I ACa 201/23
Common courts2025-10-29
Case number
I ACa 201/23
Judgment date
2025-10-29
Type
SENTENCE
Judges
Grzegorz Krężołek (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt I ACa 201/23</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 29 października 2025 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<p>Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek</p>
<p>Protokolant: Robert Nędza</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. w Krakowie</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. P.</span> i <span class="anon-block">D. P.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Bankowi (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>na skutek apelacji strony pozwanej</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt: I C 1895/20</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->oddala apelację;</strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->zasądza od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powodów <span class="anon-block">J. P.</span> i <span class="anon-block">D. P.</span> łącznie kwotę 8100 zł / osiem tysięcy sto złotych / z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</strong>
</p>
<p>Sygn. akt : I ACa 201/23</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 2)">art. 327<sup>
<!-- -->1 </sup>§ 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1kpc</a>., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.</p>
<p>Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczenia pieniężnego powodów poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.</p>
<p>Uwzględniając w całości , zgłoszone przez powodów <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">D.</span> małżonków <span class="anon-block">P.</span> , w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block"> (...) Bankowi (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> , roszczenie o zasądzenie kwot 86 383, 16 zł oraz 76 228, 98 franków szwajcarskich z ustawowymi odsetkami od dnia 30 lipca 2020r jako świadczeń nienależnych , bo spełnionych przez powodów w wykonaniu nieważnej, z powodu abuzywności części postanowień , umowy kredytu zawartej pomiędzy nimi a poprzednikiem prawnym strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> w dniu 14 lutego 2007r oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,</p>
<p>w warunkach , gdy</p>
<p>strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych, przy wypełnieniu przez bank obowiązków informacyjnych w odniesieniu do ryzyka walutowego jakim obciążeni będą kredytobiorcy , postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,</p>
<p>Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 13 października 2022r :</p>
<p>- zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">D. P.</span> i <span class="anon-block">J. P.</span> łącznie kwotę 86.383,16 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 30 lipca 2020r. do dnia zapłaty ][ pkt 1];</p>
<p>- zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">D. P.</span> i <span class="anon-block">J. P.</span> łącznie kwotę 76.228,98 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności liczonymi od dnia 30 lipca 2020r. do dnia zapłaty[ pkt 2 ];</p>
<p>- zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">D. P.</span> i <span class="anon-block">J. P.</span> łącznie kwotę 12.317 zł tytułem zwrotów kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty [ pkt 3 ] oraz</p>
<p>- nakazał ściągnąć od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 1127, 62 zł , tytułem zwrotu brakującej kwoty na wynagrodzenie biegłego.[ pkt 4 sentencji wyroku ].</p>
<p>Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :</p>
<p>W dniu 14 lutego 2007 r. pomiędzy <span class="anon-block"> (...) Bank (...) spółką akcyjną</span> w <span class="anon-block">G.</span> (poprzednikiem prawnym strony pozwanej), a powodami <span class="anon-block">J. P.</span> i <span class="anon-block">D. P.</span> została zawarta umowa o kredyt mieszkaniowy <span class="anon-block">N.</span>–<span class="anon-block">H.</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span>
<span class="anon-block">(...)</span>
<span class="anon-block"> (...)</span> (kredyt budowlano-hipoteczny przeznaczony na finansowanie inwestycji budowalnej). Umowa składała się z dwóch części: Części Szczególnej Umowy (CSU) oraz Części Ogólnej Umowy (COU).</p>
<p>Na jej podstawie , bank udzielił powodom kredytu w kwocie 182.396,61 CHF na okres od dnia 14 lutego 2007 r. do dnia 13 lutego 2037 r.</p>
<p>Kredyt miał być wypłacony w walucie polskiej. Jako cel umowy oznaczono finansowanie części kosztów inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego w miejscowości <span class="anon-block">W.</span> (§ 1 CSU).</p>
<p>Wypłata pierwszej transzy kredytu nastąpić miała nie później niż w ciągu 5 dni od daty spełnienia warunków określonych w ust. 5 CSU. Wypłata środków z kredytu denominowanego odbywać się miała na zasadach określonych w § 11 COU (§ 4 CSU).</p>
<p>Zabezpieczenie kredytu stanowiła m.in. hipoteka kaucyjna do kwoty 645.000 zł na nieruchomości w <span class="anon-block">W.</span>, cesja na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych, weksel własny in blanco oraz ubezpieczenie od ryzyk związanych z niskim wkładem w <span class="anon-block">(...)</span>S.A. (§ 3 CSU).</p>
