I C 134/23
Common courts2025-11-07
Case number
I C 134/23
Judgment date
2025-11-07
Type
SENTENCE
Judges
Marcin Polit (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt I C 134/23</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Warszawa, dnia 18 czerwca 2025 roku</p>
<p>Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<p>Przewodniczący sędzia Marcin Polit</p>
<p>Protokolant sekretarz sądowy Zuzanna Kurek</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 roku w Warszawie</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">M. R.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>I.
oddala powództwo;</p>
<p>II.
zasądza od powoda <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> na rzecz pozwanego <span class="anon-block">M. R.</span> kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.</p>
<p>Sygn. akt I C 134/23</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Pozwem wniesionym do tut. Sądu w dniu 30 grudnia 2022 roku (data stempla pocztowego – k. 44) powód <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego <span class="anon-block">M. R.</span> kwoty 75 065,30 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2020 roku do dnia zapłaty – tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z okresie od dnia 1 stycznia 2019 roku do dnia 30 listopada 2020 roku z gruntu stanowiącego własność <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, położonego w <span class="anon-block">W.</span>, dzielnica <span class="anon-block">B.</span>, przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, oznaczonego w ewidencji gruntów jako cz. Dz. ew. nr <span class="anon-block">(...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> w udziale 3,83/100. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu. Wysokość dochodzonego wynagrodzenia została obliczona na podstawie załącznika nr 2 do Zarządzenia Prezydenta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 5 maja 2017 roku w sprawie zasad wydzierżawiania na okres do trzech lat, nieruchomości miasta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> i nieruchomości Skarbu Państwa, dla których organem reprezentującym właściciela jest Prezydent <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, określających minimalne miesięczne stawki netto czynszu dzierżawnego za 1 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup> gruntu. Ponadto kwota została wyliczona zgodnie z udziałem w zajmowanym gruncie wskazanym przez pozwanego we wniosku z dnia 4 lipca 2012 roku o stwierdzenie zasiedzenia tej nieruchomości oraz podstawowej stawki czynszu dzierżawnego netto z przeznaczeniem pod obiekty handlowo-usługowe (o pow. łącznej 1539 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>) w strefie I wraz z terenem towarzyszącym (o łącznej pow. 3739 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>), dla którego stawka wynosi 50% stawki celu podstawowego dzierżawy terenów (pozew – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 3-4).</p>
<p>Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 30 stycznia 2023 roku tut. Sąd uwzględnił w całości roszczenie powoda, orzekając też o kosztach procesu (nakaz zapłaty – k. 47).</p>
<p>W sprzeciwie od nakazu zapłaty z 16 marca 2023 roku <span class="anon-block">M. R.</span> wniósł o oddalenie powództwa, alternatywnie o zawieszenie postępowania do czasu ustania przyczyn uniemożliwiających jego procedowanie zgodnie z obowiązującym prawem. Pozwany zgłosił zarzuty:</p>
<p>1.
niedopuszczalności postępowania z powodu braku ustalonego stanu prawnego nieruchomości stanowiącej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>,</p>
<p>2.
niedopuszczalności postępowania z powodu braku zakończenia postępowania administracyjnego w zakresie rozpatrzenia wniosku o przeniesienie lub nadanie prawa użytkowania wieczystego obszaru gruntu, którego wnioskodawcy są posiadaczami, za zezwoleniem i zgodą powoda bez wiążącego strony warunku wnoszenia opłat z tytułu posiadania,</p>
<p>3.
celowego i świadomego zaniechania wskazania przez powoda, iż przywoływane dowody, tj. faktury VAT oraz wezwania do zapłaty, nie stanowią przesłanek do skutecznego wniesienia pozwu lub żądania wydania nakazu zapłaty (sprzeciw – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 54-55).</p>
<p>Pozwany wniósł również odpowiedź na pozew datowaną na dzień 16 marca 2023 roku. Podniósł, iż jest on stroną zawartej z powodem umowy co do przyrzeczenia nadania na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego po spełnieniu określonych warunków (skuteczna realizacja budowy pawilonów oraz reprezentowanie przez <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> w postępowaniu inwestycyjnym). Posiadanie nieruchomości przez pozwanego odbywa się za zgoda powoda bez jakichkolwiek warunków finansowych, za wyjątkiem opłat w zakresie nadania użytkowania wieczystego (odpowiedź na pozew – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 56-56v.).</p>
<p>Do dnia zamknięcia rozprawy stanowiska stron co do zasady nie uległy zmianie.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">Działka nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> stanowi część archiwalnych <span class="anon-block">działek ewidencyjnych nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>. Działki te zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktów notarialnych i decyzji wywłaszczeniowych: Rep. <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 15 marca 1974 roku (dz. <span class="anon-block">(...)</span>), Rep. A-<span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 15 marca 1974 roku (dz. <span class="anon-block">(...)</span>), <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z dnia 17 maja 1974 roku (dz. 25/2), <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z dnia 28 czerwca 1974 roku (dz. 26), z przeznaczeniem pod budowę <span class="anon-block">osiedla (...)</span> zgodnie z <span class="anon-block">decyzją lokalizacyjną nr (...)</span> z dnia 27 lipca 1972 roku. Z dniem 27 maja 1990 roku <span class="anon-block">działka nr (...)</span> z mocy prawa stała się własnością miasta <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, co zostało stwierdzone decyzją Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 8 grudnia 1992 roku. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie prowadzi dla nieruchomości <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span> (akta II Ns 725/12: KW – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 242-245, uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – k. 1240).</p>
