I C 811/25

<p>sygn. akt IC 811/25</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniosła pozew przeciwko <span class="anon-block">E. M.</span> o zapłatę kwoty 2490,44 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek makcymalnych za opóźnienie od kwoty 2264,42 zł od dnia 18.10.2024r. do dnia zapłaty. Swoje roszczenie wywodziła z umowy pożyczki, którą pozwana zawarła z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span> w dniu 27.06.2024r., nr <span class="anon-block"> (...)</span>, na podstawie której pozwanej udzielono pożyczki na dowolny cel konsumpcyjny w kwocie 3250 zł wraz z prowizją w wys. 351,59 zł oraz odsetkami kapitałowymi w kwocie 49,41 zł. Wobec upływu terminu spłaty pożyczki, określonego w umowie, roszczenie stało się wymagalne w dniu 10.08.2024r. Swoją legitymację powód uzasadnił nabyciem wierzytelności na podstawie umowy cesji, zawartej z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span> w dniu 20.12.2024r. Powód dochodził zapłaty kwoty 2490,44 zł, na którą, jak wyjaśnił w uzasadnieniu pozwu, składała się pożyczka w kwocie 2264,42 zł wraz z odsetkami umownymi w wys. odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 18.10.2024r. do dnia zapłaty, oraz prowizja z tytułu udzielonej pożyczki w kwocie 226,02 zł.</p> <p>W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana przyznała, że zawarła umowę pożyczki, podnosząc, że jej trudna sytuacja majątkowa i osobista nie pozwala na jednorazową spłatę całego zadłużenia ani regulowanie wysokich rat. Wniosła o rozłożenie zasądzonej kwoty na raty po 50 zł miesięcznie.</p> <p>Stan faktyczny:</p> <p>Bezspornym było, że pozwana zawarła w dniu 27.06.2024r. z pożyczkodawcą <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span> umowę pożyczki o treści jak na k. 19-31 akt niniejszej sprawie, na podstawie której otrzymała do dyspozycji (przelewem na rachunek bankowy) kwotę 3250 zł; zobowiązała się do spłaty tej kwoty, wraz z prowizją w wys. 231,33 zł oraz odsetkami kapitałowymi w wys. 49,41 zł, w terminie do dnia 27.07.2024r. (całkowita kwota do zapłaty wynosiła 3530,74 zł); w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki , pozwaną obowiązywała spłata prowizji w wyższej wysokości, tj. 351,59 zł (całkowita kwota do zapłaty wynosiła wówczas 3651 zł). Do dnia wniesienia pozwu pozwana wpłaciła z tego tytułu łącznie kwotę 2490,44 zł.</p> <p>Sąd ustalił:</p> <p>W dniu 20.12.2024r. strona powodowa zawarła z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span> umowę cesji wierzytelności, szczegółowo określonych w Załączniku nr 1 do umowy, wynikających z umów pożyczek gotówkowych, które zostały udzielone przez <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span>. Na tej podstawie strona powodowa nabyła wierzytelność, wynikającą z umowy z dnia 24.10.2024r., na kwotę 8.000 zł, z prowizją w wys. 865,36 zł, odsetkami kapitałowymi w wys. 121,64 zł i całkowitą kwotą zobowiązania w wys. 8987 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: umowa cesji, Załącznik nr 1 (k-34-41)</em> </p> <p>W piśmie z dnia 24.12.2024r., adresowanym do pozwanej, strona powodowa zawarła wezwanie do zapłaty kwoty 2523,15 zł oraz zawiadomienie o cesji wierzytelności w kwocie 2523,15 zł, wynikającej z umowy pożyczki z dnia 27.06.2024r. nr <span class="anon-block"> (...)</span>, zawartej z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: Wezwanie do zapłaty, Zawiadomienie o cesji wierzytelności (k-42).</em> </p> <p>Sąd zważył:</p> <p>Powództwo podlegało oddaleniu, z uwagi na brak wykazania legitymacji czynnej powoda.</p> <p>Strona powodowa nie udowodniła faktów, z których wywodziła skutki prawne, w postaci możności żądania zapłaty od pozwanej kwoty dochodzonej pozwem. Jej twierdzenia, jakoby przysługiwała jej wymagalna wierzytelność, względem pozwanej, w kwocie dochodzonej pozwem, pozostały gołosłowne. Twierdząc, że nabyła wierzytelność przysługującą względem pozwanej, przedłożyła jedynie umowę cesji wierzytelności <em> <!