I OSK 233/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. K. i D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2519/18 w sprawie ze skargi H. K. i D. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 czerwca 2019 roku sygn. akt VII SA/Wa 2519/18 oddalił skargę H. K. i D. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia nr 261/2004 PE i Rady z 11 lutego 2004 roku ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17 lutego 2004 r.) dalej zwanego "rozporządzeniem". Skargę kasacyjną złożyli H. K. i D. K. Pismem z 26 sierpnia 2020 r. syndyk masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. - P. G. poinformował, że postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Sąd Rejonowy dla [...] ogłosił upadłość S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Zwrócił się o zawieszenie postępowania kasacyjnego z urzędu stosownie do "art. 124 pkt 4" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.". Podniósł, że z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, korzystania i rozporządzania swoim majątkiem, nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości; stroną postępowania dotyczącego tego mienia może być tylko syndyk, przy czym postępowanie z jego udziałem może zostać podjęte dopiero po wyczerpaniu trybu zgłoszenia wierzytelności określonego w art. 239 i nast. ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.). W ocenie syndyka wszystkie należności objęte niniejszym postępowaniem stanowią wierzytelności podlegające zgłoszeniu do masy upadłości w toku postępowania upadłościowego S. Sp. z o.o. w upadłości w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, konieczność zawieszenia postępowania zachodzi jedynie w sytuacji, gdy łącznie spełnione są obie przesłanki wskazane w cytowanym powyżej przepisie: podmiotowa - wszczęcie wobec strony postępowania upadłościowego i przedmiotowa - zaskarżony akt lub czynność muszą dotyczyć przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Podkreślić wypada, że za "przedmiot" w rozumieniu art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się zarówno rzeczy, jak i wierzytelności oraz inne prawa majątkowe (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2019, art. 124, Nb 6). Dokonując oceny ziszczenia się ww. przesłanek w rozpatrywanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził przede wszystkim, że bezspornym jest fakt upadłości uczestnika toczącego się postępowania - S. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W., co jednoznacznie wynika ze wskazanego powyżej postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 2020 r. sygn. akt [...] (por. k. 126 akt sądowych). Następnie wskazać należy, że kontrolowaną w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzją Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] sierpnia 2018 r. uchylił swoją decyzję z [...] grudnia 2017 r. w części dotyczącej ustalenia obowiązku wypłaty przez przewoźnika lotniczego S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 400 euro w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na tego przewoźnika kary w łącznej wysokości 2 000 zł w stosunku do pasażerów lotu o nr [...] na trasie [...] z [...] sierpnia 2013 r. H. K. i D. K.. W tym zakresie organ umorzył postępowanie. W pozostałym zakresie, tj. stwierdzenia naruszenia prawa przez S. Sp. z o.o. w W., określenia zakresu nieprawidłowości polegającego na naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz P. W. i W. S. odszkodowania w wysokości 400 euro dla każdej z nich, ustalenia obowiązku usunięcia tego naruszenia w terminie 14 dni i nałożenia na przewoźnika lotniczego kary pieniężnej w wysokości 1000 zł w stosunku do każdej z ww. pasażerek. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 14 października 2016 r. sygn. akt I CSK 714/15, zgodnie z którym: "Nie budzi żadnych wątpliwości, w świetle jednolitego poglądu orzecznictwa i doktryny, iż masy upadłości dotyczą postępowania, niezależnie, czy upadły występuje w roli powoda czy pozwanego, czy chodzi o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, o zasądzenie świadczenia czy też o ustalenie i ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa, jeżeli tylko wynik takiego postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej wierzycieli. Zakres składników tworzących masę upadłości ogranicza cel postępowania upadłościowego, który ma służyć spieniężeniu aktywów upadłego i podziału funduszów masy upadłości pomiędzy wierzycieli (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003, nr 7-8, poz. 94 i z dnia 10 lutego 2006 r., III CZP 2/06, OSNC 2007, Nr 1, poz. 3 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1750/00, "Prawo Bankowe" 2003, nr 7-8, s. 25). Zgodnie z art. 62 u.p.u. w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67 a u.p.u., które w sprawie nie wystąpiły. Jeżeli upadłość obejmuje przedsiębiorcę, w skład masy upadłości wchodzi przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. W zakres tego pojęcia wchodzą: postępowania mające za przedmiot wierzytelności przysługujące upadłemu w stosunku do osób trzecich (chyba, że związane są ze składnikami wyłączonymi z masy upadłości), dotyczące wierzytelności podlegających zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym (art. 236 u.p.u.), mające za przedmiot wierzytelności i inne roszczenia powstałe po ogłoszeniu upadłości i wynikające z czynności syndyka, dotyczące wyłączenia z masy upadłości składników mienia nienależącego do upadłego (...)". Z kolei w uchwale z 24 maja 2002 r. sygn. akt III CZP 25/02 Sąd Najwyższy - na gruncie analogicznego do art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przepisu kodeksu postępowania cywilnego - stwierdził, że: "(...) w sprawie o świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów sąd zawiesza postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli w stosunku do pozwanego zakładu ubezpieczeń zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. Wierzytelności uprawnionych z tytułu obowiązkowego komunikacyjnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej podlegają bowiem ustaleniu w postępowaniu upadłościowym i do czasu ich zaspokojenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny należą do masy upadłości." Wobec powyższego uznać należy, że niniejsza sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Wierzytelności uprawnionych z tytułu naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia nr 261/2004 podlegają zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym (por. wyrok NSA z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 727/14). W tym stanie rzeczy skoro Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał informację o ogłoszeniu upadłości uczestnika postępowania, a w rozpatrywanej sprawie ziściły się określone przepisem art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, to Sąd ten zobligowany jest, wobec jednoznacznej treści przywołanego przepisu, zawiesić postępowanie z dniem ogłoszenia upadłości spółki, co znajduje swoje potwierdzenie w treści art. 124 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zawieszenie postępowania w przypadku wymienionym w § 1 pkt 4 skutkuje od dnia zdarzenia, który go spowodował. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie kasacyjne.