<p>Spłata kredytu następować miała w równych ratach miesięcznych obejmujących kapitał i odsetki, w łącznej liczbie 342. Strony ustaliły, że środki pobierane będą z <span class="anon-block">rachunku o nr (...)</span> [………]. (§ 5 CSU).</p>
<p>Stosownie do § 1 ust. 2 i 3 COU , w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu w złotych miała zostać określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą Kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków. Zmiana kursu waluty wpływała na wypłacane w złotych przez bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorcę kwoty rat kapitałowo – odsetkowych, a ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosił kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust. 2-4 oraz § 18 ust. 6.</p>
<p>Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3 w przypadku kredytów denominowanych w CHF zastosowanie miała stawka referencyjna LIBOR 6M.</p>
<p>Wedle postanowień § 11 ust. 2-4, w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej. Do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu zastosowanie miał natomiast kurs kupna tej waluty , według Tabeli Kursów obowiązującej w banku w dniu wypłaty środków. Ponadto ustalono, że w przypadku , gdy przyznana kwota kredytu, na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia ostatniej transzy kwotą:</p>
<p>1. przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu określonego w § 1 ust. 2 CSU, bank uruchomi środki w wysokości, stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do realizacji tego celu oraz dokona pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej,</p>
<p>2. niewystarczająca do realizacji celu, określonego w § 1 ust. 2 CSU, kredytobiorca zobowiązany był do zbilansowania inwestycji poprzez uzupełnienie środków własnych przed wypłaceniem środków przez bank.</p>
<p>Stosowanie do § 17 ust. 1 kredytobiorca, w ciągu całego okresu kredytowania mógł ubiegać się m. in. o zmianę waluty kredytu.</p>
<p>Zgodnie z postanowienia § 13 ust. 7 COU, harmonogram spłat kredytu wyrażony miał być w walucie, w której kredyt jest denominowany, spłata następować miała w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, a do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych spłacanego kredytu, stosowany miał być kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli Kursów obowiązującej w banku w dniu spłaty.</p>
<p>W dniu 7 kwietnia 2008 r. strony zawarły aneks, na mocy którego m.in. podwyższono kwotę kredytu.</p>
<p>Z dalszej części ustaleń wynika , iż :</p>
<p>w wykonaniu umowy powodowie w okresie 30 lipca 2010 r. do dnia 30 stycznia 2020 r. zapłacili na rzecz strony pozwanej 86.383,16 zł i kwotę 76.228,98 CHF.</p>
<p>W piśmie z dnia 10 lipca 2020 r. małżonkowie <span class="anon-block">P.</span> wezwali stronę pozwaną do zwrotu kwoty 166.922,96 zł oraz kwoty 76.228,98 CHF w związku z nieważnością spornej umowy kredytu – w terminie 14 od doręczenia wezwania. Strona pozwana w odpowiedzi z dnia 6 sierpnia 2020 r. odmówiła spełnienia żądania powodów.</p>
<p>Ponadto Sąd Okręgowy ustalił , że :</p>
<p>powodowie potrzebowali kredytu na budowę domu, w którym mieszkają. Chcieli uzyskać kredyt złotówkowy. Przed zawarciem umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej przedstawiano im go jako korzystną ofertę. Nie poinformowano, że rata kredytu może tak znacznie wzrosnąć , do czego rzeczywiście doszło w trakcie realizacji umowy. <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">D. P.</span> pracownicy kredytodawcy zapewniali o stabilności franka. Możliwość wyboru sposobu spłaty kredytu była, w dacie jej podpisywania,wykluczona.</p>
<p>Ocenę prawną , w ramach której roszczenie pieniężne powodów uznał za uzasadnione w całości , Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na wskazane wyżej zachowanie zwięzłości pisemnych motywów orzeczenia, można podsumować w następujący sposób :</p>
<p>a/ porównanie kwoty określonej w § 2 umowy, faktycznie wypłaconej powodom przez poprzednika prawnego strony pozwanej oraz sumy wyrażonej w CHF, przyjętej ostatecznie do dalszego rozliczenia umowy kredytu jednoznacznie wskazuje, iż w rzeczywistości w umowie nie została w sposób jednoznaczny określona kwota udzielonego kredytu.</p>
<p>Ta z kolei , po wypłacie, ponownie została przeliczona na walutę szwajcarską , przy czym jej wartość nie odpowiadała wysokości udzielonego kredytu wyrażonego we wskazanym wyżej postanowieniu umowy. Zatem w żadnym miejscu nie określała ona w sposób jednoznaczny i ścisły kwoty środków pieniężnych, którą bank zobowiązał się oddać do dyspozycji powodów, co prowadzi do stwierdzenia, że jest przez to nieważna w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 prawa bankowego</a>,</p>
<p>b/ umowa zawarta przez małżonków <span class="anon-block">P.</span> z <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span>, w dniu 14 lutego 2007r zawiera takie postanowienia , które wypełniają także wszystkie przesłanki normatywne uznania ich za abuzywne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 <sup>
