sąd Okręgowy uznał, że powódka wytoczyła powództwo po upływie terminie określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 841;art. 841 § 3)">art. 841§ 3 k.p.c.</a>, a biegnącego od daty dowiedzenia się o zajęciu jej nieruchomości w toku egzekucji, co nastąpiło w maju 2016 r.</p> <p>Sąd pierwszej instancji uznał, że <span class="anon-block">M. S. (1)</span> - nabywając wierzytelność od <span class="anon-block">C. S.</span> w drodze umowy darowizny z 5.09.2014 r. - stał się następcą prawnym wierzyciela, a jego umocowanie do żądania kontynuowania postępowania egzekucyjnego zostało potwierdzone klauzulą wykonalności, nadaną na jego rzecz prawomocnego wyrokowi zasądzającemu świadczenie pieniężne od dłużnika <span class="anon-block">L. K.</span> na rzecz wierzyciela <span class="anon-block">C. S.</span>. Pozwany <span class="anon-block">M. S. (1)</span> jest zatem biernie legitymowany w postępowaniu ekscydencyjnym, w ramach którego Sąd nie posiada kognicji do badania prawidłowości wydanych w postępowaniu klauzulowym i postepowaniu egzekucyjnym postanowień.</p> <p>Powódka apelacją3 zaskarżyła wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Pozwany w odpowiedzi z 5 września 2024 r.4 na apelację wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki kosztów postępowania apelacyjnego</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy.</p> <p>Dokonując oceny prawnej zarzutów apelacji, Sąd odwoławczy zajął poniżej opisane stanowisko.</p> <p> <em> <!-- -->Zarzuty braku legitymacji biernej i nieważności postępowania.</em> </p> <p>Mąż powódki <span class="anon-block">L. K.</span> był dłużnikiem <span class="anon-block">C. S.</span>. Jego dług, w kwocie 2.253.940 zł wraz z odsetkami umownymi, wynoszącymi 12 % w stosunku rocznym, za okres od 21.12.2007 r. do 20.12.2010 r. i odsetkami ustawowymi od 21.12.2010 r. do dnia zapłaty, został zasądzony od niego na rzecz <span class="anon-block">C. S.</span> prawomocnym wyrokiem5 Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">B.</span>z dnia 23.11.2011 r., sygn. akt<span class="anon-block">(...)</span>. Apelacja <span class="anon-block">L. K.</span> została oddalona przez Sąd Apelacyjny w <span class="anon-block">G.</span> wyrokiem6 z 10.05.2012 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>. Sąd odwoławczy zasądził od <span class="anon-block">L. K.</span> na rzecz <span class="anon-block">C. S.</span> koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 5.400 zł.</p> <p>Na wniosek wierzyciela <span class="anon-block">C. S.</span> Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">Z.</span> - <span class="anon-block">B. K.</span>, w oparciu o wyżej opisane wyroki, wszczął przeciwko dłużnikowi <span class="anon-block">L. K.</span> postępowanie egzekucyjne, prowadzone pod sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">L. K.</span> w dniu 1.02.2011 r. podarował7 powódce nieruchomość położoną w <span class="anon-block">Z.</span>, składającą się z niezabudowanej <span class="anon-block">działki budowlanej nr (...)</span>, obręb nr<span class="anon-block">(...)</span>, o pow. 0,0718 ha, objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> oraz podarował udział, wynoszący ½ części prawa własności, w nieruchomości położonej w <span class="anon-block">Z.</span>, składającej się z <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, stanowiącej drogę dojazdową do wyżej opisanej, niezabudowanej nieruchomości. Prawo do tego udziału zostało ujawnione w księdze wieczystej objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>. Przedmiot darowizny jest dalej opisywany jako „nieruchomość”. Wartość tej darowizny darczyńca i obdarowany określili w umowie na kwotę 479.000 zł.</p> <p>Sąd Okręgowy w<span class="anon-block">K.</span> prawomocnym wyrokiem8 z 6.11.2014 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, wydanym w sprawie z powództwa <span class="anon-block">C. S.</span> przeciwko <span class="anon-block">A. K.</span>, uznał umowę darowizny z 1.02.2011 r. za bezskuteczną wobec <span class="anon-block">C. S.