II OZ 787/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2598/19 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2598/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie organ uznał wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny wskazując, że jest to kolejny wniosek skarżącego w tym przedmiocie (drugi), nie zaistniały natomiast żadne nowe okoliczności, ani nowe dowody znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został w ogóle umotywowany. Cudzoziemiec nie przytoczył okoliczności, które świadczyłyby, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że cudzoziemiec, którego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej uznano za niedopuszczalny jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolite! Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz.U. z 2020 r. poz. 35 - dalej: ustawa o cudzoziemcach). Opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeżeli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach) i wydane rozstrzygniecie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Polski we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia, lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 ustawy o cudzoziemcach). Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Polski. Wobec tego skutek w postaci wydalenia cudzoziemca nie jest bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji, lecz decyzji, która może zostać wydana. Podkreślono, że zgodnie z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Cudzoziemiec zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, okolicznościami uzasadniającymi wstrzymanie wykonanie zaskarżonej decyzji jest znalezienie się chorego na [...] cudzoziemca w sytuacji, w której: a) w ciągu 30 dni będzie musiał opuścić terytorium Polski, a nieuczynienie tego narazi go na skutki w postaci wszczęcia postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach); b) spowoduje, że po upływie tego terminu pobyt cudzoziemca na terenie Polski będzie uważany za nielegalny (art. 299 ust. 7 ustawy o cudzoziemcach) c) utraci możliwość skorzystania ze wsparcia socjalnego i opieki medycznej (art. 74 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – Dz. U. z 2019 r. poz. 1666 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie sytuacja skarżącego jest zupełnie inna niż ta przedstawiona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2018r., sygn. akt II OZ 1239/18, w którym Sąd sformułował tezę, że rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej wymaga uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek o wstrzymanie decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny zasadniczo podziela pogląd co do konieczności wstrzymania wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej z uwagi na konieczność zapewnienia prawa cudzoziemca do pobytu do czasu rozpatrzenia przez sąd środka zaskarżenia złożonego co do wydanej w tym przedmiocie decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest jednak decyzja o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, nie zaś decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. To powoduje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wymagane. W przypadku decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny prawo do pobytu na terytorium kraju nie ma charakteru prawa bezwzględnego (postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., II OZ 951/18). Z przepisów nie wynika, aby złożenie kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej uprawniało cudzoziemca do pozostawania w państwie członkowskim do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia od decyzji wydanej w wyniku rozpatrzenia tego wniosku. Z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 wynika, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy proceduralnej 2013/32 np. w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny nie wymaga zatem uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Odnosząc się do kwestii utraty prawa do świadczeń pomocy socjalnej i opieki medycznej przysługujących cudzoziemcowi w okresie postępowania uchodźczego wskazać należy, że stosownie do art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pomocy socjalnej i opieki medycznej nie udziela się po upływie: (pkt 1) 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania, w przypadku gdy postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej zostało umorzone; (pkt 2) terminu wykonania obowiązku opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej; (pkt 3) 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji ostatecznej w pozostałych przypadkach. Ustawa wiąże zatem utratę prawa do świadczenia z pomocy socjalnej z datą doręczenia decyzji ostatecznej. Wstrzymanie wykonania decyzji nie znosi skutku jej doręczenia dlatego nie ma wpływu na pozbawienie skarżącego pomocy socjalnej. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia mu ochrony tymczasowej w postępowaniu wszczętym kolejnym (drugim) wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.