<!-- -->1</sup> §1 kc.</a>
</p>
<p>Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi , jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorców (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego).</p>
<p>Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy 14 lutego 2007r. -miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego ustalanego w Tabelach Kursowych strony pozwanej/ jej poprzednika prawnego/ , przy czym ani w części ogólnej ani w części szczególnej umowy [COU i CSU ] , nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty wobec złotego. Taka ich treść faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w stosowanych Tabelach, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyt był denominowany w walucie szwajcarskiej,</p>
<p>b/ takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem kursowym.</p>
<p>Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji przedsiębiorcy.</p>
<p>Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki, w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne.</p>
<p>Postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu zawartej w dniu 14 lutego 2007r , nie odpowiadały warunkom transparentności i czytelności albowiem kredytobiorcy nie byli w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę dla braku wskazania , w kwestionowanych postanowieniach , jasnych kryteriów jego oznaczania.</p>
<p>Ocena niedozwolonego charakteru postanowień umowy następuje według stanu na dzień zawarcia umowy. Okoliczności, które zaistniały po tej dacie są, z tego punktu widzenia, niedoniosłe,</p>
<p>c/ po myśli wskazanej wyżej normy kodeksowej , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy . Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.</p>
<p>Nie ulega wątpliwości, że zawierając umowę objętą sporem , kredytobiorcy mieli status konsumentów w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22<sup>
<!-- -->1</sup>kc</a> , którego strona przeciwna po ich stronie nie kwestionowała.</p>
<p>Postanowienia zamieszczone w umowie nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron.</p>
<p>Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego. Powodowie nie mieli wpływu na ich treść.</p>
<p>Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania, o której - w okolicznościach tej sprawy - w odniesieniu do klauzul waloryzacyjnych nie można, w sposób uzasadniony , mówić .</p>
<p>d/ sądowa kontrola postanowień określających główne świadczenia stron pod kątem abuzywności jest dopuszczalna, albowiem sporne postanowienia nie zostały sformułowane jednoznacznie; prostym i zrozumiałym językiem.</p>
<p>Zastosowanie dwóch różnych kursów waluty przy przeliczaniu świadczeń wypłacanych przez pozwany bank na rzecz konsumentów (kurs kupna) i świadczeń spełnianych przez nich na rzecz banku (kurs sprzedaży) , skutkowało możliwością jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorców . Silniejsza strona stosunku kredytowego mogła w ten właśnie sposób kształtować wysokość zobowiązania strony słabszej.</p>
<p>Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w ocenie Sądu I instancji - nie wynika, aby strona pozwana spełniła wobec kredytobiorców obowiązek informacyjny w sposób właściwy.</p>
<p>Pozwany bank nie udowodnił w postępowaniu aby informacje przekazane im przed zawarciem umowy , były na tyle obszerne i jasne, iż na ich podstawie, mogli się zorientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu walut i wpływu tej zmiany na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat.</p>
<p>Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania zaciągającym kredyt pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy.</p>
<p>Dopiero podanie tych informacji - w ocenie Sądu - jest na tyle jasne i precyzyjne, że pozwala przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd dla niego ryzyka finansowego,</p>
<p>e/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut, jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta.</p>
<p>Rodzi to takie następstwo , iż utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za uznaniem jej za nieważną w całości.</p>
<p>f/ w warunkach nieważności umowy , to co <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">D. P.</span> świadczyli na rzecz strony pozwanej , a wcześniej jej poprzednika prawnego jej wykonaniu , ma charakter nienależny jako takie świadczenia te podlegają zwrotowi na ich rzecz na podstawie art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 §1 i 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kc</a>
</p>
<p>Jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu, zapłacili , spłacając zobowiązanie kredytowe w okresie pomiędzy 30 lipca 2010r. i 30 lipca 2020r., kwotę złotówkową przekraczającą sumę żądania wyrażoną pieniądzu polskim dochodzoną w postępowaniu [ 86 383, 16 zł ] oraz 76 228, 98 franków szwajcarskich.</p>
<p>Dlatego , zdaniem Sądu I instancji , sformułowane przez nich żądanie zwrotne jest usprawiedliwione w całości , przy czym jest ono należne powodom jako małżonkom łącznie.</p>
<p>Podstawą orzeczenia o kosztach procesu była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 kpc</a> i wynikająca z niej zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.</p>
