I SA/Gl 717/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz – Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – organ II instancji, Dyrektor IAS) postanowieniem z dnia [...] nr [...] ([...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia K. P. (dalej – Skarżący, Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej – organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] uznające za niezasadne zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie (dalej – Wierzyciel, Fundusz). Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Jak wynika z informacji nadesłanych przez Komendę Miejska Policji w C., Skarżący w dniu 29 września 2017 r. wprowadził do ruchu niezarejestrowany ciągnik rolniczy marki [...] i nie okazał dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC z tytułu posiadania tego pojazdu. Wobec tego w dniu 25 października 2017 r. Fundusz skierował do Skarżącego wezwanie do przedstawienia dokumentu potwierdzającego spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, wskazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź do uiszczenia opłaty za jego niespełnienie. W odpowiedzi na wezwanie Zobowiązany poinformował, że przedmiotowy ciągnik rolniczy to niezarejestrowany składak własnej produkcji, który nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia OC. Zauważył także, iż jest on niesprawny technicznie. W toku prowadzonej korespondencji Wierzyciel poinformował Skarżącego o zasadności nałożonej opłaty. Następnie w dniu [...] skierował do Zobowiązanego upomnienie. Ponieważ Skarżący nie uiścił dochodzonej należności, jak również nie wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, dalsza windykacja zastała skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. Na wniosek Funduszu i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] organ I instancji wszczął wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], doręczonym Zobowiązanemu wraz z odpisem wspomnianego tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. w W.. Pismem z dnia 20 lutego 2019 r. Zobowiązany wniósł do organu I instancji skargę dotyczącą postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy. Analiza tego dokumentu doprowadziła do jego zakwalifikowania jako zarzutów na prowadzone postepowanie egzekucyjne, ponieważ Zobowiązany zawarł w nim zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu tego pisma Skarżący podniósł, że nie posiada żadnej polisy ubezpieczeniowej i nie prowadzi żadnych interesów z Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym. W związku z powyższym, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., pismem z dnia 22 marca 2019 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego celem uzyskania jego stanowiska w przedmiocie zasadności wniesionych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wierzyciel, wyraził swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów, uznając je za nieuzasadnione. Podtrzymał je w postanowieniu z dnia [...], które wydał po rozpatrzeniu zażalenia Zobowiązanego. Organ I instancji będąc związanym stanowiskiem Funduszu, postanowieniem z dnia [...] także uznał za niezasadne zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Fundusz. W zażaleniu z dnia 7 kwietnia 2019 r., które zatytułowane zostało jako "Odwołanie", Zobowiązany podniósł, że Wierzyciel nie odpowiedział mu na pismo z dnia 2 marca 2020 r. Wyjaśnił, że nie posiada polisy ubezpieczeniowej, a żądanie jej zawarcia jest bezpodstawne, gdyż pojazd uległ zniszczeniu. Ponadto podkreślił, że zapłacił już na rzecz Urzędu Skarbowego w O. mandat w wysokości [...] zł za brak świateł oraz brak ubezpieczenia pojazdu. Zatem, zdaniem Skarżącego, Fundusz bezprawnie zażądał od niego po raz drugi dokonania uiszczenia opłaty. Zaznaczył, że niniejsza sprawa jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w C., pod nadzorem Prokuratury Krajowej. W tej sytuacji, w opinii Zobowiązanego, do czasu jego zakończenie Fundusz winien wstrzymać się z żądaniem uiszczenia opłaty. Końcowo Zobowiązany stwierdził, że Fundusz bezprawnie wystawił tytuł wykonawczy nr [...] bez wyroku sądowego. Dyrektor IAS nie przychylając się do argumentacji Strony postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono w pierwszej kolejności, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko Wierzyciela w zakresie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku), wiązało organ egzekucyjny. Wyjaśniono przy tym, iż wiążący organ egzekucyjny charakter wypowiedzi wierzyciela wyraża się brakiem możliwości własnego decydowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Odwołując się do argumentacji zaprezentowanej przez Fundusz wskazano, że podstawą prawną nałożenia i dochodzenie przedmiotowej opłaty są przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2214 z późn. zm. – dalej u.u.o. ). Natomiast opłata, której dochodzi Wierzyciel jest sankcją za nie zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego o odpowiedzialności cywilnej (OC) zgodnie z przepisami powyższej ustawy, tj. w tym przypadku - przed wprowadzeniem niezarejestrowanego pojazdu do ruchu (art. 23 ust. 2 w związku z art. 88 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.u.o.). Wyjaśniono przy tym, że uregulowanie przez Zobowiązanego mandatu za popełnione wykroczenie drogowe nie ma wpływu na obowiązek uiszczenia nałożonej przez Fundusz opłaty. Ponieważ Skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 25 października 2017 r. oraz upomnienia z dnia [...], Fundusz wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] i skierował go do realizacji do właściwego organu egzekucyjnego. W tej sytuacji, zdaniem Dyrektora IAS, zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jest