<p>
<span class="anon-block">Decyzją nr (...)</span> z dnia 23 października 1978 roku Urzędu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">(...)</span>Komisji Planowania wskazano lokalizację inwestycji budowy zespołu rzemieślniczych pawilonów produkcyjno-usługowych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. W dniu 19 kwietnia 1979 roku Urząd <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wydał <span class="anon-block">decyzję nr (...)</span> o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej dotyczącej budowy zespołu pawilonów produkcyjno-usługowych zgodnie z planem rozbudowy osiedla wielorodzinnego <span class="anon-block">C.</span>. W decyzji ustalił miejsce i warunki realizacji inwestycji na terenie położonym w Dzielnicy <span class="anon-block">Ż.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">róg (...)</span>. Następnie <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> z dnia 10 września 1981 roku zatwierdzono plan realizacyjny usytuowania obiektów budowlanych – rzemieślniczych pawilonów usługowo-handlowych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Właścicielem gruntu, na którym miała zostać zrealizowana inwestycja był Skarb Państwa. Kolejną decyzją z dnia 3 lutego 1981 roku nr <span class="anon-block">(...)</span> (zamienną) o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej, Urząd <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> w sprawie budowy zespołu rzemieślniczych pawilonów handlowo-usługowych zgodnie z planem szczegółowym osiedla budownictwa wielorodzinnego <span class="anon-block">C.</span> ustalił miejsce i warunki realizacji inwestycji na terenie położonym w Dzielnicy <span class="anon-block">Ż.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, róg <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Następnie <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> z dnia 2 czerwca 1981 roku Urząd Dzielnicowy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> zatwierdził plan realizacyjny – ogólny zagospodarowania terenu inwestycji zespołu usług rzemieślniczych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">róg (...)</span>, wraz ze stanowiącym integralną część decyzji planem zagospodarowania placu budowy. Następnie decyzją z dnia 9 października 1981 roku Urząd Dzielnicowy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> zezwolił na budowę zespołu pawilonów rzemieślniczych w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">róg (...)</span>, wg projektu stanowiącego integralną część decyzji, w miejscu ustalonym w planie realizacyjnym zatwierdzonym <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> z dnia 2 czerwca 1981 roku z zachowaniem warunków określonych w decyzji (decyzja z 9.10.1981 – k. 169; akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1240-1241, a ponadto wymienione tam dokumenty: <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z 19.04.1979 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 51-56; <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z 3.02.1981 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 77-78, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 522-523, <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> – k. 120, <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z 10.09.1981 – k. 562).</p>
<p>Na nieruchomości stanowiącej obecnie <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> rozpoczęto budowę pawilonów handlowo-usługowych. Inwestorzy utworzyli <span class="anon-block"> (...) Komitet (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Komitet miał na celu w imieniu jego członków współpracę z Izbą Rzemieślniczą w działalności inwestycyjnej związanej z realizacją pawilonów na etapie przygotowania dokumentacji projektowej oraz budowy obiektu, zlecanie, odbiór i finalizację robót. Po zakończeniu inwestycji Komitet miał przejąć funkcję administratora obiektu. Pawilony handlowo-usługowe zostały wybudowane przez ich użytkowników bądź ich poprzedników prawnych, systemem gospodarczym z ich środków własnych (akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1241-1242, a ponadto wymienione tam dokumenty: regulamin działania komitetu budowy pawilonów z 18.02.1981 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 60-61, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 635-637, protokół z posiedzenia komitetu z 18.02.1981 – k. 63, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 638-638v., rachunek za zestawienie kosztów budowy – k. 66, rachunek za konsultacje BHP – k. 67, rachunek za wykonanie części drogowej – k. 68, kosztorys i wycena kosztów budowy – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 74-76).</p>