<p>Ta sama reguła oraz art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych były podstawą obciążenia pozwanego banku brakującą częścią wydatków związanych z postępowaniem, wyłożonych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa.</p>
<p>Apelację od tego wyroku złożyła tylko strona pozwana , zaskarżając wyrok Sadu Okręgowego w całości.</p>
<p>We wniosku środka odwoławczego <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> wniósł o wydanie przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.</p>
<p>Apelacja została oparta wyłącznie na zarzutach materialnych poprzez nieprawidłową wykładnię lub niepoprawne zastosowanie następujących norm :</p>
<p>a/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 §1 kc</a> wz. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a> , jako konsekwencji wadliwego uznania , iż umowa z dnia 14 lutego 2007r. jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu , a także ze wskazaną normą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawa bankowego</a> mimo , że już wówczas , kiedy była zawierana, kredyt denominowany w walucie szwajcarskiej mógł być zaciągany,</p>
<p>b/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->1</sup> kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 §1 i 2 kc</a> , w następstwie nieprawnej oceny Sądu niższej instancji , zgodnie z którą umowa zawarta przez strony naruszała zasadę swobody umów, a wobec tego jest nieważna przez to , iż bank miał możliwość jednostronnego określania kursu franka szwajcarskiego do złotego mimo , że tak nie było , gdyż dane z Tabeli Kursów służą generalnie do przeliczeń nie tylko w takich jak sporna umowa ale we wszystkich transakcjach walutowych przeprowadzanych w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span>,</p>
<p>c/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 3)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> §1 i 3 kc</a> oraz 385<sup>
<!-- -->2</sup>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc</a> , wobec uznania części postanowień umowy z dnia 14 lutego 2007r. , za mające niedozwolony charakter przez to , iż ich treść nie była pomiędzy stronami indywidualnie negocjowana przed jej podpisaniem, a one , w przyjętym umownie kształcie, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów.</p>
<p>Zdaniem strony skarżącej postanowienia te nie realizują w szczególności normatywnych przesłanek oceny ich jako niedozwolonych,</p>
<p>d/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> §2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358)">art. 358 kc</a>, a także w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a> , wobec nieuzasadnionego uznania , że umowa , w warunkach potwierdzenia niedozwolonego charakteru części jej postanowień , nie może być w dalszym ciągu wykonywana mimo , iż takiego skutku , potencjalna abuzywność, za sobą nie niesie. W szczególności powodowie , zważywszy na charakter umowy kredytu jako denominowanego w walucie szwajcarskiej powinni, przy dalszym związaniu umową obu stron, zwrócić należne bankowi świadczenia w walucie szwajcarskiej.</p>
<p>Błąd ten polegał także na tym , iż ocena niedozwolonego charakteru tych postanowień jest jedynie ogólna, nie odnosząc się do indywidualnie oznaczonych postanowień , w tym także ocenionych , przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych towarzyszących podpisaniu umowy.</p>
<p>Sąd I instancji nie wskazał , dokonując jej, indywidualnych przyczyn, dla których każde z kwestionowanych przez powodów – ale traktowane indywidualnie postanowień narusza dobre obyczaje i jest rażąco sprzeczne z interesami małżonków <span class="anon-block">P.</span> jako kredytobiorców.</p>
<p>Dotyczy to we szczególności klauzul spreadu walutowego i ryzyka kursowego. Skarżący bank akcentował , że to kredytobiorcy wybrali taki rodzaj kredytu , które z tymi ryzkami bezpośrednio się wiązał , co tylko świadczy o równowadze kontraktowej stron, a nie o spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek uznania tych postanowień za niedozwolone, w relacji umownej konsumentów z bankiem,</p>
<p>e/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art 481 §1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 kc</a> , jako następstwa niepoprawnego określenia przez Sąd I intencji początkowej daty płatności odsetek ustawowych od zasądzonych na rzecz powodów świadczeń zwrotnych .</p>
<p>Zdaniem skarżącego banku , ta początkowa data powinna zostać potencjalnie określona od dnia następnego po dniu , w którym Sąd I instancji pouczył powodów o konsekwencjach dokonania rozliczeń finansowych pomiędzy stronami i stanowczym , w warunkach tego pouczenia, oświadczeniu kredytobiorców o braku zainteresowania dalszym związaniem umową z bankiem.</p>
<p>Strona pozwana w apelacji podniosła zarzut zatrzymania świadczeń zasądzonych w zaskarżonym wyroku powodom , do kwoty udzielonego im kapitału [555 788, 12 zł ] Odwołała się przy tym do materialnoprawnego oświadczenia o skorzystaniu z tego zarzutu , które skierowała do małżonków <span class="anon-block">P.</span> w dniu 1 grudnia 2022r / por. k. 239-240 akt /.</p>
<p>Kredytobiorcy nie kwestionowali , w postępowaniu odwoławczym , że oświadczenie to otrzymali.</p>
