II SA/Kr 707/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi Powiatu C. - Powiatowego Zarządu Dróg w C. na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków oddala skargę UZASADNIENIE Pismem z dnia 28 maja 2020 r. Powiat C. – Powiatowy Zarząd Dróg w C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność materialno-techniczną Wojewódzki Konserwator Zabytków polegającą na włączeniu karty ewidencyjnej zabytku – most nad torami PKP w B. Gmina C. w ciągu drogi powiatowej nr [...] (stalowe przęsło oraz kamienie przyczółki) do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezskuteczności przedmiotowej czynności [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków; 2) zasądzenie od Wojewódzki Konserwator Zabytków na rzecz Powiatu C. – Powiatowego Zarządu Dróg w C. kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, ze skutkiem błędnego ustalenia iż most – przęsło stalowe oraz kamienne przyczółki stanowią zabytki w rozumieniu ustawy, w sytuacji gdy nie zachodzą ustawowe przesłanki do dokonania takiego ustalenia; 2) naruszenie art. 22 ust. 2 i 3 ustawy wskazanej powyżej w związku z § 10 ust. 1 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem poprzez: a) wytworzenie karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków w podanej dacie kwiecień 2020 r. w sytuacji gdy na datę wytworzenia karty ewidencyjnej jak i włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków obiekt nieruchomy w opisanym w karcie ewidencji stanie nie istniał, co było konserwatorowi wiadomo, w związku ze zdjęciem przęsła mostu i jego demontażem z przyczółków nasypu, a więc powstaniem rzeczy ruchomej jaką stało się stalowe przęsło – co skutkuje oceną, iż karta ewidencyjna nie odpowiada prawdzie; b) włączenie karty ewidencyjnej zabytku przy przyjętej kwalifikacji, iż jest to obiekt nieruchomy, a w rzeczywistości obiektu ruchomego (przęsła wiaduktu), stanu zaistniałego po odłączeniu z gruntu – przyczółku nasypu do wojewódzkiej ewidencji zabytków bez zgody Powiatu C. – Powiatowego Zarządu Dróg jako właściciela tegoż obiektu ruchomego, gdzie obydwa wyżej przedstawione zarzuty skutkują oceną naruszenia przepisów wskazanych w pkt 2, przy wprowadzeniu do karty ewidencyjnej zabytku danych nie odpowiadających rzeczywistemu stanowi faktycznemu obiektu i nie uzyskanie zgody właściciela przęsła stalowego – mostowego do jego włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków, gdzie taką zgodę konserwator winien uzyskać w formie pisemnej zgodnie z § 15 ust. 6 rozporządzenia wskazanego powyżej; 3) naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 9 ustawy k.p.a. – mimo iż zaskarżona czynność Wojewódzki Konserwator Zabytków nie podlega jurysdykcji administracyjnej, to w sprawie winny mieć zastosowanie ogólne zasady postępowania administracyjnego, co w sprawie nie zaistniało. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał w szczególności, że przedmiotowy obiekt mostowy znajdował się w ciągu drogi powiatowej nr [...], przechodząc nad linią kolejową PKP w miejscowości B., gmina C.. Wiadukt zbudowany z przęsła stalowego oraz przyczółków kamiennych, został wyłączony decyzją Powiatowego Zarządu Dróg w C. z ruchu kołowego w roku 2010, pozostawiając wyłącznie możliwość przejścia. W swoim stanie technicznym przedmiotowy obiekt stanowił zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego dla pieszych jak i do odbywającego się po nim ruchu kolejowego. Przęsło wiaduktu wykazywało silne skorodowanie ze skutkiem odpadania elementów metalowych konstrukcji. Do daty realizacji demontażu stalowego przęsła obiekt ten nigdy nie był uznawany za mający wartość zabytkową bądź historyczną, a działania podjęte przez konserwatora zabytków w roku 2020 wyniknęły wyłącznie z sugestii paru osób, bez właściwej oceny co do przypisania charakteru zabytkowego temu obiektowi. W związku z modernizacją sieci kolejowej dla pociągów dużej prędkości, po powstaniu alternatywnego przejazdu i przejścia, a przede wszystkim ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego i pieszego, zapadła decyzja ze strony Zarządu Powiatu C. oraz Powiatowego Zarządu Dróg w C. o demontażu przedmiotowego obiektu. Dla realizacji powyższego Powiatowy Zarząd Dróg w C. podpisał umowę ze firma A w J. w dacie 18 lutego 2020 r., mocą której wykonawca firma A podjęła realizację demontażu stalowego przęsła z docelowym jego pocięciem i złomowaniem. Demontaż przęsła poprzez jego odcięcie z odłączeniem od przypór nasypu nastąpił dnia 20 lutego 2020 r. ze złożeniem stalowego przęsła przy pomocy specjalistycznego dźwigu w przyległym do nasypu i drogi terenie. Po dokonanym demontażu przęsło stalowe miało podlegać pocięciu i przewiezieniu na składowisko złomu, jednakże na tym etapie włączył się do sprawy