<p>Po zakończeniu budowy, w dniu 27 marca 1985 roku <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> skierował do Urzędu Dzielnicowego <span class="anon-block">W.</span> – <span class="anon-block">Ż.</span> Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami wnioski o oddanie terenu położonego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> <span class="anon-block">róg (...)</span> w użytkowanie wieczyste na rzecz inwestorów pawilonów rzemieślniczych. W dniu 28 maja 1985 roku została założona <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span> dla nieruchomości w granicach lokalizacji pawilonów rzemieślniczych z wpisem Skarbu Państwa jako właściciela. Pismem z dnia 31 grudnia 1986 roku <span class="anon-block"> Zakład (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> poinformował <span class="anon-block">K. B.</span> reprezentującego <span class="anon-block"> (...) Komitet (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> <span class="anon-block">róg (...)</span> o złożeniu wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz inwestorów bezpośrednich. ZIB informował Komitet, że nie można zakończyć postępowania w sprawie o ustanowienie użytkowania wieczystego, ponieważ inwestorzy nie przedłożyli dokładnych danych odnośnie powierzchni użytkowych wybudowanych zakładów. Jednocześnie kilkukrotnie ZIB kierował pisma w przedmiocie ustanowienia na rzecz inwestorów użytkowania wieczystego. Po przedłożeniu stosownych danych pismem z dnia 9 października 1987 roku Urząd Dzielnicowy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami poinformował ZIB, że występuje konieczność dokonania korekty jednej działki i do czasu wykonania nowych map, wydanie decyzji będzie wstrzymane. Kolejnym pismem z dnia 20 października 1987 roku Urząd Dzielnicowy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego poinformował ZIB o wstrzymaniu czynności w przedmiocie wydania decyzji z uwagi na stwierdzenie kolizji, w związku z wydaniem decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji z dnia 7 października 1985 roku, z granicami działki przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> (akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1253-1254, a ponadto wymienione tam dokumenty: wniosek z 27.03.1985 – k. 112, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 343-345, pismo z 31.12.1986 – k. 114, pismo UD <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span> z 6.07.1987 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 115-118, pismo z 9.10.1987 – k. 119).</p>
<p>
<span class="anon-block">Decyzją nr (...)</span> z dnia 24 sierpnia 1990 roku Urząd Dzielnicowy <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">Ż.</span>, Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami, oddał na rzecz <span class="anon-block">H. G.</span> (który był przewodniczącym <span class="anon-block"> (...) Komitetu (...)</span>) i <span class="anon-block">Z. G.</span> w użytkowanie wieczyste na 99 lat działkę gruntu nr ew. <span class="anon-block">(...)</span> o pow. 1.700 m<sup>
<!-- -->2</sup> uregulowaną w <span class="anon-block">księdze wieczystej nr (...)</span>, położoną przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">róg (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, dzielnica <span class="anon-block">Ż.</span>, zabudowaną budynkiem piekarni typu <span class="anon-block"> (...)</span> wraz z częścią mieszkalną (<span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z 24.08.1990 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 227-228).</p>
<p>O uregulowanie stanu prawnego nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> zwracali się inwestorzy bezpośredni pawilonów usługowych. Wnioski były składane do UD zarówno przez poszczególnych użytkowników, jak i przez <span class="anon-block">J. Ł.</span> w imieniu użytkowników <span class="anon-block">działki nr (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> (np. pismo z 16.06.1992) w licznych pismach składanych w latach 90-tych XX wieku. <span class="anon-block">J. Ł.</span> kierował także pisma z dnia 7 lipca 2009 roku i z dnia 24 maja 2010 roku – odpowiednio do Urzędu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> Biura <span class="anon-block"> (...)</span> oraz do Urzędu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block"> Biura Geodezji i (...)</span>. Każdorazowo, z uwagi na prowadzone postępowania administracyjne z uwagi na roszczenia byłych właścicieli, UD informował o braku możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego. Poza decyzją z dnia 24 sierpnia 1990 roku w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na rzecz <span class="anon-block">H. G.</span> i <span class="anon-block">Z. G.</span> (inwestorów w zakresie pawilonów wybudowanych na nieruchomości), użytkowanie wieczyste ww. nieruchomości nie zostało ustanowione na rzecz żadnego z inwestorów czy użytkowników pawilonów usługowych, m.in. z uwagi na długotrwałe postępowania administracyjne w przedmiocie zwrotu nieruchomości (lub jej części) położonej w <span class="anon-block">W.</span> w rejonie <span class="anon-block">ul. (...)</span>-Gotycka. Inwestorzy mieli przeświadczenie, że prawo użytkowania wieczystego zostanie na ich rzecz ustanowione (zeznania świadka <span class="anon-block">L. S.</span> – protokół <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 202v.-203; zeznania świadka <span class="anon-block">R. P.</span> – protokół <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 201v.; zeznania pozwanego – protokół <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 203v.-204; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 366v.-367 akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1254-1255, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1260-<span class="anon-block"> (...)</span>).</p>
<p>