</span>, a to w celu umożliwienia temu wierzycielowi zaspokojenia wyżej opisanej wierzytelności, potwierdzonej prawomocnymi orzeczeniami Sądu Okręgowego i Apelacyjnego, przysługującej mu w odniesieniu do <span class="anon-block">L. K.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">C. S.</span> i <span class="anon-block">F. S.</span> w dniu 5.09.2014 r. podarowali9 powodowi <span class="anon-block">M. S. (1)</span> wierzytelność przysługującą im wobec <span class="anon-block">L. K.</span>, w skrócie zwanej dalej „wierzytelnością”.</p> <p>Komornik Sądowy pismem z 18.05.2016 r.10, sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, zawiadomił pozwaną <span class="anon-block">A. K.</span>, że postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do nieruchomości. Zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości zostały ujawnione w dziale <span class="anon-block"> (...)</span> obu wyżej wymienionych ksiąg wieczystych.</p> <p>Powód w dniu 4.03.2021 r. zawarł z <span class="anon-block">C. S.</span> umowę12, której głównym celem było ujawnienie, że w dniu zawarcia darowizny wierzytelności powód, jako nabywca wierzytelności, już w dniu 5.09.2014 r. zlecił ojcu <span class="anon-block">C. S.</span> wykonywanie wszystkich czynności prawnych zmierzających do wyegzekwowania wierzytelności.</p> <p> <span class="anon-block">C. S.</span> zmarł <span class="anon-block">(...)</span>r.</p> <p>Powódka zakwestionowała prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy wierzytelność wobec jej męża przeszła na powoda, który nie złożył tytułu wykonawczego, potwierdzającego przejście uprawnień na jego rzecz. Wniosek powódki o umorzenie postępowania egzekucyjnego został oddalony przez Komornika Sądowego postanowieniem z 7.04.2021 r., a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">Z.</span> postanowieniem z 14.05.2021 r.13, sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">B.</span> prawomocnym postanowieniem14 z 23.09.2021 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, nadał klauzulę wykonalności na rzecz <span class="anon-block">M. S. (1)</span> punktowi II wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 23.11.2011 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> i punktowi II wyroku Sądu Apelacyjnego w <span class="anon-block">G.</span> z 10.05.2012 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, w którym zasądzono od <span class="anon-block">A. K.</span> koszty postępowania apelacyjnego. Postanowienie to potwierdziło przejście na <span class="anon-block">M. S. (1)</span> uprawnienia przysługującego pierwotnie <span class="anon-block">C. S.</span> i w oparciu o ten dodatkowy tytuł wykonawczy nadal jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, wszczęte na wniosek <span class="anon-block">C. S.</span> (sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>). Skoro pozwany przedstawił Komornikowi Sądowemu tytuł wykonawczy wydany na jego rzecz, to dłużniczka nie może skutecznie zarzucać nieważności postępowania egzekucyjnego. Powódka posługuje się zamiennie pojęciem zdolność procesowa i legitymacja. Gdyby jednak w niniejszej sprawie pozwany nie był biernie legitymowany, to już tylko z tej przyczyny powództwo o zwolnienie nieruchomości spod egzekucji podlegałoby oddaleniu, a apelacja powódki byłaby niezasadna. W tej konfiguracji procesowej pozwany posiada jednak legitymację bierną, ponieważ to na jego żądanie toczy się postępowanie egzekucyjne skierowane do nieruchomości powódki. Powództwo oparte na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 841;art. 841 § 1)">art. 841 § 1 k.p.c.</a> zostało zatem wytoczone przeciwko prawidłowo wskazanej osobie fizycznej, tj. przeciwko aktualnemu wierzycielowi <span class="anon-block">L. K.</span> – <span class="anon-block">M. S. (1)</span> </p> <p>W postępowaniu ekscydencyjnym Sądy obu instancji nie były uprawnione do kwestionowania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, uwzględniającego skargę pauliańską <span class="anon-block">C. S.</span>. Dlatego zarzuty apelacji kwestionujące to rozstrzygnięcie nie mogły mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania.