II SA/Ke 236/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2019 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 września 2019r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z 21 sierpnia 2019 r. znak: [...] przyznającą A. S. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 418 zł miesięcznie na okres od 1.08.2019 r. do 31.12.2019 r. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze opierając się na informacjach z wywiadu środowiskowego podało, że A. S. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Do 17 lipca 2019 r. odbywała staż i 18 lipca 2019 r. utraciła prawo do stypendium. A. S. mieszkając z ojcem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma zdiagnozowaną schizofrenię, jednakże nie leczy się. Kolegium ustaliło, że w miesiącu złożenia wniosku o pomoc tj. w sierpniu 2019 r. ww. nie miała już żadnego dochodu. W tych okolicznościach za trafne, zdaniem organu odwoławczego należało uznać stanowisko organu I instancji odnośnie przyznania wspomnianego świadczenia na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Natomiast wysokość zasiłku okresowego ustalono w oparciu o przesłanki z art. 38 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 38 ust. 4 cyt. ustawy. Kolegium podkreśliło, że kwota 418 zł, w jakiej przyznano stronie zasiłek okresowy stanowi maksymalną wysokość, którą ustawodawca przewidział dla tej formy pomocy. Zdaniem organu, uzasadniony jest również okres na jaki przyznano świadczenie tj. pięć miesięcy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła A. S. zarzucając naruszenie: - prawa materialnego, a to art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że okoliczności związane z sytuacją życiową i materialną skarżącej uzasadniają przyznanie zasiłku okresowego na okres 5 miesięcy, podczas gdy z analizy okoliczności związanych z sytuacją życiową i materialną skarżącej jednoznacznie wynika, że zasiłek okresowy winien być przyznany na okres 6 miesięcy; - przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt 1 Kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z 21 sierpnia 2019 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji; - art. 8 i art. 107 § 3 Kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nie wskazanie żadnych okoliczności, które spowodowałyby przyznanie zasiłku okresowego, na okres 5 miesięcy, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Zasiłek okresowy jest podstawową formą pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na dysfunkcje określone w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. -Dz.U. z 2019.1507- cytowanej dalej jako ustawa) takie jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego o ile dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit a rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2018.1358) kwoty 701 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Jednocześnie minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2019 r. dla takich osób nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy), jak również nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy ustala – jak stanowi art. 38 ust. 5 ustawy – ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 147 ust. 7 ustawy, od 2008 r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3. Uwzględniając dyspozycję art. 38 ust. 3 ustawy w przypadku osób samotnie gospodarujących dotacja wynosi 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Przenosząc powyższe rozważania na grunt konkretnej sprawy za prawidłowe należy uznać stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie kryteriów obowiązujących przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego oraz uznaniowego charakteru decyzji w części określającej wysokość tego zasiłku, jak również okresu na jaki zostanie przyznane to świadczenie. Uznanie pozostawione organowi pomocy społecznej w zakresie wysokości zasiłku nie jest dowolne lecz zostało ograniczone poprzez określenie górnej i dolnej granicy świadczenia. Organ pomocy społecznej przyznał A. S. zasiłek okresowy w kwocie 418 zł miesięcznie. Wysokość świadczenia została obliczona na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1. Ponieważ z ustaleń organu wynikało, że A. S. nie osiąga żadnych dochodów, a jednocześnie jej stan zdrowia uzasadnia przyznanie jej zasiłku okresowego, wysokość tego świadczenia została określona w maksymalnej kwocie jaką ustawodawca przewidział dla osoby samotnie gospodarującej tj. 418 zł miesięcznie. Jak zgodnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie decyzja wydana w oparciu o przepis zawierający element uznania jest decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono – w zgodzie z art. 7 kpa – wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżąca znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy, nie posiadaniem żadnego dochodu jak też trudną sytuacją zdrowotną. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia jej pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. Taką pomoc skarżąca uzyskała i to w maksymalnej wysokości, jaką prawo przewiduje dla tego typu świadczeń. Co się tyczy okresu na jaki zostało przyznane to świadczenie tj. 5 miesięcy – to również nie można zarzucić organowi w tym zakresie naruszenia prawa bądź przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zwłaszcza, że jak wynika z wyjaśnień Kolegium udzielonych w odpowiedzi na skargę, decyzją z 2 stycznia 2020 r. znak: [...] organ I instancji przyznał A. S. zasiłek okresowy również w maksymalnej wysokości tj. 418 zł, na okres od 1.01.2020 r. do 31.03.2020 r., co niewątpliwie świadczy o kontynuacji pomocy w tej formie. W tych okolicznościach zarzut skarżącej odnośnie przyznania jej zasiłku okresowego na 5 miesięcy zamiast na 6 miesięcy należy uznać za chybiony. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składa się kwota 295,20zł tytułem wynagrodzenia ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika skarżącej obliczonego na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019. poz. 18).