<p>W ramach odpowiedzi na apelację uznawali ten zarzut jednak za prawnie nieskuteczny/ por. k. 274-275 akt /</p>
<p>Odpowiadając na apelację , powodowie domagali się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia skarżącego banku kosztami postępowania apelacyjnego.</p>
<p>Przed rozpoznaniem środka odwoławczego strona skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 7 maja 2024r wraz z wnioskami dowodowymi .</p>
<p>Z treści objętych tymi wnioskami dokumentów wynika , że powodowie złożyli wobec banku, prawidłowo doręczone adresatowi w dniu 29 grudnia 2023r , datowane na 21 grudnia 2023r materialne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wzajemnych , z wierzytelnością <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> wobec nich , z tytułu udzielonego kapitału [ kwota 555 788, 12 zł] w sumach :</p>
<p>a/ 80 539, 80 zł – odpowiadającej dokonanym przez nich świadczeniom zwrotnym w okresie pomiędzy dniem zwarcia umowy i 30 czerwca 2010 r ,</p>
<p>b/ 30 036, 60 franków szwajcarskich , tytułem świadczeń jakie spełnili w wykonaniu umowy w walucie szwajcarskiej, w okresie pomiędzy 28 lutego 2020r i 4 grudnia 2023 r.,</p>
<p>c/ oraz 23 985, 76 zł ,która odpowiada zwróconej na rzecz banku kwocie złotówkowej pomiędzy 30 lipca 2020r. i 23 listopada 2023r.</p>
<p>W tym oświadczeniu powodowie jednoznacznie twierdzili , że sformułowany przez nich zarzut potrącenia nie obejmuje wierzytelności świadczenia z których są dochodzone przez nich od byłego kredytodawcy w sprawie prowadzonej [ obecnie ] przez Sąd Apelacyjny w Krakowie pod sygnaturą I ACa 201/23]</p>
<p>/por. k. 279-2286 akt /</p>
<p>W związku z tym oświadczeniem strona skarżąca twierdziła , iż wierzytelność dochodzona pozwem ulega umorzeniu , co tym bardziej uzasadnia wnioski apelacji.</p>
<p>Odnosząc się do tej depozycji pełnomocnik powodów zakwestionował zrealizowanie się skutku umorzenia w odniesieniu do wierzytelności objętych rozstrzyganym sporem , wskazując ,iż materialne oświadczenie o potrąceniu nie obejmowało tych przysługujących powodom wobec banku , które są podstawą świadczeń stanowiących przedmiot rozstrzyganej obecnie sprawy.</p>
<p>Wobec takiego stanowiska byłych kredytobiorców pozwany bank nie podjął żadnej polemiki , nie sformułował twierdzeń ani nie zgłosił wniosków dowodowych / por. zapis dźwiękowy rozprawy ablacyjnej z dnia 29 października 2025r minuty 4-9 , zapis skrócony k. 301 v akt / .</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :</strong>
</p>
<p>Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.</p>
<p>Sąd II instancji rozpoznający apelację jest związany zarzutami natury procesowej.</p>
<p>Strona skarżąca nie formułuje żadnych tego rodzaju zarzutów, w tym takich , które odnosiłyby się do sposobu dokonania przez Sad niższej instancji oceny zgromadzonych dowodów oraz takich, za pomocą których negowałaby dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia.</p>
<p>Te zaniechania mają tę konsekwencję , iż Sąd Odwoławczy , jest zobowiązany przyjmować , iż strona skarżąca tej oceny i opartych na niej ustaleń nie neguje a , co za tym idzie , iż fakty te są skonstatowane przez Sąd niższej instancji poprawnie.</p>
<p>Zatem ustalenia te przyjmuje za własne.</p>
<p>Konieczne jest jednak ich uzupełnienie dla którego podstawą są niekwestionowane przez strony sporu , załączone do akt oświadczenie banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania do kwoty udzielnego kredytu , a także odwiedzenie powodów o skorzystaniu z materialnego oświadczenia o potrąceniu [ dla porządku dodać trzeba , iż połączonego z oświadczeniem o skorzystanioui przez nich z prawa zatrzymania świadczenia banku z tytułu zwrotu kapitału , od którego oceny Sąd Odwoławczy w rozstrzyganej sprawie jest wolny , w warunkach braku jego doniosłości dla rozstrzygnięcia. Oto bowiem został ściśle powiązany z następstwami materialnymi potrącenia wierzytelności nie objętych żądaniem w rozstrzyganej - obecnie na etapie apelacyjnym – sprawie.</p>
<p>Sąd II instancji uzupełnia te ustalenia o potwierdzenie tego , iż takie oświadczenie, datowane na dzień 1 grudnia 2022r zostało wobec obydwojga małżonków Przywra odrębnie złożone i co najmniej w dniu datowania odpowiedzi na apelację – 1 marca 2023r./ k. 256 akt / powodowie zaznajomili się z jego treścią.</p>
<p>Uzupełnienie ustaleń dotyczy także faktu złożenia przez powodów materialnego oświadczenia o potrąceniu z dnia 21 grudnia 2023r o którym była już szerzej mowa wcześniej.</p>
<p>W świetle tych ustaleń , należy podzielić apelacyjny zarzut naruszenia przez Sąd niższej instancji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->1</sup>kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">58 §1 kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art.69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a>.</p>
<p>Umowa zawarta przez <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">D. P.</span> z <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> w dniu 14 lutego 2007r była umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej.</p>