<span class="anon-block">M. R.</span> od 1983 roku rozpoczął prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Od 1983 roku wynajął od <span class="anon-block">H. C.</span> lokal użytkowy przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. W dniu 30 czerwca 1993 roku <span class="anon-block">H. C.</span> zawarł z <span class="anon-block">M. R.</span> pisemną umowę sprzedaży lokalu użytkowego mieszczącego się w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Umowa została zgłoszona w lipcu 1993 roku w Urzędzie Skarbowym <span class="anon-block">W.</span> – <span class="anon-block">Ż.</span>. Po zakupie przedmiotowego lokalu <span class="anon-block">M. R.</span> wyremontował go. <span class="anon-block">H. C.</span> był pierwotnym inwestorem i od 1978 roku brał udział w budowie pawilonów handlowych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. <span class="anon-block">M. R.</span> podpisał umowy na wszystkie media i prowadzi w lokalu działalność gospodarczą. Naliczono mu podatek od nieruchomości od powierzchni lokalu oraz gruntu. Wyrażał zgodę na umieszczenie bilbordów reklamowych. Od objęcia nieruchomości nikt <span class="anon-block">M. R.</span> nie ograniczał posiadania, dysponowania oraz zarządzania nieruchomością. Również w stosunku do <span class="anon-block">H. C.</span> nikt nie podejmował żadnych działań mających na celu ograniczenie posiadania, dysponowania oraz zarządzania nieruchomością. Od nieruchomości opłacany jest podatek od nieruchomości (akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – k. 1247, a ponadto wymienione tam dowody: umowa kupna-sprzedaży z 30.06.1993 – k. 504, <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z 9.02.1998 w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości – k. 505, protokół rozprawy z 18.02.2013 – k. 622, przesłuchanie <span class="anon-block">M. R.</span> – k. 622, k. 1104, k. 1106).</p>
<p>Pismem z dnia 22 lutego 2011 roku <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> poinformowało <span class="anon-block">M. R.</span>, że włada on gruntem stanowiącym własność <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> położonym przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, stanowiącej cz. dz. <span class="anon-block">(...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>. Na części działki o pow. 576 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup> posadowiony jest budynek, w którym znajduje się lokal <span class="anon-block">M. R.</span>. Został również wraz z użytkownikami pozostałych lokali zagospodarowany teren o pow. 761 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup> przed budynkiem, zaś z pozostałej części działki o pow. 1602 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup> korzystają użytkownicy obu budynków położonych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> (teren wykorzystywany jako miejsca postojowe i drogi wewnętrzne). Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> zaproponowała zawarcie krótkoterminowej umowy dzierżawy gruntu do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie regulacji stanu prawnego ww. nieruchomości. Zaproponowano wydzierżawienie gruntu z przeznaczeniem pod punkty handlowo-usługowe dla ludności z odpłatnością 337,55 zł netto miesięcznie plus 23% podatku VAT, tj. stawka opłat 2,94 zł za 1 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup> gruntu zajętego pod budynek oraz 50% wysokości tej stawki pod tereny niezabudowane. Taką kwotę obliczono w oparciu o wysokość udziału, jaki posiada <span class="anon-block">M. R.</span> w całym budynku. W przypadku braku zainteresowania zawarciem umowy miasto wyjaśniło, że <span class="anon-block">M. R.</span> będzie obciążany opłatami za bezumowne korzystanie z gruntu (pismo z 22.02.2011 – k. 11).</p>
<p>Pismem z dnia 9 marca 2011 roku <span class="anon-block">M. R.</span> oświadczył, że nie godzi się na podpisanie umowy dzierżawy na czas określony. W jego ocenie taka propozycja wynika z nieporozumienia – zwrócił on uwagę, że zwracał się do Urzędu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> z prośbą o sprzedaż lub ustanowienie wieczystego użytkowania gruntu, a nie o dzierżawę. Ponadto załączona mapa nie jest zgodne z rzeczywistością. Oświadczył, że opłaca podatek wyznaczony przez gminę (pismo z 9.03.2011 – k. 17).</p>
<p>Pismem z dnia 6 maja 2011 roku pełnomocnik m.in. <span class="anon-block">M. R.</span>, ale także innych użytkowników pawilonów usługowych, oświadczył, że propozycję zawarcia umowy dzierżawy gruntu należy uznać za niezasadną. Pełnomocnik wskazał, że jego mocodawcy od 1985 roku starają się o ustanowienie na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Grunt został zabudowany na podstawie decyzji lokalizacyjnych z 23 października 1978 roku. Jedyna zwłoka jaka istnieje, to opieszałe działanie organów administracji w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz mocodawców autora pisma. Zawarcie umowy dzierżawy niweczyłoby przesłanki do skutecznego ustanowienia tego prawa (pismo z 6.05.2011 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 18-19).</p>
<p>Pismem z dnia 20 lutego 2013 roku <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> złożyło wniosek o zawezwanie przeciwników (m.in. <span class="anon-block">M. R.</span>) do zawarcia ugody, na mocy której przeciwnicy mieli wydać wnioskodawcy nieruchomość położoną w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o pow. 5278 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, oznaczoną w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>, dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, stanowiącą własność <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>. Na posiedzeniu w dniu 11 czerwca 2013 roku w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie II Wydział Cywilny przewodniczący stwierdził, że do zawarcia ugody nie doszło (wniosek o zawezwanie do próby ugodowej – k. 210v.; protokół z 11.06.2023 – k. 211).</p>
<p>Pismem z dnia 30 listopada 2020 roku <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wezwało <span class="anon-block">M. R.</span> do uiszczenia opłat z tytułu bezumownego korzystania z gruntu za okres od 1 listopada 2010 do dnia 30 listopada 2015 roku, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania – w łącznej kwocie 150 929,86 zł. Jednocześnie przesłano <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span> z dnia 30.11.2020, obejmującą opłaty za bezumowne korzystanie z gruntu za okres od 1.12.2015 do30.11.2020 (wezwanie do zapłaty – k. 9v.; faktura – k. 9).</p>