</p> <p>Zarzut przejściowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego z wniosku <span class="anon-block">C. S.</span>, pomimo scedowania przez niego wierzytelności na rzecz syna, nie ma znaczenia dla dalszego biegu tego postępowania i nie może obecnie prowadzić do konkluzji, że pozwany <span class="anon-block">M. S. (1)</span> nie jest czynnie legitymowany do popierania wniosku o egzekucję z nieruchomości. Dla ważności tego postępowania nie ma znaczenia, czy <span class="anon-block">C. S.</span> został w dniu podarowania wierzytelności upoważniony przez syna do prowadzenia jego spraw związanych z wyegzekwowaniem wierzytelności, czy też przez okres od 5.09.2014 r. do 4.03.2021 r. postępowanie egzekucyjne było prowadzone pomimo, że do sprawy nie wstąpił nabywca egzekwowanej wierzytelności. W tym okresie nie doszło bowiem do sprzedaży nieruchomości na licytacji. Skoro obecny wierzyciel legitymuje się obecnie tytułem wykonawczym wydanym na jego rzecz, który to tytuł został złożony do akt postępowania komorniczego i potwierdził przejście na nabywcę uprawnienia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym wystawionym na rzecz <span class="anon-block">C. S.</span>, a także obecny wierzyciel powołuje się na prawomocny wyrok uwzględniający skargę pauliańską, który to wyrok został wydany w celu zaspokojenia tej konkretnej wierzytelności, to powódka nie może skutecznie żądać zwolnienia swojej nieruchomości spod egzekucji w oparciu o zarzut nieważności postępowania egzekucyjnego.</p> <p>W judykaturze ścierają się dwa poglądy na kwestię zaopatrywania wyroku uwzględniającego powództwo oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> w klauzulę wykonalności. Treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> wskazuje na to, że już prawomocny wyrok wywołuje taki skutek, iż tworzy fikcję prawną, polegającą na tym, że wierzyciel może zaspokoić swoją wierzytelność z majątku osoby trzeciej tak, jak gdyby majątek ten nie został zbyty przez dłużnika na rzecz tej osoby. Z tym stanowiskiem też zgadza się Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że wyrok z dnia 6 listopada 2014 r.15 nie zawiera w swojej treści rozstrzygnięcia podlegającego wykonaniu, a zatem wymagającego nadania klauzuli wykonalności. W niniejszej sprawie nie ma także wątpliwości co do tego, że wyrok z 6 listopada 2014 r. dotyczy wierzytelności, która na podstawie umowy darowizny przeszła z <span class="anon-block">C. S.</span> na <span class="anon-block">M. S. (1)</span>. Od strony materialnoprawnej pozwany <span class="anon-block">M. S. (1)</span> jest niewątpliwie wierzycielem skonkretyzowanej wierzytelności, przysługującej mu w stosunku do dłużnika <span class="anon-block">L. K.</span> i może zaspokoić tę wierzytelność z nieruchomości powódki, tak, jak gdyby <span class="anon-block">L. K.</span> nie podarował jej małżonce <span class="anon-block">A. K.</span>. Rozumowania tego nie narusza okoliczność, że wyrok uwzględniający skargę pauliańską zapadł w sprawie rozpoczętej przez poprzedniego wierzyciela.</p> <p>Jednakże także w przypadku opowiedzenia się za drugim poglądem, nie byłoby podstawy do zwolnienia nieruchomości spod egzekucji. W takim bowiem przypadku organ egzekucyjny powinien byłby wezwać wierzyciela <span class="anon-block">M. S. (1)</span> do przedłożenia odpisu tego wyroku z klauzulą wykonalności na jego rzecz, a dopiero po bezskutecznym upływie terminu mógłby podjąć decyzję w kwestii dalszego prowadzenia egzekucji z nieruchomości osoby trzeciej.</p> <p>W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych, również procesowy zarzut nieważności niniejszego postępowania nie znajduje uzasadnienia. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2)">Art. 379 pkt 2 k.p.c.</a>, w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a>, nie znajduje w sprawie zastosowania. Oczywistym jest bowiem, że pozwany posiadał w tym postępowaniu zarówno pełną zdolność sądową, jak i pełną zdolność procesową.</p> <p> <em> <!-- -->Zarzuty naruszenia przepisów postępowania</em> </p> <p>Powództwo zostało oparte na założeniu, że powódka może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności prawnej za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela. Podstawę prawną stanowił <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 533)">art. 533 k.c.