<p>Możliwość zawierania tego rodzaju umów nie była wykluczona już w czasie, kiedy powodowie związali się z bankiem kontraktem kredytowym. Źródłem takiego uprawnienia był przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a> dotyczący konstrukcji umowy kredytu w ogólności, w brzmieniu ówczesnym , odczytany przez pryzmat statuowanej przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->1</sup>kc</a> zasady swobody umów. Gdy do tego dodać , iż ochrona konsumentów w relacji z przedsiębiorcami na tle zawieranych przez nich czynności prawnych jest przeprowadzona wyłącznie w oparciu o normę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 <sup>
<!-- -->1</sup> §1 kc</a> a nie na podstawie ogólnych przepisów kodeksowych , dotyczących ważności czynności prawnych [ na podstawie których Sąd niższej instancji weryfikował umowę z dnia 14 lutego 2007r ] postanowiony przez bank zarzut jest tym bardziej uzasadniony.</p>
<p>Tyle tylko , że potwierdzona nieprawidłowość oceny materialnej przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy nie może prowadzić do uznania apelacji za uzasadnioną i podzielenia , jako usprawiedliwionego , jej wniosku.</p>
<p>Trzeba bowiem dostrzec , iż pomimo dostrzegalnego braku spójności motywów orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej , Sąd Okręgowy jednak przeprowadził ocenę postanowień umowy kredytowej zawartej przez małżonków <span class="anon-block">P.</span> z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, przez pryzmat przesłanek ich ewentualnej abuzywności dla realizacji przesłanek tejże, wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 <sup>
<!-- -->1</sup> §1 kc.</a>
</p>
<p>W warunkach, gdy ocenę te należy uznać za przeprowadzoną poprawnie , a wnioski z potwierdzenia niedozwolonego charakteru części postanowień , w odniesieniu do ważności umowy jako całości [ które warunkują poprawność oceny roszczenia pieniężnego powodów poddanego pod osąd w sprawie ] za niewadliwe, wskazany wcześniej błąd Sądu meriti pozostaje , w ostatecznym wyniku bez znaczenia dla oceny apelacji banku jako nie mogącej prowadzić do postulowanej przez <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> zmiany zaskarżonego wyroku z dnia 13 października 2022r.</p>
<p>Nie ma racji strona skarżąca podnosząc także pozostałe zarzuty materialne.</p>
<p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1</a> i następnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> , dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy.</p>
<p>Stanowią one implementację w polskim porządku prawnym , postanowień Dyrektywy nr 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.</p>
<p>Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.</p>
<p>/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.</p>
<p>Przewidziana przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup>kc</a> sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z norm ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>.</p>
<p>W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy , czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385<sup>
<!-- -->1</sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej .</p>
<p>Stosując ją w odniesieni do postanowień umownych zawartych w umowach kredytu /denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej / trzeba w szczególności pamiętać, iż :</p>
<p>decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny –rozpoznawanej sprawie bank - miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumenta ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji jego zobowiązania walutą franka szwajcarskiego.</p>
<p>Wbrew argumentacji apelującego banku Sąd Okręgowy nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385<sup>
<!-- -->1 </sup>§1 i 2 kc</a> ,w powiązaniu z innymi , powołanymi przez stronę skarżącą normami , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw w <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> a następnie w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span>
</p>
<p>To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy , jako klienci banku, nie mieli żadnego realnego – rzeczywistego - wpływu , decydował o wysokości ich zobowiązania / salda kredytu /.</p>
<p>Był on wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę, na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało klientom udostępnione przez udzielający kredytu podmiot oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich długu wynikającego z umowy.</p>
<p>Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące kredytobiorców.</p>
<p>Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z nimi indywidualnie uzgodnione.</p>
<p>W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Kredytobiorcy dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę , w formie wzorca.</p>
<p>W tym kontekście dodać jeszcze dla porządku należy , iż wbrew stanowisku strony skarżącej powodowie nie mieli swobody w wyborze rodzaju produktu kredytowego skoro , jak wynika z ustaleń , poprzednik strony pozwanej zaoferował im tylko kredyt denominowany w CHF , wskazując jedynie na korzyści wynikające z takiego kredytu, w kontekście stabilności waluty szwajcarskiej w czasie.</p>
