I C 95/25

Common courts2025-10-30

Case number

I C 95/25

Judgment date

2025-10-30

Type

SENTENCE

Legal basis

art. 385^1^ k.c.

Summary

Przesłanki ważności umowy kredytu.

Judgment text

Sygn. akt: I C 95/25 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 30 października 2025 r. Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. w (...) na rozprawie sprawy z powództwa (...) (...) Bank S.A. w (...) w W. przeciwko C. P. (1), P. P. (1), M. P. (1) o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 5417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty. sędzia Rafał Kubicki Sygn. akt I C 95/25 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> (...) (...) Bank S.A. w (...) w W. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych: C. P. (2), M. P. (2) i P. P. (2) kwoty 159 340,14 zł – „zwrotu nominalnej kwoty odpowiadającej sumie kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy nr (...) z dnia 2.04.2008 r. W uzasadnieniu powód wskazał, że sporna umowa kredytu została zawarta między pozwanymi kredytobiorcami a bankiem – przed ogłoszeniem jego (...), a podstawą prawną powództwa jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> (roszczenie restytucyjne związane z koniecznością zwrotu wzajemnych świadczeń) w świetle wysuwanych przez kredytobiorców twierdzeń o abuzywności postanowień umowy dotyczących indeksacji kredytu i zasad rozliczania spłat (w toku jest sprawa z powództwa kredytobiorców o sygn. akt (...) w (...) (...) (...)). Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut potrącenia całości wierzytelności powoda w związku ze złożonym przez nich oświadczeniem o potrąceniu z 16.08.2023 r. Nie zaprzeczyli faktom podanym w pozwie, dodatkowo wskazując, że od zawarcia umowy do momentu zaprzestania spłat wskutek sądowego zabezpieczenia uzyskanego w sprawie z ich powództwa uiścili kredytodawcy kwoty: 76 773,01 zł i 29 203,10 CHF. W ich ocenie, umowa kredytu jest nieważna. W replice (pismo procesowe z 25.09.2025 r. k. 124) powód podtrzymał swoje stanowisko i zakwestionował skuteczność potrącenia, wskazując, że wierzytelność przedstawiona przez pozwanych podlega rozliczeniu w trybie uregulowanym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">Prawem upadłościowym</a> – z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 96;art. 144;art. 144 ust. 1;art. 145;art. 145 ust. 1;art. 236;art. 263)">art. 96, art. 144 ust. 1, art. 145 ust. 1, art. 236 oraz art. 263</a> wynika, że w toku postępowania upadłościowego potrącenia dokonuje się wyłącznie na skutek oświadczenia o potrąceniu złożonego syndykowi nie później niż przy zgłoszeniu wierzytelności, a warunkiem uznania skuteczności potrącenia jest uznanie tego faktu na liście wierzytelności. Powód zakwestionował ponadto spełnienie przez pozwanych wymagań określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1);art. 203(1) § 3)">art. 203 1 § 3 k.p.c.</a> (dołączenie odpisu pisma zawierającego zarzut potrącenia dla strony przeciwnej) oraz wysokość spłat kredytobiorców. Ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia W dniu 2 kwietnia 2008 r. została sporządzona, a w dniu 7 kwietnia 2008 r. podpisana (zawarta) między (...) Bank S.A. w K. - (...) w Ł. a C. P. (2), M. P. (2) i P. P. (2) umowa (...) o nr (...) (...) do (...) (frank szwajcarski). Zgodnie z postanowieniami zawartej umowy powód udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 159 340,14 zł waloryzowanego kursem (...) na okres 360 miesięcy w formie rat równych kapitałowo–odsetkowych tj. pełnych rat zawierającą miesięczną ratę spłaty kapitału kredytu oraz umowne odsetki naliczone w stosunku miesięcznym za pozostającą do spłaty część kapitału (§ 1). Pozwani zobowiązali się do spłaty rat kapitałowo–odsetkowych i odsetkowych w terminach, kwotach i na rachunek wskazany w aktualnym harmonogramie spłat. Wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty, wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do (...) obowiązującego w dniu spłaty” (§ 10 ust. 3). Przy założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy, równowartość kredytu miała wynosić 74 180,70 CHF, rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie kredytu w harmonogramie spłat. Każdorazowy harmonogram miał określać wysokość spłaty rat przez okres dwóch lat kredytowania. Zgodnie z § 9 ust. 2, w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłacanych środków miała zostać przeliczona według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Uruchomienie kredytu lub transzy kredytu miało nastąpić nie później niż w terminie 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku o wypłatę z całą dokumentacją. W § 2 strony uzgodniły cel kredytu - pokrycie kosztów remontu i prac budowlanych domu mieszkalnego w K. 3 oraz kosztów okołokredytowych. dowód: odpis umowy k. 18-23 W dniu 10 maja 2012 r. między stronami umowy kredytowej został zawarty aneks nr (...) do umowy. W dniu 1 sierpnia 2007 r. między stronami umowy kredytowej został zawarty kolejny aneks nr (...) do umowy. Postanowieniem zmieniającym przedmiotową umowę (§ 1) strony nadały nowe brzmienie jej § 10, m.in. dając kredytobiorcom możliwość dokonywania