-- -->szczegółowo określonych w Załączniku nr 1 do umowy</em>, <em> <!-- -->wynikających z umów pożyczek gotówkowych, które zostały udzielone przez <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span> </em>. Zarazem nie dołączyła choćby wyciągu z Załącznika nr 1, z którego wynikałoby, że nabyła wierzytelność, dochodzoną pozwem. Dołączony do pozwu „Załącznik nr 1 – wykaz wierzytelności” (k.41) dotyczy zupełnie innej wierzytelności. Na tej podstawie można było ustalić jedynie, że strona powodowa nabyła wierzytelność, wynikającą z umowy z dnia 24.10.2024r., na kwotę 8.000 zł, z prowizją w wys. 865,36 zł, odsetkami kapitałowymi w wys. 121,64 zł i całkowitą kwotą zobowiązania w wys. 8987 zł, co pozostaje bez związku z roszczeniem dochodzonym w niniejszej sprawie. Strona powodowa nie wykazała zatem, że na postawie w.w. umowy cesji nabyła od pożyczkodawcy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">W.</span> wierzytelność, przysługującą wobec pozwanej na podstawie umowy pożyczki z dnia 27.06.2024r., która stanowiła podstawę faktyczną powództwa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 509;art. 511;art. 510;art. 510 § 1)">art. 509, 511, 510 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>). Dołączone do pozwu dokumenty, w postaci wezwania do zapłaty i zawiadomienia o cesji (k.42), jako dokumenty prywatne, stanowią jedynie dowód tego, że osoby, które je podpisały, złożyły oświadczenia o treści, zawartej w tych dokumentach (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 kpc</a>). Nie są to zatem wystarczające dowody na okoliczność, jak chciał powód, że przysługuje mu wobec pozwanej roszczenie o zapłatę kwoty, dochodzonej pozwem, w związku z nienależytym wykonaniem umowy pożyczki z dnia 27.06.2024r. Brak zarazem dowodu doręczenia tych pism pozwanej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61;art. 61 § 1)">art. 61§1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>).</p> <p>Niezależnie zatem od stanowiska pozwanej, która nie zaprzeczyła zawarciu w.w. umowy pożyczki, jak również nie kwestionowała wysokości roszczenia, powództwo podlegało oddaleniu, z uwagi na brak wykazania przez <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> legitymacji do występowania w procesie w charakterze powoda, co Sąd bierze pod uwagę z urzędu.</p> <p>Sąd zarazem nie znalazł podstaw do działania z urzędu w celu poszukiwania dowodów, na poparcie twierdzeń powoda, w sytuacji, gdy strona powodowa jest profesjonalnym przedsiębiorcą, zajmującym się m.in. obrotem wierzytelnościami. Sąd podziela pogląd, wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000r., V CKN 175/00, OSP 2001 r./7–8/116, iż działanie sądu z urzędu może prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32;art. 32 ust. 1;art. 45;art. 45 ust. 1)">art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP</a>). W uzasadnieniu powołanego orzeczenia wyrażono stanowisko, iż ani w toku postępowania dowodowego, ani po wyczerpaniu wniosków dowodowych stron, sąd nie ma obowiązku ustalania, czy sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia stosunku spornego i nieaktualny jest już nakaz uzupełniania z urzędu udzielanych przez strony wyjaśnień i przedstawianych przez nie dowodów jak i dokonywania oceny stopnia wyjaśnienia sprawy. Powołanie dowodu przez sąd z urzędu może być korzystne dla jednej ze stron, niekorzystne natomiast dla strony przeciwnej. Przestrzegając zasady równości stron, sąd musi, o ile chodzi o powoływanie dowodów, przestrzegać również zasady kontradyktoryjności, stosownie do której strona może m.in. powoływać dowody i wypowiadać się co do dowodów powołanych przez przeciwnika. Sąd powinien zatem przede wszystkim dbać o to, aby każda ze stron taką możliwość uzyskała. Działanie przez sąd z urzędu nie może prowadzić do zastępowania strony w spełnieniu jej obowiązków i może mieć miejsce tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach. Sąd nie dopatrzył się podstaw do uznania za taką sytuacji stron w niniejszej sprawie.