<p>O żadnych negocjacjach treści postanowień umownych czy wskazanym wyżej wyborze rodzaju kredytu nie można po stronie powodów , zasadnie mówić.</p>
<p>Trzeba jeszcze dodać w związku z tym , iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.</p>
<p>Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.</p>
<p>/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.</p>
<p>Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z dnia 14 lutego 2007r. nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo- odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.</p>
<p>W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.</p>
<p>Za utrwalone ,w konsekwentnym orzecznictwie sądów powszechnych , a w szczególności Sądu Najwyższego, należy uznać zapatrywanie zgodnie z którym tak właśnie należy kwalifikować postanowienia umowne składające się na mechanizm przeliczeniowy , w kredytach denominowanych w walucie obcej [szerzej - waloryzowanych walutą obcą ]</p>
<p>/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.</p>
<p>Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.</p>
<p>Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/ EWG.</p>
<p>Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. ,w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym, jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.</p>
<p>Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy kredytobiorcy mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na jego sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż [ w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy] mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu lat.</p>
<p>W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli denominacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.</p>
<p>/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.</p>
<p>Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali, przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego klientów – konsumentów.</p>
<p>Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego , nie jest wystarczające odebranie od konsumenta standardowego oświadczenia, iż o takim ryzyku został poinformowany, a taką formę właśnie przybrały oświadczenia podpisane przez kredytobiorców- strony umowy z 14 lutego 2007r.</p>
<p>/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.</p>
<p>Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> §1 k.c.</a> nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu waloryzowanego pieniądzem obcym na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na taki pieniądz, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.</p>
<p>/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /</p>
<p>Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.</p>
<p>/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.</p>
<p>Stąd nietrafną jest argumentacja strony skarżącej podnoszona w ramach zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup>§1 kc</a> , iż Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny postanowień umowy składających się na mechanizm przeliczeniowy z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów , doniosłych dla pozycji zobowiązujących się kredytowo wobec banku – przedsiębiorcy , w ramach stosunku umownego ani też nie wskazał dlaczego te kryteria ustawowe uznaje w rozstrzyganej sprawie za spełnione.</p>
<p>Powodowie chcieli uzyskać pieniądze w walucie polskiej, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów finansowania zakupu domu jednorodzinnego <span class="anon-block">W.</span> , w którym nadal mieszkają.</p>
<p>Od banku otrzymali złotówki i w tej walucie także spłacali zobowiązanie zwrotne wobec poprzednika , a później wobec obecnego oponenta procesowego. Rozmiar tak sumy kapitału oraz skala długu drugiej strony stosunku kredytowego , będąc kształtowanymi przez , oznaczony przez bank jednostronnie, mechanizm przeliczenia, w ramach mechanizmu denominacji , wyklucza przyjęcie argumentów strony skarżącej za uzasadnione.</p>
<p>Dlatego , w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienia łączącej strony umowy, zawartej w dniu 14 lutego 2007r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w nim Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.</p>
<p>Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i czy oraz w jaki sposób , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.</p>
<p>/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.</p>
<p>Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.</p>
<p>W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż [żądając od początku sporu zwrotu dotąd spełnionych świadczeń] , nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.</p>
<p>Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsumenci - kredytobiorcy - mają otrzymać od drugiej strony- skoro- jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali świadczenie w walucie polskiej , po jego przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz zostali zobowiązani zwrócić na rzecz banku , w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia ich długu.</p>
<p>Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.</p>
<p>Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.</p>