<p>Pismem z dnia 10 grudnia 2020 roku <span class="anon-block">M. R.</span> odmówił uznania <span class="anon-block">faktury nr (...)</span> jako podstawy płatności z powodu nieistnienia relacji prawnej do odbioru takiego dokumentu mającego stanowić wymóg regulowania należności wobec wystawcy faktury (odpowiedź na wezwanie do zapłaty – k. 10).</p>
<p>Pismem z dnia 24 lutego 2021 roku <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wezwało <span class="anon-block">M. R.</span> do uiszczenia opłat z tytułu bezumownego korzystania z gruntu za okres od 1 listopada 2010 do dnia 30 listopada 2020 roku, wraz z odsetkami w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania – w kwotach 343 072,77 zł (należność główna) i 3 789,79 zł (odsetki za zwłokę). Pismo doręczono w dniu 10 marca 2021 roku (wezwanie do zapłaty – k. 7; potwierdzenie nadania i odbioru – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 8-8v.).</p>
<p>Przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie toczyło się postępowanie w sprawie z wniosku m.in. <span class="anon-block">M. R.</span> o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości stanowiącej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> (sygn. II Ns 725/12). We wniosku <span class="anon-block">M. R.</span> podnosił, że nabył z dniem 19 kwietnia 2009 roku własność udziału wynoszącego 3,83/100 nieruchomości stanowiącej działkę nr <span class="anon-block">(...)</span>. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 roku Sąd ten oddalił wniosek (akta II Ns 725/12: wniosek – k. 2, postanowienie z 8.12.2015 – kk. 1210-1211).</p>
<p>Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny – Odwoławczy w sprawie o sygn. XXVII Ca 3589/16 oddalił apelację wnioskodawców, a tym samym postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 8 grudnia 2015 roku sygn. II Ns 725/12 w przedmiocie oddalenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, jest prawomocne.</p>
<p>Ww. Sądy obu instancji zgodnie uznały, iż podstawą objęcia nieruchomości w posiadanie bądź ich poprzedników prawnych była <span class="anon-block">decyzja nr (...)</span> z dnia 23 października 1978 roku Urzędu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">(...)</span> Komisji Planowania, w której wskazano lokalizację inwestycji budowy zespołu rzemieślniczych pawilonów produkcyjno-usługowych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> oraz późniejsze decyzje, w tym decyzja z dnia 3 lutego 1981 roku nr <span class="anon-block">(...)</span> o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Wynika z nich, że inwestorzy bezpośredni objęli sporną nieruchomość za zgodą i wiedzą właściciela, tj. Skarbu Państwa i na warunkach określonych przez organ reprezentujący Skarb Państwa, w posiadanie zależne, a nie samoistne, przy czym inwestorzy mieli uzyskać prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, co wynika też z uzgodnień z właścicielem. Za początek samoistnego posiadania można zaś uznać dopiero pisma wnioskodawców o odmowie zawarcia umowy dzierżawy w 2011 roku, jako pierwsze czynności podjęte przez wnioskodawców wbrew woli właściciela. Z tej też przyczyny wniosek o zasiedzenie nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem trzydziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości dla posiadacza w złej wierze nie upłynął (akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1270-1273).</p>
<p>Nadto, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. XXVII Ca 3589/16, Sąd Okręgowy dostrzega, iż wnioskodawcy mieli przekonanie, spodziewali się, iż w przyszłości – po wybudowaniu pawilonów – dojdzie do formalnego uregulowania charakteru bytności ich na spornym terenie. Najbardziej dla nich korzystną formą było ustanowienie użytkowania wieczystego lub sprzedaż, czym wyraźnie pokazywali, że nie traktują zajmowanego terenu jako swojego. Z drugiej strony SO zauważył, że nie sposób inaczej racjonalnie wytłumaczyć sytuacji świadomego utrzymywania przez właściciela – <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> – przez tak długi czas korzystania z jego nieruchomości, jak właśnie przyjmując, że odbywało się to z jego woli (akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku SO w Warszawie z 6.06.2017 – k. 1455).</p>
<p>Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 roku w sprawie o sygn. I CSK 368/18 Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wnioskodawców od postanowienia SO w Warszawie z dnia 6 czerwca 2017 roku w sprawie o sygn. XXVII Ca 3589/16 (kopia postanowienia – k. 40).</p>
<p>Nieruchomość stanowiąca część działki ew. nr <span class="anon-block">(...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> położonej w <span class="anon-block">W.</span> w rejonie <span class="anon-block">ul. (...)</span>, o pow. 0,5278 ha, nr <span class="anon-block">KW (...)</span>, posiada dostęp do drogi publicznej od <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Na nieruchomości są zlokalizowane dwa budynku trwale związane z gruntem (pawilon A i pawilon B), w których znajdują się lokale zajmowane przez ich użytkowników (akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 1264). W ramach pawilonów znajdują się warsztaty (mechanika pojazdowa, blacharstwo, wentylacja, lakiernictwo), lokale usługowe (elektronika, krawiectwo) (zeznania świadka <span class="anon-block">R. P.</span> – protokół <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 201v.). Lokal użytkowy użytkowany przez <span class="anon-block">M. R.</span> ma powierzchnię 76,47 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, co stanowi 3,75% udziału w powierzchni użytkowej budynków oraz 1,45% w stosunku do powierzchni <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o pow. 0,5278 ha. Położony jest na pierwszym piętrze pawilonu handlowego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Wartość rynkowa lokalu użytkowego szacowana jest na kwotę 829 000 zł (operat szacunkowy z 11.11.2022 – k. 61; akta II Ns 725/12: uzasadnienie wyroku z 8.12.2015 – k. 1265, ponadto wymienione tam dowody: opinia biegłego z zakresu geodezji z 16.03.2014 – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 803-819). Do chwili obecnej <span class="anon-block">M. R.</span> prowadzi tam działalność gospodarczą – lokal usługowy w zakresie elektroniki (zeznania świadka <span class="anon-block">R. P.</span> – protokół <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 201v.; zeznania pozwanego – protokół <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 203v.-204; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 366v.-367). Do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz <span class="anon-block">M. R.</span> nie doszło do dnia zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie (bezsporne).</p>
