I SA/Wa 1179/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Łukasz Trochym Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania K. K. (Skarżąca) od decyzji Prezydenta [...] (Prezydent) z [...] stycznia 2020 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na B. S., ustalonego informacją nr [...] z [....] lipca 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję z [...] stycznia 2020 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Pismem nr [...] z [...] lipca 2019 r. Prezydent poinformował Skarżącą o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz B. S. w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Wojewoda [....] (Wojewoda) pismem z [...] września 2019 r. poinformował Prezydenta, że P. S. (ojciec B. S.), ubiega się o przyznanie świadczeń rodzinnych w [...][...]. Pismem z [...] grudnia 2019 r. Wojewoda [....] poinformował Prezydenta, że P. S. jest zatrudniony na terytorium [....][...] od [...] kwietnia 2016 r., zatem w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. W związku otrzymanymi informacjami Prezydent decyzją z [...] stycznia 2020 r. orzekł o uchyleniu ww. prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz B. S. Materialną podstawą prawną decyzji Prezydenta były art. 10, art. 16 ust. 6, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej "ustawa"). Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie stwierdzając, że P. S. nie jest członkiem rodziny gdyż mieszka sam w [...][...] i ma zasądzone alimenty na rzecz córki. Ponadto oświadczył ustnie Skarżącej, że po wyjeździe dziecka i jego matki z [...][...] nie będzie się ubiegał o świadczenia rodzinne w tym kraju. Kolegium decyzją z [...] kwietnia 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako materialną podstawę prawną swojej decyzji organ II instancji przywołał art. 16 ust. 1, 2 i 6 ustawy. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej, że Kolegium przy rozpatrywaniu dokumentów dołączonych do odwołania od wyżej wymienionej decyzji, nie wzięło pod uwagę przepisów dotyczących koordynacji zawartych w art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz tego, że skarżąca od prawie 6 lat nieprzerwanie pracuje w Polsce na umowę o pracę u jednego pracodawcy i płaci podatek w [...]. Z P. S. (ojcem B. S.) nigdy nie zawarła formalnego związku małżeńskiego, nieuzasadnione jest zatem twierdzenie organu, że "Pan P. S. do czasu prawomocnego orzeczenia rozwodu" wchodzi w skład rodziny. Wskazała także, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenie przysługuje temu z rodziców z którym dziecko zamieszkuje na stałe. A jej córka B. mieszka z nią w Polsce i pozostaje pod jej opieką. Od [...] stycznia 2017 r. mieszka wraz z dzieckiem w [...], gdzie jest ono zameldowane, P. S. natomiast mieszka w [...][...] i zobowiązany jest sądownie do płacenia alimentów na rzecz B. W ocenie Skarżącej zdaniem postępowanie przed Kolegium było przeprowadzone niedbale i zawiera błędy. Nie zostały ponadto zbadane wszystkie dokumenty w sprawie, w tym zaświadczenie o zatrudnieniu Skarżącej, a także nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdzający miejsce zamieszkania dziecka. W tym stanie wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia wychowawczego, a także o wypłatę zaległych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko w sprawie oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Z art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy wynika, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim maja otrzymywać świadczenia wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W myśl art. 2 pkt 15 ustawy o pomocy, ilekroć w ustawie mowa jest o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.). Poza tym świadczenia wychowawcze w ramach przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy traktować jako świadczenia rodzinne. Stosownie bowiem do rozporządzenia nr 883/2004 określenie świadczenie rodzinne oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I. Przepisy te mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Ustawa reguluje także kwestię właściwości organów, przewidując w art. 11, że właściwym do wydania decyzji w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego jest wojewoda, gdyż pełni on funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda ustalił, że od [...] kwietnia 2016 r. w sprawie świadczenia wychowawczego na córkę Skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem od tego dnia ojciec dziecka jest zatrudniony na terytorium [...][...]. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 16 ust. 4 ustawy o pomocy, że to wojewoda (a nie jakikolwiek inny organ) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2018 r., sygn. I OSK 1696/18, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA). Prawidłowość tego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zatem zastosowanie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy uchylenie przez organy orzekające w tej sprawie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci Skarżących, było czynnością związaną i jedynie konsekwencją ustaleń Wojewody. Organy orzekające w tej sprawie nie posiadały bowiem uprawnienia do samoistnego rozstrzygania, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem w tym zakresie dokonał oceny Wojewoda, który pismem z [...] grudnia 2019 r. (karta 18 akt adm.), na podstawie art. 11 ustawy ustalił, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie świadczenia wychowawczego na córkę Skarżącej mają zastosowanie od [...] kwietnia 2016 r. W takim stanie sprawy organ właściwy miał obowiązek uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Należy zauważyć, że ustalenie przez Wojewodę, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 ustawy) wiąże się ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego (art. 16 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz córki Skarżącej zostanie rozpatrzony przez Wojewodę, który jest uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 16 ust. 7 ustawy o pomocy. Powyższe nie oznacza więc, że wnioskowane przez Skarżącą świadczenie nie przysługuje. Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja utrzymująca w mocy decyzję o uchyleniu przyznanych świadczeń wychowawczych, nie przesądza merytorycznie o pozbawieniu Skarżącej uprawnień do tego świadczenia. Właściwym bowiem rzeczowo w sprawach świadczeń objętych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest Wojewoda (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., I OSK 390/18, dostępny w CBOSA). W konsekwencji, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.