Wojewódzki Konserwator Zabytków. Z korespondencji wynika, że w miesiącu marcu 2020 roku organ ten pozyskał i miał wiedzę, iż nastąpił demontaż "mostu", a odłączone przęsło stało się rzeczą ruchomą i nie jest związane w sposób trwały z gruntem – przyporami nasypu. Mimo posiadanej w tym zakresie wiedzy Konserwator wytworzył kartę zabytku nieruchomego, przedstawiając nieprawdziwy stan faktyczny w treści karty, zarówno w części fotograficznej, opisowej jak i w kategorii karty ewidencyjnej, wykazując istnienie obiektu nieruchomego na miesiąc kwiecień 2020, w sytuacji gdy stan opisowy karty nie istniał już od końca miesiąca lutego 2020. Przedmiotowe przęsło stalowe stało się rzeczą ruchomą, gdzie założenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego i włączenie takiej karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy wymaga zgody właściciela rzeczy ruchomej. Takiej procedury Konserwator nie zrealizował dokonując czynność w oparciu o nieprawdziwe dane. Tym samym czynność zrealizowana została z naruszeniem przepisów ustawy i nie może wywołać skutku z niej wynikającego. Prowadzone postępowanie przez [...] Konserwatora w przedmiotowej sprawie co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako zabytku jak i wykonanie prawnych ustaleń odbyło się poza jakąkolwiek wiedzą i współdziałaniem z Powiatowym Zarządem Dróg w C., ze skutkiem wyłączenia Zarządu Dróg z możliwości zapoznania się ze sprawą w toku, podnoszenia swoich racji bądź dowodów. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, iż mimo braku obowiązku stosowania przepisów k.p.a. w tego typu sprawie, z uwagi na charakter publiczny działań, obowiązkiem Konserwatora jest wypełnienie wymogów wynikających z zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności ich zapisów gwarantujących prawo do informacji, przedstawiania stanowiska i uprawnienia do poczucia w ocenie strony, iż postępowanie realizuje zasady praworządności. W ocenie skarżącego [...] Konserwator Zabytków naruszył podstawowe zasady gwarancyjne. Także poczynione ustalenia faktyczne pozostają w całkowitej sprzeczności z zaistniałym stanem, przy naruszeniu ustawy i przepisów rozporządzenia wykonawczego. W konkluzji skarżący stwierdził, że zaskarżona czynność materialno-techniczna Wojewódzki Konserwator Zabytków jest czynnością naruszającą prawo i winna być wyłączona z obrotu prawnego z wyeliminowaniem skutku, który wywołała. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o: 1) oddalenie skargi w całości; 2) odmowę stwierdzenia, że działania organu naruszyły prawo materialne czy procesowe oraz odmowę stwierdzenia bezskuteczności czynności materialno-technicznej organu; 3) zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu tego stanowiska organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Zasady włączania karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków reguluje § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem. Most w B. został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków w dniu 21 kwietnia 2020 r. Zawiadomienie o zamiarze włączenia tego obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków zostało przesłane do właściciela i zarządcy przedmiotowej nieruchomości w dniu 30 marca 2020 r., a następnie pismem z dnia 21 kwietnia 2020 r. właściciel i zarządca zostali powiadomieni o włączeniu karty ewidencyjnej dla mostu w B. do wojewódzkiej ewidencji. Ponadto o zamiarze i o włączeniu karty ewidencyjnej informowane było PKP oraz spółka [...] odpowiedzialna zgodnie z zawartą z Zarządem Dróg Powiatowych w C. umową na demontaż obiektu. Pomimo posiadanych kompetencji do samodzielnej oceny wartości zabytkowej oraz uprawnień wynikających z powołanej ustawy, wykonanie karty ewidencyjnej zostało poprzedzone sporządzeniem na zlecenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków specjalistycznej opinii na temat zasadności ochrony przedmiotowej nieruchomości. Przy ocenie wartości historycznej uwzględniono również opinię sporządzoną na zlecenie i przekazaną przez mieszkańców B. autorstwa prof. dr hab. inż. J. B.. Dalej organ wskazał, że ewidencja to według słownika języka polskiego spis, wykaz danych, inwentarz stanu posiadania. Prowadzona w formie kart wojewódzka ewidencja zabytków to wykaz, rozpoznanie i inwentaryzacja obiektów zabytkowych zlokalizowanych na terenie województwa. Karta ewidencyjna zabytku (ruchomego, nieruchomego, wpisanego do rejestru, nie wpisanego do rejestru zabytków) i karta adresowa zabytku służą przede wszystkim identyfikacji i dokumentacji zabytku. Zgodnie z § 10 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie; 11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej. Rozporządzenie zawiera wzór obowiązującej karty. W rubryce nr 9 - materiały