<p>Sąd dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci powołanych dowodów z dokumentów (kopii) zgromadzonych w aktach sprawy oraz przede wszystkim z akt sprawy II Ns 725/12 toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie. Ustalony w ww. sprawie – która była przedmiotem badania przez Sądy obu instancji, a także Sąd Najwyższy – stan faktyczny stanowił właściwie – w zakresie zdefiniowanym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> – stan faktyczny w sprawie z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> przeciwko <span class="anon-block">M. R.</span>. Opisane dokumenty nie budziły wątpliwości Sądu co do swej wiarygodności oraz autentyczności. Stan faktyczny nie był co do zasady sporny, a spór dotyczył kwestii prawnej, bowiem strona pozwana kwestionowała roszczenie, wskazując, że nie można mówić, by doszło do bezumownego korzystania z nieruchomości.</p>
<p>Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c.</a> Sąd uznaje, iż pawilony handlowo-usługowe zostały wybudowane na przedmiotowej nieruchomości przez inwestorów, z jednoczesną obietnicą ze strony właściciela (Skarbu Państwa, a następnie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, działającego za pośrednictwem odpowiednich jednostek organizacyjnych) ustanowienia na ich rzecz użytkowania wieczystego na nieruchomości w zakresie odpowiadającym teren użytkowanych przez nich części pawilonów (lokali usługowych), do czego ostatecznie nie doszło. Tak sformułowany cel i zamiar, wobec decyzji organów państwowych w przedmiocie budowy pawilonów, w ocenie Sądu jest oczywisty i fakt, iż inwestorzy i użytkownicy lokali użytkowych mieli uprawnione przeświadczenie, że to prawo użytkowania wieczystego zostanie na ich rzecz ustanowione, wynikało także z zeznań świadków zarówno we wspomnianej sprawie II Ns 725/12, jak i w sprawie niniejszej. Aby rozważyć zasadność roszczenia powoda należało więc ustalić, czy pozwany jest posiadaczem części opisanej nieruchomości w złej wierze. W ocenie Sądu nie można się przychylić do tak zdefiniowanego stanowiska powoda. Fakt bezpłatnego korzystania z nieruchomości przez <span class="anon-block">M. R.</span> był co do zasady tolerowany przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> aż do 2011 roku, w którym to zaproponowało <span class="anon-block">M. R.</span> zawarcie umowy dzierżawy. W ocenie Sądu jednak nawet po 2011 roku nie można mówić o bezumownym korzystaniu z gruntu, o czym Sąd wypowiedział się w dalszej części uzasadnienia.</p>
<p>W świetle powyższego, tj. faktu, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na ustalenie stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, Sąd pominął dowody z opinii biegłych, z zeznań świadków oraz z informacji, do udzielenia których należało zobowiązać, gdyż ich przeprowadzenie zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235<sup>
<!-- -->2</sup> §1 pkt 2 i 5 k.p.c.</a>; postanowienie – k. 366).</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Powództwo zasługiwało na oddalenie w całości. Sąd podziela stanowisko pozwanego, iż <span class="anon-block">M. R.</span> posiada tytuł prawny do władania opisaną nieruchomością. Jak ustaliły Sądy obu instancji w ww. sprawie o zasiedzenie, inwestorzy pawilonów objęli sporną nieruchomość za zgodą i wiedzą właściciela, tj. Skarbu Państwa (a następnie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>) i na warunkach określonych przez organ reprezentujący Skarb Państwa, w posiadanie zależne, przy czym inwestorzy mieli uzyskać prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, co wynikało z uzgodnień z właścicielem, do czego ostatecznie nie doszło. Skoro odbywało się to za wiedzą i zgodą właściciela, to w ocenie Sądu strony łączy stosunek umowny – umowa użyczenia. Na poparcie tego twierdzenia należy przywołać treść uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2019 roku w sprawie o sygn. I ACa 607/18 (LEX nr 2736592). Sprawa dotyczyła przypadku, w którym pozwana spółdzielnia mieszkaniowa od momentu posadowienia na gruncie budynku mieszkalnego korzysta z niego za zgodą właściciela – pierwotnie Skarbu Państwa, który przekazał grunt w celu wybudowania na nim budynku; korzystanie z gruntu przez okres kilkudziesięciu lat, połączone w oczekiwaniem na ustanowienie użytkowania wieczystego, nie łączyło się ze strony właściciela gruntu z żądaniem zapłaty za korzystanie z niego (a w każdym razie okoliczność ta w trakcie procesu nie została wykazana). Jak wskazał Sąd Apelacyjny, w takim wypadku przyjąć zatem należy, że „korzystanie z gruntu przez pozwaną, zgodne z wolą właściciela gruntu, opierało się na stosunku prawnym, który należałoby uznać za odpowiadający umowie użyczenia, a więc stosunkowi prawnemu o charakterze nieodpłatnym.” Sąd pogląd ten podziela i uważa, że znajduje on zastosowanie do niniejszej sprawy <em>
