VIII U 1876/24

<p>Sygn. akt VIII U 1876/24</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 17 października 2024r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> zobowiązał odwołującą <span class="anon-block">L. K.</span> do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w łącznej kwocie 4160 zł :</p> <p>- wypłaconego 5 października 2020r., w kwocie 2080 zł, - wypłaconego 10 listopada 2020r., w kwocie 2080 zł,</p> <p>wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 1589,51 zł, naliczonymi na dzień wydania decyzji.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż decyzję wydał po przeprowadzeniu kontroli prawidłowości przyznanych świadczeń postojowych, z której wynikało, <br/>że odwołująca w maju 2020r. osiągnęła dochód 0 zł, w sierpniu 2020r. – 3169 zł, <br/>a w październiku 2020r. – 1870 zł. Zdaniem organu, wzrost przychodu w stosunku do okresu wcześniejszego świadczył o poprawie sytuacji materialnej wnioskodawczyni, a tym samym <br/>o braku podstaw do wypłaty kolejnych świadczeń postojowych. W ocenie ZUS odwołująca, składając oświadczenie, iż jej sytuacja materialna nie uległa poprawie, podała dane niezgodne z prawdą, wprowadzając organ rentowy w błąd.</p> <p>Odwołująca wniosła odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej zmiany <br/>i stwierdzenia, że nie jest zobowiązana do zwrotu świadczenia postojowego. Wskazała, <br/>że w jej ocenie organ rentowy niewłaściwie ocenił okoliczności faktyczne. Jej zdaniem sytuacja finansowa w październiku 2020r. nie uległa poprawie w stosunku do miesięcy poprzednich, a osiągnięte przychody były na tyle niskie, że uzasadniały prawo do dalszego świadczenia postojowego. Wskazała również, że otrzymane świadczenie postojowe zostało przeznaczone na bieżące utrzymanie w trudnym okresie pandemii, gdy jej działalność gospodarcza była w zastoju.</p> <p>W chwili składania wniosków odwołująca pozostawała w przekonaniu, że spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia, gdyż jej dochody znacząco spadły <br/>w porównaniu do okresów sprzed pandemii.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Odwołująca <span class="anon-block">L. K.</span> prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży artykułów tekstylnych na targowisku w <span class="anon-block">R.</span>. W związku z pandemią <span class="anon-block"> (...)</span>19 <br/>i ogłoszonym zakazem handlu na targowiskach od marca 2020r. odwołująca była zmuszona zawiesić swoją działalność gospodarczą w okresie od 1 kwietnia 2020r. do 30 czerwca 2020r., zwalniając jednocześnie zatrudnionego pracownika. W tym czasie nie uzyskiwała żadnych dochodów z działalności.</p> <p>Z chwilą ponownego otwarcia targowisk, od 1 lipca 2020r., wznowiła działalność, jednak z powodu restrykcji sanitarnych, ograniczonego ruchu klientów i spadku popytu na towary, jej obroty były znacznie niższe niż w latach poprzednich. W październiku 2020r. uzyskała przychód w wysokości 1870 zł, a dochód wyniósł 1245 zł. Dla porównania, <br/>w październiku 2019r. przychód z tej samej działalności wyniósł 8476 zł /dowód: dokumentacja zawarta w księdze przychodów i rozchodów za lata: 2019, 2020/</p> <p>Odwołująca złożyła następujące wnioski o świadczenia postojowe:</p> <p>w dniu 19 czerwca 2020 r. (formularz <span class="anon-block"> (...)</span>), w dniu 22 września 2020 r. (korekta wniosku dotycząca formy opodatkowania), w dniu 25 września 2020 r. oraz 6 listopada 2020 r. (formularze <span class="anon-block"> (...)</span>).</p> <p>Na ich podstawie organ rentowy przyznał jej świadczenia:</p> <p>w dniu 23 czerwca 2020 r. – 1300 zł, w dniu 25 września 2020 r. – 780 zł (dopłata z tytułu korekty wniosku), w dniu 5 października 2020 r. – 2080 zł, w dniu 10 listopada 2020 r. – 2080 zł.</p> <p>Łącznie odwołująca otrzymała 6240zł świadczeń postojowych.</p> <p>W każdym z wniosków odwołująca złożyła oświadczenie, że jej sytuacja materialna nie uległa poprawie oraz że dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym <br/>i prawnym, mając świadomość o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.</p> <p>Odwołująca zeznała, że o możliwości uzyskania świadczenia postojowego dowiedziała się od księgowej, która prowadzi jej rozliczenia i złożyła wnioski w jej imieniu. Księgowa poinformowała ją, że świadczenie przysługuje osobom prowadzącym działalność gospodarczą, których przychody znacząco spadły w wyniku ograniczeń związanych <br/>z pandemią.</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej <br/>w aktach organu rentowego, informacji nadesłanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego <br/>z dnia 11 września 2025 r., dokumentach złożonych na rozprawie w dniu 7 października 2025 r., w tym zestawieniach przychodów z działalności gospodarczej odwołującej. Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej które były logiczne, przekonujące, znajdowały potwierdzenie <br/>w dokumentacji organu rentowego oraz reszcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Odwołanie <span class="anon-block">L. K.</span> zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 15zq ust. 1, pkt 1 i ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem <span class="anon-block"> (...)</span>19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) świadczenie postojowe przysługuje osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy <br/>z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą", przysługuje świadczenie postojowe, jeżeli w następstwie wystąpienia <span class="anon-block"> (...)</span>19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, odpowiednio przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą albo przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którymi została zawarta umowa cywilnoprawna.