II SA/Rz 808/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 23 maja 2022 r. nr DSE2-K1047-D18934-10D/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 23 maja 2022 r. nr DSE2-K1047-D18934-10D/22 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (dalej: Szef Urzędu) odmówił potwierdzenia Z. W. (dalej: Skarżący) statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wystąpił do Szefa Urzędu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Po przeprowadzeniu postępowania, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 maja 2022 r. nr DSE2-K1047-D18934-10D/22, działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1255 ze zm.; dalej: ustawa) odmówił Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że do wydania merytorycznej decyzji, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy niezbędne jest przedstawienie decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełnienia warunków z art. 4 ustawy lub dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności, jednak pomimo wezwania do przedłożenia ww. decyzji Prezesa IPN, Skarżący nie przedstawił wymaganej decyzji lub dokumentu. Wobec powyższego Szef Urzędu uznał, że z uwagi na fakt nieprzedłożenia przez Skarżącego ww. decyzji nie jest możliwe potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, gdyż Organ jest związany decyzją Prezesa IPN. Od powyższej decyzji Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę wskazując, że oprócz krzywd doznanych w czasie ówczesnego systemu PRL, po kradzieży w całości rodzinnej firmy [...] w roku 1998 r. on i jego rodzina są dyskryminowani. Firma nie została im zwrócona, co jest niezgodne z Konstytucją RP. Skarżący podniósł, że on i jego rodzina zostali pozbawieni podstawowego prawa do pracy, skazując ich na głodowe zapomogi. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji lub postanowienia, stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.), jest możliwe w razie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania. W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Przyczyną, dla której Organ wydał decyzję o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych był brak przedstawienia przez Skarżącego decyzji Prezesa IPN w sprawie spełnienia warunków z art. 4 ustawy lub dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Organ twierdził, że Skarżący mimo wezwania nie przedstawił ww. decyzji ani też dokumentu. Jednakże to stwierdzenie Organu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Rację ma organ twierdząc, że do potwierdzenia przez Szefa Urzędu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej niezbędne jest uprzednie potwierdzenie przez Prezesa IPN, że wobec osoby ubiegającej się nie zachodzą negatywne przesłanki, wymienione w art. 4 ww. ustawy. Wątpliwości nie budzi, że Skarżący do wniosku nie dołączył decyzji Prezesa IPN. Istotnym jest, że Skarżący nie został wezwany do przedstawienia odpowiedniej decyzji Prezesa IPN. W aktach znajduje się jedynie notatka służbowa która stwierdza, że ze Skarżącym przeprowadzono rozmowę, z której wynikało, że nie zwrócił się do Prezesa IPN z żadnym wnioskiem. Należy podkreślić, że rozmowy telefoniczne i notatki służbowe sporządzane na ich okoliczność w żadnym stopniu nie mogą zastąpić formalnego wezwania do uzupełnienia wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Skarżący nie został wezwany do przedstawienia odpowiedniej decyzji Prezesa IPN w sposób, który spełniałby wymogi z art. 64 § 2 k.p.a. Do Skarżącego skierowano co prawda zawiadomienie w trybie art. 79a k.p.a. informujące o braku wykazania przesłanek z art. 4 ww. ustawy, jednakże w aktach sprawy brak jest dowodu jego doręczenia Skarżącemu. Szef Urzędu zawiesił natomiast postępowanie (postanowieniem z 11 stycznia 2022r.) na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uznając, że sprawa zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest decyzja Prezesa IPN w zakresie przesłanek wskazanych w art. 4 ww. ustawy. W tym samym dniu – tj. pismem z 11 stycznia 2022r. Organ przekazał Prezesowi IPN wniosek Skarżącego o wydanie decyzji w zakresie warunków, o których mowa w art. 4 ww. ustawy. Następnie w formie notatki z 28 marca 2022r. została udokumentowana rozmowa telefoniczna z pracownikiem Archiwum IPN, z której wynikało, że w sprawie spełnienia przez Stronę warunków z art. 4 ww. ustawy została wydana decyzja z dnia 8 marca 2022r Po podjęciu przedmiotowego postępowania Szef Urzędu wydał zaskarżoną decyzję, w której stwierdził, że nie jest możliwe potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, gdyż Skarżący nie przedstawił decyzji Prezesa IPN. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzić mając na uwadze czynności, jakie Organ podejmował z urzędu w trakcie postępowania. Szef Urzędu we własnym zakresie przekazał wniosek Skarżącego o wydanie decyzji w zakresie warunków, o których mowa w art. 4 ww. ustawy. Następnie uzyskał w dniu 28 marca 2022r. informację, że taka decyzja została przez Prezesa IPN wydana dnia 8 marca 2022r. Organ więc powinien był zwrócić się do Prezesa IPN o przedstawienie ww. decyzji. Co do zasady obowiązek przedstawienia decyzji Prezesa IPN spoczywa na stronie ubiegającej się o potwierdzenie stosownego statusu. Jednakże w niniejszej sprawie Organ z urzędu podejmował działania zmierzające do wydania przez Prezesa IPN decyzji, o której mowa w art. 4 ww. ustawy, przekazując stosowny wniosek pismem z 11 stycznia 2022r. Wobec otrzymania informacji o wydaniu stosownej decyzji przez Prezesa IPN Organ powinien był ją uzyskać, do czego obligowały go zasady, regulujące sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego, określone art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skoro organ uzyskał z urzędu informację o wydaniu decyzji dotyczącej przesłanek z art. 4 ww. ustawy, nie powinien był następnie uzasadniać negatywnego dla Strony rozstrzygnięcia – brakiem decyzji w przedmiocie warunków z art. 4 ww. ustawy. Takie działanie godzi w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej z art. 8 k.p.a. Sprzeczne jest również z samymi ustaleniami Organu, wyrażonymi w notatce służbowej z 28 marca 2022r. Po uzyskaniu ww. decyzji Prezesa IPN organ będzie zobowiązany ustalić, czy Skarżący spełnia przesłanki do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych a w dalszej kolejności wydać odpowiednią decyzję na podstawie art. 5 ww. ustawy. Stwierdzając zatem, że Organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Skarżący został zwolniony z kosztów sądowych postanowieniem z 15 lipca 2022r. II SPP/Rz 107/22.