<p>Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron umowy , w lutym 2007r było zaciągnięcie przez małżonków Przywra zobowiązania kredytowego waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR 6 M , stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.</p>
<p>Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.</p>
<p>Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na utrzymaniu umowy w mocy, są - szczególnie przy stanowczym- zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów , niedopuszczalne, skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.</p>
<p>Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych , o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].</p>
<p>W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby, przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.</p>
<p>Nie ma racji strona pozwana podnosząc zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481§1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 kc .</a>
</p>
<p>Zważywszy na to, w czym upatruje ona podstawy dla realizacji tego zarzutu, wystarczy wskazać, iż zgodnie z mogącym być uznane za utrwalone stanowiskiem TSUE, służącym wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 / EWG , którym sądy krajowe są związane albowiem tylko ten Sąd jest uprawniony do autorytatywnego wykładania przepisów prawa europejskiego ;</p>
<p>przedsiębiorca stosujący wobec klienta – konsumenta- niedozwolone klauzulę umowne, w oparciu o wzorzec przygotowany jednostronnie przez siebie pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia zwrotnego - następstwa uznania czynności prawnej za nieważną, jako następstwa abuzywności tych postanowień już od daty prawidłowo dokonanego przez konsumenta wezwania do zrealizowania tego obowiązku . To stwierdzenie wystarcza aby , odpierając argumentację banku , opartego na niej zarzutu materialnego nie podzielić.</p>
<p>Sąd II instancji uznał za niezasadny , podniesiony na apelacyjnym etapie sporu stron przez bank , zarzut zatrzymania zasądzonego nieprawomocnie powodom świadczenia zwrotnego do kwoty udzielonego małżonkom <span class="anon-block">P.</span> kapitału.</p>
<p>Powołując się na mogące być uznane za ukształtowane , najbardziej aktualne orzecznictwo SN , co do merytorycznej zasadności takiego zarzutu w tzw. „ sprawach frankowych „ /por. spośród kilku , stanowisko SN zawarte w judykatach z dnia 12 września 2024, sygn. I CSK 4015/23 i z dnia 24 października 2024r , sygn. I CSK 2443/24 – obydwa powołane za zbiorem Lex / , które Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym sprawę podziela ;</p>
<p>przyjąć należy , iż w sytuacji , gdy strona sporu , szczególnie bank – przedsiębiorca - w relacji z konsumentem , może skutecznie powołać zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej , wobec pretensji finansowej drugiej strony , nie jest uprawniona do korzystania z zarzutu zatrzymania w powołaniu się , jako na jego źródło , na taką wierzytelność własną.</p>
<p>Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozstrzyganym sporze , a , jak dotąd , bank z możliwości potrącenia nie zdecydował się skorzystać. Fakt ten potwierdził pełnomocnik banku na rozprawie kopulacyjnej bezpośrednio poprzedzającej wydanie motywowanego wyroku. / por. zapis skrócony rozprawy z dnia 29 października 2025r k. 301 v akt/.</p>
<p>Chybiony jest także , podniesiony przez stronę skarżącą zarzut umorzenia wierzytelności dochodzonej przez powodów w postępowaniu , jako następstwa podniesienia przez nich wobec apelującego ,materialnego zarzutu potrącenia z dnia 21 grudnia 2023r.</p>
<p>Jak wskazano wyżej, z ustaleń faktycznych dla których oparciem są dokumenty załączone przez bank do pisma procesowego z dnia 7 maja 2024r wynika , iż zarzut powodów - na co jednoznacznie w tym oświadczeniu wskazali – nie obejmował pretensji finansowej która stanowiła przedmiot sporu poddany pod osąd w niniejszej sprawie.</p>
<p>Taki za kres ilościowy i rodzajowy potrącenia potwierdził pełnomocnik powodów na rozprawie apelacyjnej w dniu 29 października 2025r.,a strona skarżąca nie podjęła / o czym także była już mowa / , jakiejkolwiek aktywności dowodowej aby zasadność tego oświadczenia podważyć i dodatkowo wesprzeć stawiany zarzut wywodzony ze skutku do jakiego, jej zdaniem miało doprowadzić oświadczenie byłych kredytobiorców.</p>
<p>Opisane zaniechanie dodatkowo utwierdza Sąd Odwoławczy w ocenie o niezasadności omawianego zarzutu.</p>
<p>Z podanych powodów , w uznaniu apelacji strony pozwanej , za nieuzasadnioną Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> / pkt I sentencji motywowanego orzeczenia /.</p>
<p>Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1 kpc</a> i wynikająca z niej, dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.</p>
<p>Należna powodom łącznie ich kwota , odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - adwokata , ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz.1800 ].</p>
<p>Suma należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona, po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 §1<sup>
<!-- -->1</sup>kpc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1 kpc</a> wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt II sentencji</p>
</div>