</a> Przepis ten w powiązaniu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> prowadzi do wniosku, że gdyby <span class="anon-block">A. K.</span> w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną względem wierzyciela wystąpiła z zarzutem, że przekazała wierzycielowi równowartość darowizny, obliczoną według stanu z dnia dokonania darowizny i według cen z daty zaspokojenia wierzyciela, to sąd wówczas oddaliłby to powództwo. Ponieważ jednak <span class="anon-block">A. K.</span> w tamtym procesie takiego zarzutu nie podniosła, tym bardziej, że wówczas żadnych środków pieniężnych wierzycielowi nie przekazała, to zapadł prawomocny wyrok uwzględniający skargę pauliańską.</p> <p>Powódka oparła powództwo przeciwegzekucyjnego o zwolnienie nieruchomości spod egzekucji na twierdzeniu, że dopiero po uwzględnieniu skargi pauliańskiej zaspokoiła wierzyciela swojego męża. Taka podstawa powództwa ekscydencyjnego została dopuszczona przez doktrynę (por. teza 6 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 533)">art. 533</a> Komentarza Marka Sychowicza do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a>, Księga trzecia, tom 1, str. 903, LexisNexis, Wydanie 10 z 2011 r.) i z tym stanowiskiem należało się zgodzić. Skoro jednak podstawą dopuszczenia takiej podstawy powództwa było spełnienie świadczenia po wszczęciu egzekucji, to przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 841;art. 841 § 3)">art. 841 § 3 k.p.c.</a> nie może stanowić przeszkody do merytorycznego rozpoznania powództwa, czyli do rozstrzygnięcia, czy zostały spełnione przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 533)">art. 533 k.c.</a> Dlatego też Sąd Apelacyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sadu pierwszej instancji, że jedną z podstaw oddalenia powództwa stanowił <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 841;art. 841 § 3)">art. 841 § 3 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->Zarzut zaspokojenia wierzyciela</em> </p> <p>Analizując zarzuty apelacji dotyczące kwestii przekazania przez powódkę pozwanemu równowartości nieruchomości, w pierwszej kolejności należało podkreślić kwestię między stronami bezsporną, że wzrost wartości nieruchomości wywołany postawieniem przez powódkę na nieruchomości budynku nie miał znaczenia dla określenia wartości darowizny. Określając wartość nieruchomości należało zatem przyjąć fikcyjne założenie, że <span class="anon-block">działka budowlana nr (...)</span> nadal jest niezabudowana.</p> <p>Sukcesywne - a nie jednorazowe – przekazywanie przez powódkę organowi egzekucyjnemu różnych sum pieniężnych czyni koniecznym uwzględnienie, w jakim procencie każda spłata pomniejszała wartość całej darowizny. Jest to o tyle istotne, że ceny nieruchomości w <span class="anon-block">Z.</span> od lat wykazują znaczną tendencję wzrostową. Poprzestanie na nominalnej wysokość spłat mogłoby prowadzić do tego, że powódka, chcąc zwolnić się od egzekucji, musiałaby ostatecznie zapłacić pozwanemu więcej, niż wynosiła wartość darowizny.</p> <p>Powódka powołała się w pozwie na to, że wartość darowizny została określona przez strony umowy z dnia 1.02.2011 r. na kwotę 479.000 zł. Po przeszło 9 latach, w dniu 18.09.2020 r. powódka przekazała na rachunek bankowy Komornika Sądowego kwotę 479.000 zł. Ponieważ w odpowiedzi na pozew podniesiono, że aktualna wartość darowizny wynosiła już około dwóch milionów zł16, spornym stała się kwestia, czy suma 479.000 zł odpowiadała rzeczywistej wartości darowizny, a przede wszystkim, czy odzwierciedlała ona poziom cen nieruchomości w centrum <span class="anon-block">Z.</span> w 2020 r. Pozwany powołał się na operat szacunkowy mgr inż. <span class="anon-block">B. W.</span> z 31.07.2017 r., który już wówczas wycenił wartość niezabudowanej <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na kwotę 1.973.333 zł, a wartość ½ udziału w drodze dojazdowej (nr <span class="anon-block">działki (...)