</p> <p>Zgodnie natomiast z ust. 4 tego przepisu osobie prowadzącej działalność gospodarczą, świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej przed dniem 1 kwietnia 2020r. i:</p> <p>1) nie zawiesiła prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz jeżeli przychód z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów <br/>o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o świadczenie postojowe był o co najmniej 15% niższy od przychodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc;</p> <p>2) zawiesiła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej po dniu <br/>31 stycznia 2020 r;</p> <p>3) nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu, chyba że podlega ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia czy istnieją podstawy do żądania przez organ rentowy zwrotu wypłaconego odwołującej świadczenia postojowego w październiku i listopadzie 2020 roku w łącznej kwocie 4160 zł. Organ rentowy zobowiązując odwołującą do zwrotu tego świadczenia podnosił, że wypłata świadczenia została spowodowana podaniem fałszywego oświadczenia o braku poprawy jej sytuacji materialnej w miesiącach poprzedzających miesiące zgłoszenia wniosków o świadczenie postojowe.</p> <p>Ustawa w sposób wyraźny konstruuje świadczenie postojowe jako świadczenie miesięczne – wszystkie odniesienia w przepisach dotyczą odniesienia do przychodu <br/>„z miesiąca poprzedzającego”, „przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia” lub „świadczenia należnego za dany miesiąc”. Taki miesięczny charakter świadczenia potwierdza również utrwalona praktyka organów rentowych oraz orzecznictwo sądowe.</p> <p>W realiach niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma fakt, iż odwołująca zawiesiła działalność gospodarczą na okres trzech miesięcy w czasie obowiązywania restrykcji pandemicznych. W tym okresie nie osiągała żadnych dochodów z działalności. Zatem już sam fakt zawieszenia działalności przez 3 miesiące spełnia przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia postojowego, gdyż przychody z tych miesięcy były oczywiście niższe <br/>od przychodów z okresów poprzednich. Nadmienić należy, że przesłanka zawieszenia działalności gospodarczej znajduje się w odrębnym punkcie przepisu art. 15 zq ust.4, a zatem prawidłowa wykładnia( zgodna z zasadami logiki) nie nakazuje i nie pozwala na badanie przy zaistnieniu tej przesłanki wysokości przychodu w okresie zawieszenia działalności i porównywania go z przychodem w miesiącu poprzednim.</p> <p>Odwołująca złożyła wnioski o świadczenie we wrześniu i listopadzie 2020r., <br/>co wynikało z możliwości ubiegania się o świadczenie w kolejnych miesięcznych okresach. Zdaniem sądu okoliczność, iż wnioski zostały złożone z przesunięciem w czasie, nie może pozbawiać odwołującej prawa do świadczenia za okres, w którym działalność była zawieszona. Skoro bowiem zawieszenie trwało przez trzy miesiące, a odwołującej zostało przyznane świadczenie postojowe trzykrotnie, warunki ustawowe zostały spełnione, to prawo do świadczenia za te miesiące było należne.</p> <p>Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 15zsust.7 ustawy, wnioski o świadczenie postojowe mogą być złożone do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpóźniej w terminie 3 miesięcy od miesiąca, w którym został zniesiony ogłoszony stan epidemii. Tym samym brak podstaw do uznania, że wniosek musi zostać złożony niezwłocznie po miesiącu w którym zaistniała przesłanka do wypłaty świadczenia.</p> <p>Kwestie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych reguluje art. 15zx powołanej ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, <br/>w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.</p> <p>Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się, zgodnie z ust. 2 tegoż uregulowania, świadczenie:</p> <p>1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;</p> <p>2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona,;</p> <p>3) wypłacone w kwocie wyższej niż należna.</p> <p>Odnosząc powyższe uregulowania dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu nie sposób uznać, że świadczenie postojowe zostało wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów lub w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie (art. 15zx ust. 2 pkt 1 ww. ustawy).</p> <p>Istotne jest, że do marca 2020 r. odwołująca osiągała regularne dochody z działalności gospodarczej, natomiast w okresie zawieszenia działalności ich nie osiągała wcale. W takiej sytuacji nie ma znaczenia, że w późniejszych miesiącach po wznowieniu działalności przychód nieznacznie wzrósł – nie świadczyło to o istotnej poprawie sytuacji ekonomicznej, lecz o powolnym powrocie do minimalnego poziomu aktywności. Nie była to poprawa <br/>w rozumieniu art. 15 zua ustawy.</p> <p>W świetle powyższego Sąd uznał, że odwołująca spełniła wszystkie warunki ustawowe do otrzymania świadczenia postojowego, a wypłacone jej świadczenia nie były świadczeniami nienależnymi w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84;art. 84 ust. 2)">art. 84 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>. Nie można jej przypisać winy ani wprowadzania organu w błąd.</p> <p>Reasumując, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, <br/>że odwołująca pobrała nienależne świadczenie postojowe jak w zaskarżonej decyzji i że jest zobowiązana do jego zwrotu.</p> <p>W konsekwencji Sąd na podstawie <span class="anon-block"> (...)</span> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w sentencji.</p> <p>(-) Sędzia Gabriela Sobczyk</p> </div>