<!-- -->per analogiam</em>. Pozwany prowadzi na przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą i przez lata oczekiwał (domagał się) ustanowienia na jego rzeczy użytkowania wieczystego, gdyż takie było założenie towarzyszące budowie pawilonów handlowo-usługowych. Nadto, jak wskazał SA w przywołanej wyżej sprawie, fakt oczekiwania przez posiadacza gruntu ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego (co prowadziłoby do wniosku, że posiadacz ma świadomość, iż nie ma tytułu prawnego do gruntu) nie przesądza automatycznie o braku dobrej wiary tego posiadacza. Wola posiadania gruntu przez <span class="anon-block">M. R.</span> była tolerowana przez właściciela – <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, które nabyło własność przedmiotowej działki z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku na podstawie decyzji Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 8 grudnia 1992 roku, jednocześnie mając świadomość, że <span class="anon-block">M. R.</span> (tak jak i wielu innych użytkowników lokali znajdujących się w pawilonach) od wielu lat czyni usilne starania w kierunku uregulowania sytuacji pod względem prawnym, wnosząc o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów, a dopiero w 2011 roku, tj. ok 21 lat od nabycia tej własności, domaga się od posiadacza wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu. Fakt, iż owo posiadanie było przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> tolerowane przez tak długi okres, musi skutkować uznaniem, że pewna dorozumiana umowa rzeczywiście została zawarta, a skoro korzystanie przez pozwanego z części <span class="anon-block">działki nr (...)</span> było bezpłatne, należy uznać, że była to umowa użyczenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 710)">art. 710 i nast. k.c.</a>). Co więcej, została ona zawarta na czas oznaczony, tj. do dnia, w którym miałoby zostać ustanowione na rzecz pozwanego prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej części gruntu. Powyższe świadczy o tym, że nie można mówić o bezumownym korzystaniu z gruntu i z tego tylko tytułu roszczenie oparte o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a> podlega oddaleniu jako bezpodstawne. Jednocześnie, skoro umowa użyczenia została zawarta na czas oznaczony, to nie można zinterpretować, iż pisma kierowane od 2011 roku w przedmiocie propozycji zawarcia umowy użyczenia bądź wydania nieruchomości, stanowią skuteczne wypowiedzenie takiej umowy. Rozwiązanie umowy zawartej na czas oznaczony w drodze wypowiedzenia co do zasady możliwe jest tylko wówczas, gdy strony, zawierając ją, przewidziały taką możliwość i określiły sytuacje, w których takie wypowiedzenie będzie możliwe, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (zob. obowiązujący obecnie art. 365<sup>
<!-- -->1</sup> k.c. oraz pojęcie zobowiązania trwałego terminowego – komentarz do w/w przepisu pod red. J. Gudowskiego, LEX).</p>
<p>Należy też odnieść się do argumentacji strony pozwanej dotyczącej tego, że żądanie przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi nadużycie prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Należy przychylić się do stanowiska pozwanego. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">Art. 5 k.c.</a> stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego; takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Jest to wyraz łacińskiej paremii <em>
<!-- -->summum ius, summa iniuria</em> (najwyższe prawo może stać się najwyższym bezprawiem). Klauzula generalna zawarta w tym przepisie pozwala w pewnych, uzasadnionych okolicznościami sprawy, sytuacjach łagodzić rygoryzm przepisów prawnych, których zastosowanie, choć w danych okolicznościach formalnie uzasadnione, to jeżeli godzi w zasady współżycia społecznego bądź staje w sprzeczności z społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, a w efekcie prowadzi do bezprawia, może być wyłączone.</p>
<p>W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi w okolicznościach niniejszej sprawy. Właściciel nieruchomości – powód, a wcześniej poprzednik prawny, tj. Skarb Państwa, władający gruntem w warunkach ustrojowych przed 1990 rokiem – wyraźnie godził się na zajmowanie przez pozwanego części <span class="anon-block">działki nr (...)</span>. Pierwotnie Skarb Państwa zezwolił na budowę pawilonów handlowo-usługowych (w ramach których prowadzi działalność m.in. pozwany), tolerował brak odpłatności na zajmowanie gruntu w ramach działalności tych pawilonów i na przestrzeni lat oczywistym było, że brak tej odpłatności ma trwać aż do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz inwestorów i posiadaczy znajdujących się tam lokali użytkowych. Konieczność zapłaty wynagrodzenia po tylu latach oczekiwania przez posiadacza, iż jego sytuacja prawna zostanie uregulowana, przy jednoczesnym długoletnim zapewnieniu ze strony państwa (gminy) o nieodpłatności, jest niesprawiedliwa i musi budzić moralny sprzeciw. Tego typu zachowanie powoda w ocenie Sądu niewątpliwie podważa zaufanie obywatela do państwa (organów władzy publicznej). Zasada zaufania obywatela do państwa, wywiedziona z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji RP</a> ma podstawowe znaczenie dla normatywnej treści klauzuli państwa prawnego. Jest ona oczywistą cechą demokratycznego państwa prawnego, bowiem „demokratyczne państwo prawne oznacza państwo, w którym chroni się zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa". Zasada ta oznacza przede wszystkim konieczność ochrony i respektowania praw słusznie nabytych i ochrony interesów w toku (por. m.in. orzeczenie TK z 2 marca 1993 r., K 9/92, OTK 1993, Nr 1, poz. 6). Zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, nazywana także zasadą lojalności państwa względem obywateli, ściśle wiąże się z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, "by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny" (wyrok TK z 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001, Nr 2, poz. 29). Opierają się one zatem na pewności prawa, czyli takim zespole cech przysługujących prawu, które gwarantuje jednostce bezpieczeństwo prawne, umożliwiając jej decydować o swoim postępowaniu na podstawie pełnej znajomości przesłanek działania organów państwa, a zarazem znajomości konsekwencji prawnych, jakie postępowanie to może za sobą pociągnąć (zob. wyroki TK z: 14 czerwca 2000 r., P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138; 19 listopada 2008 r., KP 2/08, OTK-A 2008, Nr 9, poz. 157; 20 stycznia 2009 r., P 40/07, OTK-A 2009, Nr 1, poz. 4; 24 lutego 2010 r., K 6/09, OTK-A 2010, Nr 2, poz. 15).</p>