</span>) na kwotę 18.452 zł. Następnie pozwany przedłożył operat szacunkowy tego samego rzeczoznawcy, sporządzony w dniu 30.04.2021 r.17, w którym wartość powyższych działek została określona odpowiednio kwoty 2.897.080 zł i 52.305 zł. Powołane przez pozwanego operaty szacunkowe nie mają wprawdzie mocy dowodów w niniejszej sprawie, ale wskazują na to, że twierdzenia pozwanego nie były gołosłowne, lecz zostały oparte na szacunkach rzeczoznawcy.</p> <p>Powódka w piśmie procesowym z 24.05.2021 r.18 zarzuciła rzeczoznawcy <span class="anon-block">B. W.</span> błędne oszacowanie nieruchomości i wniosła o dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego19, który na jej zlecenie wykonał w dniu 18.06.2021 r. mgr inż. <span class="anon-block">K. H. (1)</span>. Rzeczoznawca ten przedstawił następujące szacunki:</p> <p>a)  wartość niezabudowanej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, według cen z daty darowizny dokonanej w dniu 1.02.2011 r., wynosiła 679.000 zł,</p> <p>b)  wartość zabudowanej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, według cen z daty oszacowania, wynosiła 3.425.000 zł,</p> <p>c)  wartość rynkowa udziału w <span class="anon-block">działce nr (...)</span> (drogi wewnętrznej) według cen z daty oszacowania wynosiła 24.800 zł.</p> <p>Przedstawiony przez powódkę operat szacunkowy <span class="anon-block">K. H. (1)</span> wskazywał na to, że strony umowy darowizny już w umowie zaniżyły jej wartość o ponad 200.000 zł. Operat nie dał również odpowiedzi na pytanie, jaka byłaby wartość <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na dzień oszacowania (18.06.2021 r.), gdyby nie była ona zabudowana.</p> <p>Powódka podała, że w piśmie z 24.06.2021 r.20, skierowanym do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">Z.</span>, wniosła o zezwolenie na złożenie do depozytu sądowego kwoty 285.974,43 zł, tj. różnicy kwot 679.000 zł i 479.00 zł. Powódka w dniu 5.10.2022 r. dokonała kolejnej wpłaty na rachunek prowadzącego postępowanie egzekucyjne Komornika w kwocie 285.974,43 zł. Powódka przekazała zatem Komornikowi nominalnie 764.974,43 zł:</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>479.000 zł w dniu 18.09.2020 r.,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>285.974,43 zł w dniu 5.10.2022 r.</p> </dd> </dl> <p>Nawet przy założeniu, że wpłacone kwoty w całości powinny zostać zarachowane na poczet zadłużenia, a nie kosztów egzekucji oraz, że należało je uwzględnić, jako formę zaspokojenia wierzyciela, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 533)">art. 533 k.c.</a>, to było widocznym, że:</p> <p>1)  wpłaty te w ewidentnie nie spłaciły całego zadłużenia <span class="anon-block">L. K.</span> wobec pozwanego,</p> <p>2)  wpłacona w dniu 18.09.2020 r. kwota 479.000 zł nie odpowiadała równowartości darowizny na dzień darowizny, ani na dzień uiszczenia tej kwoty, co wynikało nawet z operatu przygotowanego na zlecenie powódki,</p> <p>3)  uiszczenie w dniu 5.10.2022 r. kwoty 285.974,43 zł nie doprowadziło do zwrócenia przez powódkę równowartości nieruchomości, wyliczonej na dzień dokonania tej wpłaty.</p> <p>Ponieważ w zakresie sytuacji opisanej w punkcie 3 strony były w sporze, Sąd Okręgowy postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości. Biegły sądowy <span class="anon-block">P. F.</span> w opinii z dnia 24 marca 2023 r.21 oszacował wartość obu działek wg stanu z dnia darowizny (1.02.2011 r.) i cen aktualnych (na podstawie rzeczywistych transakcji dokonanych w okresie od maja 2021 r. do sierpnia 2022 r.) na kwoty:</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>niezabudowana <span class="anon-block">działka nr (...)</span> – 1.259.000 zł,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>udział ½ części w <span class="anon-block">działce nr (...)</span> – 28.000 zł.