niezasadny. Zauważono także, że wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela rozciąga się także na organ odwoławczy, którym w odniesieniu do postanowienia organu egzekucyjnego jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 627/19). W skardze z dnia 20 maja 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany zakwestionował zasadność nałożenia na niego obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł z tytułu braku ubezpieczenia pojazdu OC. Zdaniem Skarżącego, uregulował on wspomnianą opłatę dokonując wpłaty w wysokości [...] zł do Urzędu Skarbowego w O. za brak świateł oraz brak ubezpieczenia pojazdu. W tej sytuacji, jak twierdzi Skarżący, organ chce dwukrotnie obciążyć go tą samą opłatą. Nadmienił także, że nigdy nie posiadał polisy i nie zamierza jej zawierać, ponieważ pojazd, którego dotyczy opłata, uległ zniszczeniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. W tych ramach wskazać przyjdzie, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt II FSK 22/17, Lex nr 2624698). Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Oznacza to m.in., że ich podstawą mogą tylko i wyłącznie okoliczności wymienione we wspomnianym art. 33 § 1 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1469/10, Lex nr 1113607). Natomiast kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., przekazał zgłoszone zarzuty Wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w sprawie. Wierzyciel po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...] uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Postanowienie to jest ostateczne. Trzeba więc jeszcze raz podkreślić, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestia ta nie budzi jakichkolwiek wątpliwości zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 359/12, Lex nr 1327886). Przechodząc do rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia stwierdzić należy, że stanowisko organów obu instancji oraz Funduszu, że egzekwowany obowiązek istnieje, zasługuje na akceptację. Przede wszystkim wskazać należy, iż bezspornym jest, że Zobowiązany w dniu 29 września 2017 r. wprowadził do ruchu niezarejestrowany pojazd marki [...], który nie był objęty ochroną ubezpieczeniową. Zagadnienia dotyczące ubezpieczenia pojazdów oraz powstania powinności uiszczenia opłaty dochodzonej od Zobowiązanego uregulowane zostały we wspomnianej wcześniej ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2214 z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 23 ust. 1 i ust. 2 posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym przed jego rejestracją obowiązany jest zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Z kolei osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę (art. 88 ust. 1 u.u.o.). Wysokość tej opłaty jest uzależniona od okresu pozostawania tego posiadacza bez ochrony ubezpieczeniowej w każdym roku kalendarzowym i wynosi 20% opłaty w wysokości określonej w ust. 2 pkt 1 - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 3 dni (art. 88 ust. 3 pkt 1 u.u.o.). Oznacza to, że sporna opłata i jej wysokość wynika wprost z przepisów ustawy, a tym samym nie wymaga wydania stosownego orzeczenia w tym przedmiocie, lecz jedynie wezwania osoby obowiązanej do zawarcia umowy ubezpieczeniowej, do uiszczenia - w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania - stosownej opłaty (art. 90 ust. 1 u.u.o.). Fundusz stosownie do wymagań wynikających z art. 90 ust. 1 u.u.o. wezwał Skarżącego do zapłaty opłaty w terminie 30 dni liczonych daty jego doręczenia, ewentualnie do przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie w roku kontroli obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Skarżący nie dokonał stosownej wpłaty, jak również nie przedstawił dokumentu potwierdzającego dysponowanie wymaganą polisą. Zauważyć należy, że kwota [...] zł stanowi mandat karny, który został nałożony na Skarżącego przez funkcjonariuszy Policji w związku z ujawnionym wykroczeniem dotyczącym braku świateł oraz braku ubezpieczenia pojazdu wprowadzonego do ruchu. Zatem uiszczenie mandatu karnego nie zwalnia Skarżącego z obowiązku uregulowania egzekwowanej opłaty, której podstawą jest art. 88 ust. 1 u.u.o. Dodać również należy, że zgodnie z art. 10 ust. 2 u.u.o. ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym. Z akt sprawy nie wynika, by Zobowiązany powództwo takie wniósł. Powyższe w sposób jednoznaczny wskazuje, że Skarżący wprowadzając do ruchu niezarejestrowany pojazd marki [...] nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu. W związku z czym zobligowany jest do uiszczenia opłaty z art. 88 ust. 1 u.u.o., która ma charakter sankcji za niedopełnienie wspomnianej powinności. Tym samym bezspornym jest, że po stronie Skarżącego istnieje obowiązek uregulowania przedmiotowej opłaty. Nadmienić należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 u.u.o. do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia (...) stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku) (zob. wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1836/15, Lex nr 2351644; z dnia 18 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2639/16, Lex nr 2582331). Tymczasem okoliczności podnoszone przez Zobowiązanego, jak uregulowanie mandatu karnego, uszkodzenie pojazdu, czy toczące się postępowanie przed Prokuraturą nie stanowią o tym, że egzekwowany obwiązek nie istnieje. Natomiast organ egzekucyjny, jak i Wierzycielem, nie posiada wiedzy, aby zobowiązanie zostało wykonane lub umorzone, albo wygasło. Konkludując, zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty zgłoszone przez Zobowiązanego dotyczące tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...]. Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).