spłaty bezpośrednio w walucie indeksacyjnej (...). dowód: aneks do umowy k. 24-25 Suma wypłaconego kredytu jest bezsporna i wynosi 159 340,14 zł. Suma spłat rat kredytu stała się również bezsporna po złożeniu przez powoda – na zobowiązanie Sądu – zestawienia spłat (załącznika do pisma procesowego z 23 października 2025 r. – k. 175-177), z którego wynika, że do 31.05.2023 r. pozwani spłacili w walucie polskiej 74 411,46 zł, zaś w walucie obcej 29 190 CHF – co po przeliczeniu wpłaconej kwoty po kursie średnim NBP daje 111 174,02 zł, a więc łącznie 185 585,48 zł. Bezsporne jest ogłoszenie w dniu 20 lipca 2023 r. (...) kredytodawcy oraz legitymacja czynna po stronie syndyka (...), wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 144)">art. 144 Prawa upadłościowego</a>. Bezsporne jest wydanie między stronami w dacie ogłoszenia (...) banku nieprawomocnego jeszcze wyroku Sądu Okręgowego w (...) z 20 lipca 2023 r. ((...) C 1795/20), ustalającego nieważność zawartej między stronami umowy kredytu i zasądzającego od (...) Bank S.A. na rzecz C., M. i P. P. (2) kwot: 52 093,01 zł i 21 483,10 CHF z odsetkami. Bezsporne i oczywiste jest ponadto, że były to sumy niższe od sum spłat ustalonych powyżej na dzień 31.05.2023 r., ponieważ powództwo o nie zostało wytoczone w 2020 roku, a spłaty w toku tamtego procesu narastały i nie zostały w pełni objęte wyrokiem. Rozważania prawne Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W świetle najnowszego orzecznictwa (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami w sytuacji, gdy to po stronie kredytobiorcy występuje nadwyżka świadczeń. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, z godnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok ten nakłada na sądy krajowe obowiązek dokonania z urzędu przeliczeń międzywalutowych, jeśli całość lub część świadczeń kredytobiorców spełniania była w walucie obcej. Przeliczenie to powinno nastąpić według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego. Ponieważ przeliczenia dokonał sam powód (wykonując zobowiązanie Sądu do wskazania sum świadczeń kredytobiorców), a pozwani nie zaprzeczyli temu przeliczeniu, Sąd uznaje jej za dokonane bezspornie prawidłowo. Daje ono po stronie kredytobiorców wynik końcowy znacznie przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 405)">art. 410 i art. 405 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> Powództwo podległo więc oddaleniu w całości. Sąd dostrzega i zasadniczo podziela argumentację powoda, sprzeciwiającą się skuteczności potrącenia. Tylko w tym nie ma racji powód, że domaga się zwrotu pisma procesowego pozwanych zawierającego zarzut potrącenia. W ocenie Sądu, interpretacja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1);art. 203(1) § 3)">art. 203 1 § 3 k.p.c.</a>, wymagająca dołączenia do takiego pisma jego odpisu przeznaczonego do doręczenia stronie przeciwnej, jest interpretacją zbyt rygorystyczną. Słusznie jednak powód wskazuje na to, że wierzytelność przedstawiona przez pozwanych podlegać powinna rozliczeniu w trybie uregulowanym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">Prawem upadłościowym</a> – a z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 96;art. 144;art. 144 ust. 1;art. 145;art. 145 ust. 1;art. 236;art. 263)">art. 96, art. 144 ust. 1, art. 145 ust. 1, art. 236 oraz art. 263</a> wynika, że w toku postępowania upadłościowego potrącenia dokonuje się wyłącznie na skutek oświadczenia o potrąceniu złożonego syndykowi nie później niż przy zgłoszeniu wierzytelności, a warunkiem uznania skuteczności potrącenia jest uznanie tego faktu na liście wierzytelności. Jednak przytoczone wyżej orzeczenie (...) nie uzależnia przedstawionej w nim konkluzji od kwestii skutecznego potrącenia. Ono po prostu zabrania zasądzania bankowi jakichkolwiek kwot z tytułu zwrotu kapitału kredytu w sytuacji, gdy kredytobiorcy spłacili kredyt w sumie wyższej od kapitału kredytu – i to niezależnie od tego, czy dokonano skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności restytucyjnych. Orzeczenie to chroni przed bankiem kredytobiorcę pokrzywdzonego abuzywną umową kredytową – i na równi z tym chroni kredytobiorcę przed syndykiem (...) banku. Ta ochrona to wartość nadrzędna, która w połączeniu z faktem, że orzeczenia (...) są wiążącą dla sądów krajowych interpretacją prawa unijnego, odsuwa na drugi plan zasady zaspokajanie wierzycieli i ściągania wierzytelności określone przez krajowe <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">Prawo upadłościowe</a>. Z tych przyczyn na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 410)">art. 410</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> powództwo oddalono. W ocenie Sądu nie było potrzeby zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorcy zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez syndyka banku w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne. W świetle powyższych rozważań do rozpoznania sprawy nie było potrzebne zasięganie opinii biegłego ani przesłuchanie stron. Wystarczyło oparcie się na dokumentach. Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 5 417 zł. sędzia Rafał Kubicki </div>