graficzne nie określono jaki rodzaj materiałów graficznych karta ma zawierać. Ustawodawca dał pewnego rodzaju dowolność autorowi karty i prawo wyboru materiałów, jednak w instrukcjach Narodowego Instytutu Dziedzictwa dotyczących sposobu sporządzania kart podkreśla się, że zamieszczony materiał ilustracyjny powinien pozwolić na identyfikację obiektu. Należy zamieścić minimum 1 zdjęcie przedstawiające najbardziej charakterystyczny widok ogólny obiektu i ewentualnie zdjęcia innych, istotnych jego fragmentów. W uzasadnionych wypadkach należy umieścić rysunki techniczne, palny sytuacyjne itp. W kartach najczęściej umieszcza się fotografie obiektu, fotografie detali, jeżeli są one istotne dla wartości zabytkowej obiektu, materiały archiwalne (np. dawne zdjęcia, oryginalne projekty), mapę z zaznaczoną lokalizacją obiektu, plany sytuacyjne itp. W wypadku mostu w B. w karcie dla zilustrowania obecnego stanu zamieszczono zarówno fotografie zdemontowanego przęsła, jak i fotografię pozwalającą na udokumentowanie funkcji obiektu i jego lokalizacji nad linią kolejową nr [...]. Następnie Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 2 i 3 oraz ar 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytek nieruchomy został zdefiniowany jako nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, natomiast zabytek ruchomy to rzecz ruchoma, jej część lub zespół rzeczy ruchomych, o których mowa w art. 3 pkt 1 cyt. ustawy. Zabytkami nieruchomymi są między innymi dzieła architektury i budownictwa, obiekty techniki itp. Zabytkami ruchomymi są: dzieła sztuk plastycznych i rzemiosła, zbiory biblioteczne, numizmaty, wytwory techniki, urządzenia, maszyny, środki transportu, a więc przedmioty niezwiązane z gruntem. Most to rodzaj budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej lub lądowej np. rzeki, wąwozu, linii tramwajowej, kolejowej itp. Funkcja tej budowli wymusza trwałe jej powiązanie z gruntem. Mosty bez względu na konstrukcję zawsze posiadają przęsła oparte na podporach trwale związanych z gruntem (przyczółki, pylony). W związku z powyższym, przyjęta kwalifikacja mostu w [...], jako zabytku nieruchomego, analogicznie jak w wypadku innych obiektów pełniących tę samą funkcję, jest prawidłowa. Faktem bez znaczenia dla kwalifikacji tego obiektu jako zabytku nieruchomego lub ruchomego pozostaje demontaż stalowego przęsła. Przeniesienie przęsła nie czyni z mostu w B. zabytku ruchomego w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Most został wybudowany jako przeprawa nad torami linii kolejowej, w ciągu drogi powiatowej. Jest więc elementem budownictwa lądowego. Tym samym przyjęta, zgodnie z § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem procedura włączenia karty ewidencyjnej zabytku niewpisanego do rejestru zabytków dla mostu w Balinie do wojewódzkiej ewidencji zabytków jest prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd stwierdza bezskuteczność czynności, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jak wyjaśniono w orzecznictwie sądów administracyjnych: "Wojewódzka ewidencja zabytków jest prowadzona przez wojewódzkiego konserwatora zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Konsekwencją włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków jest obowiązek zawiadomienia o tym fakcie właściwej gminy w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Wojewódzka ewidencja zabytków nie stanowi formy ochrony zabytków, które zostały wskazane w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r., ale zgodnie z art. 21 tej ustawy, jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa. Organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i w związku z tym nie wydaje decyzji administracyjnej. Ustawa nie przewiduje obowiązku organu w zakresie informowania stron, w tym przede wszystkim właścicieli nieruchomości, o podjętych czynnościach zmierzających do włączenia karty zabytku do ewidencji, ani nawet o samym dokonaniu takiego włączenia. W tym przypadku ustawodawca odstąpił od traktowania działań wojewódzkiego konserwatora zabytków jako działań jurysdykcyjnych, które jako zorganizowany ciąg czynności proceduralnych wymagają dla zapewnienia ich poprawności szczegółowego unormowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 21/15, CBOIS). Brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r. II OSK 2189/13 - na gruncie art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dotyczącego gminnej ewidencji zabytków). Ujęcie w ewidencji zabytków nie następuje w związku ze stosowaniem kodeksu postępowania administracyjnego. Brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza jednak, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może zostać ujęty w ewidencji. Nie jest natomiast konieczne, aby na okoliczność potwierdzenia walorów zabytkowych organ zlecał sporządzenie opinii przez właściwego biegłego. Wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa. Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność wojewódzkiego konserwatora zabytków polegającą na włączeniu zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, dopuszczalne jest badanie, czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była niczym uzasadniona" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2018 r., II OSK 2225/18, CBOSA). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, że Wojewódzki Konserwator Zabytków miał usprawiedliwione podstawy do włączenia karty ewidencyjnej zabytku – most nad torami PKP w B. Gmina C. w ciągu drogi powiatowej nr [...] (stalowe przęsło oraz kamienie przyczółki) do wojewódzkiej ewidencji zabytków i czynność ta została podjęta zgodnie z prawem. Świadczą o tym przede wszystkim znajdujące się w aktach opinie: 1) opinia dotyczącej wartości, stanu i uwarunkowań ochrony wiaduktu w ciągu drogi powiatowej 1040 K zlokalizowanego w km 26,450 linii kolejowej nr [...], Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – K. Główny w miejscowości B., pow. C., woj. [...], jako elementu historycznego krajobrazu kulturowego, autorstwa mgr D. Lulewicza, mgr inż. J. Świegody, dr hab. inż. arch. J. Środulskiej-Wielgus i dr inz. arch. K. Wielgusa (sporządzona na zlecenie organu) oraz 2) opinia prof. dra hab. inż. J. B.. Opinie te są obszerne i przekonujące, zawierają dane bibliograficzne W konkluzjach pierwszej opinii stwierdzono w szczególności, że: "Wiadukt w Balinie-Luszowicach i jego otoczenie jest cennym przykładem krajobrazu, który był świadkiem przemian historycznych – rozwoju cywilizacyjnego. Prace nad rozwojem linii kolejowej nie zdegradowały istniejącego krajobrazu a wzbogaciły go o cenne obiekty. Krajobraz dokumentuje horyzont czasowy 2 rewolucji przemysłowej, jego elementami kreującymi są: przekop kolejowy, drogi tyczone i budowane do ruchu konnego, robiniowa aleja, zabytkowy wiadukt wraz z przyczółkami. Zachował także charakterystyczne dla krajobrazu otwartego cechy – dalekie i wieloplanowe widoki o dominantach w postaci kulminacji wzgórz, samotnych drzew oraz elementy kulturowe takie jak aleje przydrożne, zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne" – a ponadto, że: "Na podstawie zebranych, dość obszernych informacji można z pewnością stwierdzić, że wiadukt w B. , będący raczej skromną konstrukcją, ze względu na swoją unikalność zdecydowanie kwalifikuje się do zachowania. Dokonane oględziny przęsła pozwalają stwierdzić, że, mimo uszkodzeń i korozji posiada ono bardzo dobrze zachowaną strukturę z okresu budowy. Tym samym można go wpisać w pewien ciąg rozwojowy konstrukcji mostowych przełomu XIX i XX w. W szerszej perspektywie, stanowi on ważny element wytworzonego z udziałem kolei, krajobrazu kulturowego". W drugiej zaś opinii wskazano w szczególności, że: "Konstrukcja przęsła oraz stosunkowo niewielkie ubytki korozyjne wskazują, że zostało ono wykonane ze stali zgrzewnej stosowanej w drugiej połowie XIX wieku. Na zabytkowy charakter obiektu wskazują murowane kamienne przyczółki. Wiadukt jest więc konstrukcją, jakich niewiele zachowało się w Polsce i po dokładnym zbadaniu jego historii powinien być uznany za zabytek techniki". Zdaniem Sądu, nie ulega też wątpliwości, że przedmiotowy most został prawidłowo zakwalifikowany jako zabytek nieruchomy. Argumentację organu w tej mierze, nawiązującą do art. 3 pkt 2 i 3 oraz 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Sąd w pełni podziela. Podnoszona w skardze okoliczność, że doszło zdjęcia stalowego przęsła z kamiennych przyczółków, jawi się jako bezsporna – niemniej jednak nie może ona prowadzić do konkluzji, że "karta ewidencyjna nie odpowiada prawdzie", ani też nie może prowadzić do zmiany kwalifikacji zabytku i uznania go za zabytek ruchomy. Zabytkiem jest most jako całość wraz z kamiennymi przyczółkami, które pozostają trwale z gruntem związane; stalowe przęsło jest częścią składową mostu (a nie np. przynależnością) i doraźne odłączenie go od wspomnianych przyczółków nie odbiera mu takiego statusu. W świetle powyższych rozważań zarzuty skargi sformułowane pkt 1 i 2 należy uznać za niezasadne – nie doszło do naruszenia art. 3 pkt 1 ani art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z § 10 ust. 1 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem. Analizując sekwencję czynności organu przez pryzmat przedstawionych wyżej uwarunkowań proceduralnych włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków niepodobna też stwierdzić naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a. (art. 6, 7, 8 i 9). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.