III FSK 193/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. K. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 31/17 w sprawie ze skargi D.K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt: III SA/Wa 31/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D.K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 października 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: D.K. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi skargę na czynność zajęcia zabezpieczającego, dokonaną protokołem zajęcia z 16 listopada 2005 r. przez organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 28 grudnia 2011 r. oddalił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Pismem z 5 stycznia 2012 r. Skarżąca wniosła zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z 7 maja 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające. We wniosku strona podniosła, że uchybienie terminu nastąpiło i trwa z winy organu egzekucyjnego, ponieważ w protokole zajęcia zabezpieczającego wykreślono ustawowe prawo strony do wniesienia ww. skargi na czynność zabezpieczającą. Zdaniem strony, organ egzekucyjny poprzez wykreślenie prawa do złożenia skargi, dał jej prawo do wniesienia skargi w każdym czasie. Postanowieniem z 31 maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał, że w sytuacji uchybienia terminu do wniesienia skargi, strona powinna była wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie tego terminu. Natomiast wniosek został złożony w dniu 2 stycznia 2012 r., po odbiorze postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 28 grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2312/14 uchylił ww. postanowienie Ministra Finansów oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 31 maja 2012 r. Sąd stwierdził, że skoro art. 58 § 2 k.p.a. wymaga aby czynność, dla której przewidziany jest termin, była dokonana jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, to dokonanie czynności przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania, skutkuje uznaniem, że nie została spełniona przesłanka do przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z dnia 2 stycznia 2012 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą. Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że Skarżąca nie dochowała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wyjaśnił, że informację o okoliczności dotyczącej przysługującego stronie prawa do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą z dnia 16 listopada 2005 r. Skarżąca po raz pierwszy zawarła w piśmie z dnia 11 stycznia 2010 r., skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi. W ocenie organu, Skarżąca powzięła informację o przysługującym jej prawie zaskarżenia czynności zabezpieczającej w trakcie zapoznawania się z zebranym materiałem dowodowym, w siedzibie Izby Skarbowej w Łodzi, co bezpośrednio wynikało z jej wystąpienia z dnia 11 stycznia 2010 r. Organ przyjął, że datą, w której ustała przyczyna uchybienia terminu był dzień zapoznania się przez Skarżącą z aktami sprawy w dniu 11 stycznia 2010 r. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą, upływał w analizowanej sprawie w dniu 18 stycznia 2010 r. Natomiast wniosek w tej sprawie został złożony w dniu 2 stycznia 2012 r., a więc po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Po rozpoznaniu skargi na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił, że nie zasługiwała na uwzględnienie. W motywach wyroku Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca powzięła informację o możliwości złożenia skargi na czynności zabezpieczające w dniu 11 stycznia 2010 r., co wynika ze składanych pism do organu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że termin upływał 18 stycznia 2010 r. W konsekwencji, zdaniem Sądu Skarżąca nie dochowała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skargę kasacyjną od przedstawionego powyżej wyroku wniosła D. K. reprezentowana przez adwokata z urzędu. Na podstawie art 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalanie skargi strony na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 października 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, w sytuacji gdy organ dokonał nieprawidłowej oceny materiału dowodnego zgromadzonego w sprawie i błędnie ustalił stan faktyczny z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, ze skarżąca informację o uchybieniu terminowi na złożenia skargi na czynność zabezpieczającą powzięła dopiero z chwilą wydania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalającego skargę skarżącej z dnia 28 listopada 2011 r. z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jej wniesienia. 2) art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art 8 oraz w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez oddalanie skargi skarżącej na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 października 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odnowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, w sytuacji w której postanowienie to wydane zostało z pominięciem podstawowych zasad postepowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady informowania stron poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Skarżąca dopiero dnia 28 grudnia 2011 r. powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi do złożenia skargi. 3) art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustaleń faktycznych dokonanych przez organ i niezakwestionowanie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu i w efekcie uznanie, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego na jego wniesienie, podczas gdy Skarżąca informację o uchybieniu terminowi na złożenie skargi na czynność zabezpieczającą powzięła dopiero z chwili wydania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalającego jej skargę z dnia 28 listopada 2011 r. z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jej wniesienia. Na podstawie art 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie tj. art 58 § 1 i § 2 K.p.a polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą pomimo spełnienia przez Skarżącą określonych tym przepisem wszystkich przesłanek. Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik skarżącej, na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z 250 p.p.s.a. wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu, oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w zakresie uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Przedmiotem sprawy jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające w kontekście kwestionowanej przez stronę skarżącą oceny Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie dochowała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z "części historycznej" uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że: "Skarżąca powzięła informację o przysługującym jej prawie zaskarżenia czynności zabezpieczającej w trakcie zapoznawania się z zebranym materiałem dowodowym, w siedzibie Izby Skarbowej, co bezpośrednio wynikało z jej wystąpienia z dnia 11 stycznia 2010 r. Organ przyjął, że datą, w której ustała przyczyna uchybienia terminu był dzień zapoznania się przez skarżącą z aktami sprawy w dniu 11 stycznia 2010 r. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą, upływał w analizowanej sprawie w dniu 18 stycznia 2010 r. Natomiast wniosek w tej sprawie został złożony w dniu 2 stycznia 2012 r., a więc po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia". W "rozważaniach" uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wypowiedział się w powyższym przedmiocie jednym zdaniem: " Z akt sprawy wynika, że skarżąca powzięła informację o możliwości złożenia skargi na czynności zabezpieczające w dniu 11 stycznia 2010 r., co wynika ze składanych pism do organu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że termin upływał 18 stycznia 2010 r.". Rozważania Sądu pierwszej instancji są ogólnikowe, wręcz "enigmatyczne". Jeżeli nawet dodać do nich dane przedstawione w "części historycznej", to z uzasadnienia nie wynika jasno, jednoznacznie i konkretnie: w związku z jaką sprawą, jakim postępowaniem, na jakim etapie tego postępowania odbyło się wzmiankowane zapoznanie się z materiałem dowodowym, jaki dokument czy też inny element tego zapoznania dał stronie wiedzę o spornym terminie, w jakich czynnościach procesowych strona tą wiedzę przekazała lub w inny sposób - określoną treścią/sformułowaniami - ujawniła. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w analizowanym obszarze ewidentnie nie spełnia wymagań i standardów wynikających z art. 141§ 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia realną kontrolę sądowoadministracyjną na okoliczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z regulacjami prawnymi wynikającymi z art. 7, 8, 9, 77§ 1 i 107§ 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że wymienione w zdaniach poprzedzających regulacje procesowe stanowiły normatywny przedmiot wniesionej skargi kasacyjnej. Z tych powodów, dla usunięcia w ponowionym postępowaniu wytkniętych wad postępowania, dla doprowadzenia w sprawie do stanu niewątpliwej zgodności z prawem, na podstawie art. 185§ 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 15zzs/4/ ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) sprawa, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim czasie rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. Sędzia Jolanta Sokołowska Sędzia Jacek Brolik Sędzia Bogusław Woźniak.