</p> </dd> </dl> <p>W sumie wartość darowizny została określona przez biegłego sądowego na kwotę 1.287.000 zł. Porównanie tak wyliczonej wartości darowizna na marzec 2023 r. z wartością wpłat dokonanych przez powódkę w 2020 r. (479.000 zł) i w 2022 r. (285.974,43 zł), prowadzi bez konieczności dokonywania dalszych obliczeń, do jednoznacznego wniosku, że powódka nie przekazała pozwanemu równowartości otrzymaj w drodze darowizny nieruchomości, a jedynie jej część. Części spłaconej, przy uwzględnieniu proporcji, Sąd Apelacyjny w tym procesie nie obliczał, ponieważ nie było to potrzebne do oddalenia w całości powództwa o zwolnienie nieruchomości spod egzekucji. Uwzględnienie powództwa wymagałoby bowiem od powódki przekazania równowartości nieruchomości, a to dotąd nie nastąpiło.</p> <p>Przedstawione stanowisko Sądu Apelacyjnego pozwala na zapoznanie się z metodologią przyjętą przy zwalnianiu się osoby trzeciej, która otrzymała darowiznę od dłużnika z odpowiedzialności wobec wierzyciela. Pozostało zatem jedynie odniesienie się do zarzutów apelacji, w których zakwestionowano opinię biegłego sądowego <span class="anon-block">P. F.</span>, zarzucono pominięcie dowodu z prywatnej ekspertyzy <span class="anon-block">K. H. (1)</span> i niedopuszczenie dowodu z kolejnego biegłego sądowego. Sąd Apelacyjny wskazał, już na to, że wykonana na zlecenie powódki przez <span class="anon-block">J. H.</span> ekspertyza nie dawał kluczowej odpowiedzi na pytanie, jaka była wartość nieruchomości w dniu dokonywania drugiej wpłaty przez powódkę, a także jaką część wartości darowizny odzwierciedlały kwoty uiszczone w 2020 r. i 2022 r. Nie sposób nie zauważyć, że wartość zabudowanej nieruchomości zastała oszacowana przez <span class="anon-block">K. H.</span> na kwotę 3.425.000 zł. Tymczasem zarówno rzeczoznawca <span class="anon-block">B. W.</span>, działający na zlecenie pozwanego, jak i biegły sądowy <span class="anon-block">P. F.</span> oszacowali wartość niezabudowanej <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na kwoty istotnie wyższe, odpowiednio: 2.897.080 zł i 1.259.000 zł. Nieruchomość powódki położona jest w niezwykle atrakcyjnym miejscu. Wartość tego miejsca ma decydujące znaczenie dla ewentualnego nabywcy, który może być bardzie zainteresowany działką niż wybudowanym na niej domem. W kontekście obu prywatnych ekspertyz, stanowisko biegłego <span class="anon-block">P. F.</span> jest wyważone i oparte na materiale porównawczymi (inne transakcje). Powódka nie potrafiła podważyć zastosowanej przez biegłego sądowego metodologii. Nie można opierać krytyki opinii biegłego sądowego na twierdzeniu, że prywatny rzeczoznawca strony posiada unikalną wiedzę na temat wartości nieruchomości w konkretnej miejscowości. Skoro ekspert powódki nawet nie pokusił się o wyliczenie wartości niezabudowanej <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na dzień szacowania, to Sąd pierwszej instancji nie miał czego brać pod uwagę, i prawidłowo pominął szacunki tego eksperta przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd Okręgowy wyjaśnił, na czym polega wartość dowodowa opinii biegłego sądowego i jaką rolę w procesie cywilnym w Polsce odgrywają ekspertyzy wykonane na zlecenie stron. Nie stanowią one dowodu, lecz wzmacniają argumentację stron, które nie posiadają wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie.</p> <p>W świetle jakości opinii wykonanej przez biegłego sądowego <span class="anon-block">P. F.</span> i po skonfrontowaniu tej opinii z zarzutami powódki, należało uznać, że Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął, iż dysponuje już wystarczającym materiałem w sprawie do wydania orzeczenia i nie zachodzą wątpliwości, które uzasadniłyby powołanie kolejne biegłego sądowego.</p> <p>W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego – kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3;art. 99)">art. 98 § 1, 1<sup> <!-- -->1</sup> i 3 oraz art.99 k.p.c.</a>, zgodnie z zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.</p> <p>1 k. 272</p> <p>2 k. 696, uzasadnienie wyroku - k. 703-710</p> <p>3 k. 714-726</p> <p>4 k. 742-747</p> <p>5 k. 475</p> <p>6 k. 475 v.</p> <p>7 k. 15-17</p> <p>8 k. 88, uzasadnienie k. 89-96</p> <p>9 k. 300-302</p> <p>10 k.122-123</p> <p>11 k. k. 128-129 i 131-132</p> <p>12 k. k. 304-305</p> <p>13 k. 139</p> <p>14 k. 476</p> <p>15 k. 88</p> <p>16 k. 143-173</p> <p>17 k. 339-372</p> <p>18 k. 395-400</p> <p>19 k. 405-434</p> <p>20 k. 439-444</p> <p>21 k. 601-625</p> </div>