<p>Koniecznym wymogiem realizacji zasady zaufania jest zagwarantowanie bezpieczeństwa prawnego. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok TK z 14 czerwca 2000 r., P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138). Chodzi przy tym o pewność prawa nie tyle w rozumieniu stabilności przepisów, co w aspekcie pewności tego, że na podstawie obowiązującego prawa obywatel może kształtować swoje stosunki życiowe. W tym kontekście zasada ta wykazuje pewne podobieństwo do znanej z prawa prywatnego i międzynarodowego zasady <em>
<!-- -->pacta sunt servanda</em>, nakazującej dotrzymywania zawartych umów (wyrok TK z 13 listopada 2013 r., K 2/12, OTK-A 2012, Nr 10, poz. 12; 20.12.1999 r., K 4/99, OTK 1999, Nr 7, poz. 165; 12 maja 2015 r., P 46/13, Dz.U. z 2015 r. poz. 702). W świetle powyższego nasuwa się oczywisty wniosek, że gdyby <span class="anon-block">M. R.</span> miał świadomość, że powód będzie od niego oczekiwał zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu (czy też zawarcia umowy dzierżawy), a nie dojdzie ostatecznie do zawarcia określonej umowy (ustanowienia użytkowania wieczystego bądź sprzedaży), to mógłby z prowadzenia działalności gospodarczej na omawianym gruncie zrezygnować i prowadzić ją w innym miejscu, na rynkowych, korzystniejszych dla niego warunkach, skoro i tak nie otrzymuje on takiej ochrony i korzyści, jakich oczekiwał rozpoczynając działalność na pawilonach handlowo-usługowych przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p>
<p>Należy też nadmienić, że w uzasadnieniu wspomnianego wyroku w sprawie I ACa 607/18 SA wskazywał, iż pozwana spółdzielnia była informowana o roszczeniach byłych właścicieli jako przeszkodzie ustanowienia użytkowania wieczystego – powód bowiem jednoznacznie wskazywał, że przeszkodą do ustanowienia użytkowania wiecznego są roszczenia dekretowe byłych właścicieli (podobnie jak w sprawie niniejszej) Pomimo tego, że postępowanie to jest prowadzone przez powoda, organ administracji, nie zostało ono przez szereg lat zakończone i powód nie wskazał, jakie są w istocie obiektywne przeszkody do zakończenia tego postępowania. SA w Warszawie stwierdził, że: „w tym stanie rzeczy zgodzić się należy z pozwaną, że w sytuacji, gdy to Prezydent (...) W., jako organ administracji, odpowiada za tok postępowania, a niewątpliwie wieloletnie prowadzenie tego postępowania uniemożliwia nie tylko ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz pozwanej, ale również uniemożliwia członkom spółdzielni skorzystanie z uprawnień do przekształcenia użytkowania we własność, domaganie się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego”. Sąd w całości pogląd ten podziela. To powód – jako gmina, organ administracji publicznej – jest odpowiedzialny za tak długotrwałe prowadzenie postępowań administracyjnych w przedmiocie roszczeń byłych właścicieli (o ile mają one wpływ na stan prawny <span class="anon-block">działki nr (...)</span>), zaś pozwany, który prowadzi działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości od 1983 roku, ma prawo oczekiwać rozstrzygnięcia w oparciu o zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 7)">art. 7 k.p.a.</a>) oraz zasadę szybkości postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 12;art. 12 § 1)">art. 12§1 k.p.a.</a>). To dodatkowo przemawia w ocenie Sądu za oddaleniem powództwa.</p>
<p>Jedynie na marginesie należy wspomnieć, że Sąd nie mógł również podzielić twierdzeń strony powodowej w zakresie tego, że kwota wynagrodzenia – nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że powinno ono podlegać zasądzeniu co do zasady – winna być wyliczona na podstawie deklarowanego przez samego pozwanego we wniosku z dnia 4 lipca 2012 roku o stwierdzenie zasiedzenia udziału w nieruchomości w wymiarze 3,83/100. Dowód z opinii biegłego dopuszczony w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia o sygn. II Ns 725/12 wykazał, że lokal użytkowy użytkowany przez <span class="anon-block">M. R.</span> ma powierzchnię 76,47 m<sup>
<!-- -->2</sup>, co stanowi 3,75% udziału w powierzchni użytkowej budynków oraz 1,45% w stosunku do powierzchni <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o pow. 0,5278 ha. Do tego w ocenie Sądu zakres faktycznego korzystania z gruntu przez pozwanego jest w praktyce niemożliwy do precyzyjnego ustalenia – skoro pozwany prowadzi w lokalu działalność gospodarczą, to przecież korzysta z pewnej części gruntu, by do lokalu się dostać, pewna część gruntu służy do parkowania pojazdów, być może też korzystają z gruntu klienci korzystający z usług przedsiębiorstwa itd. Należy też przypomnieć, że w prawie polskim obowiązuje zasada <em>
<!-- -->superficies solo cedit </em>(wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 191)">art. 191 k.c.</a>), zgodnie z którą, co do zasady, to co jest trwale związane z gruntem, należy do właściciela gruntu. Pozwany jest posiadaczem lokalu użytkowego, który niewątpliwie jest z gruntem związany, jednak zakres gruntu, z którego pozwany korzysta, jest w praktyce trudny do ustalenia i w żadnym wypadku nie można przyjąć, by udział 3,83% wskazany w pozwie był jakkolwiek prawidłowy.</p>
<p>Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.</p>
<p>W przedmiocie kosztów Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98§1, §1<sup>
<!-- -->1</sup> i §3 k.p.c.</a> Koszty poniesione przez stronę pozwaną, która w całości wygrała sprawę, stanowiły koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 zł (zgodnie z §2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie).</p>
</div>
<div>
<h2>ZARZĄDZENIE</h2>
<p>
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
</div>