I SA/Wa 255/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 197/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od [...] na rzecz skarżącego K. P. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skargą z dnia [...] stycznia 2020 roku pełnomocnik skarżącego K. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1. wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta W. przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2018 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 19 lutego 2019 r.; 2. stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie od Prezydenta W. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 3. zasądzenie od Prezydenta W. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przepisanych - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] maja 2017 roku (sygn. akt I SAB/Wa 197/17), w którym zobowiązano Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2016 roku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. Nr [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 55 § 1 i 2 p.p.s.a. na wypadek, gdyby Prezydent W. nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a wniósł o: 1. orzeczenie o wymierzeniu Prezydentowi W. grzywny w wysokości określonej w art. 154 p.p.s.a.; 2. rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi. Odpis prawomocnego wyroku zostały doręczony organowi w dniu [...] września 2017 roku (data prezentaty Urzędu Miasta W.). Zatem trzymiesięczny termin do wykonania wyroku z dnia [...] maja 2017 roku upłynął w dniu [...] grudnia 2017 roku. Pomimo zakreślonego przez Sąd terminu do wykonania obowiązku przez Organ, jak również wystosowania przez pełnomocnika skarżącego wezwania do niezwłocznego wykonania wyżej wskazanego wyroku, organ nie wykonał orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że zgodnie z zarządzeniem Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 roku wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uzyskanie zaświadczenia hipotecznego z sądu wieczystoksięgowego oraz sprawdzenie wykazania przez wnioskodawców następstwa prawnego po wszystkich współwłaścicielach dawnej nieruchomości jest wymogiem niezbędnym. Ze względu na brak powyższych dokumentów organ nie może kontynuować postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione kumulatywnie, aby Sąd mógł wymierzyć organowi grzywnę. Po pierwsze organ ten musi pozostawać w bezczynności po wydaniu wyroku. Po drugie wymierzenie grzywny musi zostać poprzedzone pisemnym wezwaniem organu do wykonania prawomocnego wyroku. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu, sąd, w przypadku o którym mowa w § 1 może orzec ponadto o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że przed złożeniem skargi z dnia [...] stycznia 2020 roku (data prezentaty) pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2019 roku (data prezentaty) wezwał organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] maja 2017 roku. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia rozpoznania skargi nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. W związku z powyższym, Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie zostały spełnione. Podkreślić przy tym należy, że zarówno przepis art. 154 § 6, jak i § 7 p.p.s.a., stanowią tylko do jakiej wysokości sąd władny jest wymierzyć grzywnę, czy też przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Artykuł ten nie zawiera żadnych innych przesłanek, którymi miałaby kierować się sąd, ustalając wysokość orzeczonej grzywny oraz sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. W przypadku obu tych instytucji ich wysokość należy miarkować w zależności od stopnia zawinienia organu, długotrwałości postępowania itp. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2020 roku, sygn. akt I OSK 640/19, LEX nr 2979601). Grzywna wymierzana na podstawie w/w przepisu ma natomiast realizować funkcję represyjno-mobilizującą w stosunku do organu niewykonującego wyroku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2020 roku, sygn. akt I OSK 3834/8). Biorąc pod uwagę charakter sprawy, a w szczególności długotrwały okres niewykonania wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] maja 2017 roku, a także uprzednie już wymierzanie dwukrotnie organowi grzywny Sąd uznał, że kwota [...] złotych jest adekwatna i zrealizuje swój cel – tj. doprowadzi do wykonania przez organ nałożonego przez Sąd obowiązku. Grzywna w wysokości [...] złotych to kwota mieszcząca się w granicy wymiaru grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd (termin ten upłynął w dniu [...] grudnia 2017 roku). Skład orzekający ocenił, że w realiach przedmiotowej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni kwota [...] złotych (wyższa aż o [...] złotych od poprzednio wymierzonej grzywny). W związku z powyższym, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Podkreślić także należy, że Sąd dokonał oceny bezczynności organu do marca 2020 roku, a następnie od maja 2020 roku – do dnia wyrokowania, ze względu na sytuacją epidemiologiczną w kraju. Zgodnie bowiem z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 374. I poz. 567) oraz ustawą nowelizującą z dnia 31 marca 2020 roku (Dz. U. Nr 568) w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu na ten okres (tj. od [...] marca 2020 r.). Natomiast zgodnie z art.15 zzs ust. 10 pkt 1) ustawy w okresie zagrożenia epidemiologicznego lub epidemii przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. W myśl art. 15 ust. 11 ustawy zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta W. miała charakter bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. I OSK 2114/13, LEX nr 1421789). Ustawodawca, podobnie jak w przypadku ustalenia wysokości grzywny, nie określił expressis verbis, kiedy mamy do czynienia z przewlekłością organu administracji, w szczególności po upływie jakiego terminu organ pozostaje w bezczynności. W judykaturze wskazuje się jednak, że należy brać pod uwagę w szczególności długość bezczynności oraz charakter sprawy. Tytułem przykładu należy tylko wskazać W przypadku przekroczenia przez organ wyznaczonego przez sąd terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności. Wobec tego uznać należy, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce szczególnie w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2020 roku, sygn. akt I OSK 744/19, LEX nr 3022418). Sąd stwierdzając, że bezczynność organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wziął pod uwagę w szczególności prawie 3-letni okres niewykonania wyroku, brak uzasadnionej przyczyny skutkującej niemożnością wykonania wniosku o przyznanie odszkodowania oraz uprzednie, stosowanie przez tutejszy Sąd grzywny wobec organu ze względu na niewykonanie orzeczenia z dnia [...] maja 2017 roku. Ze względu na powyższe okoliczności, orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku. Sąd uwzględnił także żądanie pełnomocnika skarżącego o przyznanie na rzecz jego mocodawcy określonej sumy pieniężnej, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Wskazać należy, że w/w przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Niewątpliwe kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za doznaną przez stronę krzywdę w związku z niewykonaniem orzeczenia Sądu przez organ administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego przepisu oznacza, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny. W ocenie Sądu długotrwała bezczynność organu, jak i niewątpliwie ważny charakter sprawy o rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania z punktu widzenia praw majątkowych skarżącego uzasadnia przekonanie, że skarżący doznał krzywdy z powodu niewykonywania orzeczenia przez Prezydenta W. Ze względu na powyższe uznano, że kwota [...] złotych z jednej strony spełni swoją kompensacyjną funkcję rekompensującą krzywdę doznaną przez skarżącego, z drugiej zaś mieści się w ustawowej przesłance wysokości zasądzenia oznaczonej sumy pieniężnej do połowy wysokości grzywny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie IV sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.