</p> <p>Niezależnie od tego, wątpliwości budziło określenie wysokości żądania przez powoda na kwotę 2490,44 zł. Przyjmując nawet, że całkowita kwota do zapłaty przez pozwaną wynosiła 3651 zł (w tym prowizja w wys. 351,59 zł, zastrzeżona na wypadek nieterminowej spłaty pożyczki), to należało uwzględnić, że dotychczas pozwana wpłaciła z tego tytułu kwotę 2490,44 zł, co wynika z twierdzeń samego powoda. Zatem różnica, pozostająca do spłaty wynosi 1160,56 zł. Zarazem powód nie wyjaśnił sposobu obliczenia kwoty żądanej w pozwie tytułem „pożyczki” (2264,42 zł) oraz tytułem prowizji (226,02 zł), w tym sposobu zaliczenia dotychczasowych wpłat pozwanej, co uniemożliwia weryfikację tych twierdzeń przez Sąd. Dodatkowo, wątpliwości Sądu wzbudza wskazana w umowie pożyczki wyższa prowizja, zastrzeżona na wypadek nieterminowej spłaty, co stanowi obejście przepisów o odsetkach maksymalnych, które pożyczkodawca dodatkowo zastrzegł na wypadek nieterminowej spłaty, oraz o karze umownej, która może być zastrzeżona tylko na wypadek niewywiązania się z zobowiązań niepieniężnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483§1 kc</a>). Przedmiotowa umowa przewidywała obowiązek uiszczenia przez pożyczkobiorcę prowizji za udzielenie pożyczki, która jest specyficznym rodzajem wynagrodzenia, pobieranym za pośrednictwo w zawieraniu umów. Nie ma przepisów, które zakazywałyby pobierania prowizji przy umowach pożyczki, co więcej - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111260715" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 (art. 5;art. 5 pkt. 6 a)">art. 5 pkt 6a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim</a> (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 246) jednoznacznie dopuszcza możliwość pobierania prowizji i wszelkiego rodzaju opłat. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 10 ustawy, kredytodawca powinien jednak o wszelkich informacjach, związanych z tymi kosztami poinformować kredytobiorcę. Ponadto, wszelkie opłaty i prowizje, pobierane przez kredytodawców, powinny wyrównywać rzeczywiste koszty, poniesione przez niego, w związku z podjęciem danej czynności, i nie powinny być rażąco wysokie dla konsumenta. Nie powinny być zatem formułowane w sposób ryczałtowy, bez odzwierciedlenia w kosztach, ponoszonych przez pożyczkodawcę. W przedmiotowej sprawie prowizja za udzielenie pożyczki została określona na kwotę 231,33 zł i zarazem na kwotę 351,59 (w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki), przy czym w umowie dołączonej do pozwu nie wskazano sposobu kalkulowania wynagrodzenia, należnego pożyczkodawcy, wobec czego żądanie pozwu w tym zakresie uznać należało za budzące wątpliwości i nieudowodnione. Zastrzeganie tego rodzaju zawyżonych opłat za samo jej udzielenie, zmierza do obejścia przepisów, regulujących wysokość odsetek maksymalnych, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 359;art. 359 § 2(1))">art. 359 § 2 (1) k.c.</a>, stanowiącego, iż maksymalna wysokość odsetek, wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Ponieważ tego rodzaju zabieg został zastosowany w obrocie konsumenckim, doszło niewątpliwie do naruszenia interesów konsumenta. Podstawa do naliczania wynagrodzenia w postaci odsetek i prowizji nie jest bowiem tożsama. Odsetki stanowią bowiem wynagrodzenie za czas korzystania z kapitału. Prowizja zaś jest jednorazowym wynagrodzeniem za udzielenie kapitału. Postanowienia umowne, wprowadzające obok odsetek maksymalnych wygórowaną prowizję (ewentualnie inne dodatkowe opłaty), nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych (por. wyr. SA w Katowicach z dnia 25 lutego 2015 roku, V ACa 622/14). Tym samym roszczenie o zapłatę kwoty z tytułu prowizji za udzielenie pożyczki pozbawione było podstaw prawnych.</p> <p> <em> <!-- -->Z/ odnotować;</em> </p> <p> <em> <!-- -->odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda;</em> </p> <p> <em> <!-- -->kal. 14 dni 5.11.2025r.</em> </p> </div>