II OSK 1759/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2523/20 w sprawie ze skargi N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2523/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N. [...] (dalej także jako: cudzoziemiec) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także jako: Szef Urzędu) z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] października 2018 r. N. [...] wystąpił do Wojewody Mazowieckiego (dalej także jako: Wojewoda) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wykonywaniem pracy. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Szef Urzędu, działając na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2018 r., poz. 2094, dalej jako: u.c.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2019 r. o odmowie udzielenia N. [...] zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając zaskarżony wyrok, Wojewódzki Sąd wskazał, że zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 u.c., udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy obowiązuje wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany. Stosownie natomiast do art. 100 ust. 1 pkt 3 u.c., udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy jego dane znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen (dalej także jako: SIS) do celów odmowy wjazdu. Powołując art. 110 u.c. Sąd I instancji wskazał, że istnieje warunkowa możliwość udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, mimo tego, że dane cudzoziemca ubiegającego się o to zezwolenie znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu - ale tylko w przypadku istnienia poważnych przyczyn uzasadniających jego udzielenie, zwłaszcza ze względów humanitarnych lub z powodu zobowiązań międzynarodowych, z uwzględnieniem interesu państwa, które dokonało wpisu do Systemu Informacyjnego Schengen. Wskazał przy tym, że zastosowanie tego przepisu jest możliwe w przypadku, gdy dane cudzoziemca zostały wpisane do Systemu Informacyjnego Schengen do celów odmowy wjazdu przez inne niż Rzeczpospolita Polska państwo obszaru Schengen. Sąd nie miał także wątpliwości, że nie zachodzą szczególne okoliczności objętych hipotezą art. 110 ust. 1 u.c. Sąd uznał również za niezasadne zarzuty w zakresie naruszenia prawa skarżącego do życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. 1993 r., nr 61, poz. 284, dalej jako: Konwencja). Cudzoziemiec na żadnym etapie postępowania nie podawał, że na terytorium Polski posiada członków rodziny. Podkreślił, że Szef Urzędu w odpowiedzi na skargę wskazał na fakt regularnych wyjazdów Skarżącego do Wietnamu w latach 2015-2018, trwających około 3-4 tygodni, co niewątpliwie wskazuje, że skarżący posiada ośrodek swojego życia rodzinnego w Wietnamie, natomiast celem pobytu w Polsce jest wykonywanie pracy. Kolejno Sąd A wywiódł, że zarówno organy I, jak i II instancji nie badały, czy Skarżący spełnia przesłanki określone w art. 114 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, albowiem wobec jednoznacznej treści art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wykluczającej możliwość wydania decyzji pozytywnej, byłoby to bezprzedmiotowe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł cudzoziemiec, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia: 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie naruszenia przez organy postępowania administracyjnego art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 Nr 30 poz. 168) poprzez nieuwzględnienie w przedmiotowym postępowaniu zasad opisanych w powyższych przepisach prawa, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej, poprzez nieprzeprowadzenie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zwłaszcza niezbadania istnienia przesłanek spełniania przez cudzoziemca przesłanek do udzielenia mu zgody na pobyt czasowy i pracę na terenie Rzeczypospolitej Polski. Powyższe działanie organu ponadto spowodowało powstanie naruszenia art. 77 k.p.a., gdyż podjęcie przez organy postępowania decyzji o niebadaniu przesłanek do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt czasowy i pracę spowodowało powstanie luki w materiale dowodowym sprawiającej, iż jest on niekompletny, a co za tym idzie nie może być podstawą do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt czasowy i pracę. 2. naruszenie art. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie naruszenia przez organy postępowania administracyjnego art. 114 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2013, poz. 1650) poprzez celowe i zamierzone przez organ nie zbadanie widocznych w nim przesłanek udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terenie Rzeczypospolitej Polski, zwłaszcza w sytuacji kiedy cudzoziemiec między innymi posiada wymagane ubezpieczenie zdrowotne, źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i osób pozostających na jego utrzymaniu oraz ma zapewnione na terytorium Rzeczypospolitej Polski stałe miejsce zamieszkania. 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez organy postępowania naruszenia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzanej w Rzymie 4 listopada 1950 r., poprzez utrzymanie w mocy decyzji godzącej bezpośrednio w prawo do poszanowania prywatnego i rodzinnego X. [...], w efekcie pozbawiając go prawa do legalnego przebywania na terytorium państwa, na którym stworzył sobie ośrodek życia i jest z nim związany więziami prywatnymi, gospodarczymi i społecznymi, decyzją której poziom ingerencji w życie prywatne cudzoziemca jest niezasadny. Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Rozważając pierwszy zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący nieprawidłowego zebrania materiału dowodowego należy zauważyć, że zarzut ten nie został skonkretyzowany przez wykazanie istotnych czynności, których przeprowadzenie doprowadziłoby do wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że nawet jeżeli cudzoziemiec spełni pozytywne przesłanki uzasadniające udzielenie zezwolenia na pobyt, to zaistnienie negatywnych przesłanek uniemożliwia jego wydanie. Spełnienie pozytywnych przesłanek stanowi elementarną kwestię przy wydawaniu zezwolenia, jednak nie skutkuje automatycznie wydaniem decyzji pozytywnej, gdyż badaniu podlega także ewentualne wystąpienie przesłanek negatywnych – jak w niniejszej sprawie. Cudzoziemiec musi spełniać wszystkie pozytywne przesłanki i ani jednej negatywnej, aby uzyskać zezwolenie. Z tego względu nie doszło do naruszenia art. 114 u.c. Odnosząc się do prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, które podlega ochronie zgodnie z art. 8 Konwencji, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że nie ma ono charakteru bezwzględnego. W ustępie 2 wskazano wyjątki, w których ingerencja władzy państwowej w życie prywatne i rodzinne jest możliwa. Zgodnie z tym przepisem dopuszczalna jest ingerencja, gdy przypadek taki został przewidziany w ustawie i jest konieczny w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na m. in. ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, gdy zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia narusza prawo do życia rodzinnego lub prywatnego (art. 348 pkt 2 u.c.). To znaczy, że musi istnieć relewantny związek między pobytem w Polsce a realizacją tego prawa, które zostanie naruszone w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia prawa do życia rodzinnego i prywatnego nie powołuje istotnej argumentacji. Wskazuje wprawdzie, że mieszka w Polsce z żoną. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ta okoliczność została ujawniana dopiero na etapie postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, a jest wprost sprzeczna z treścią wniosku cudzoziemca, w którym wskazał, że w Polsce nie zamieszkują żadni członkowie jego rodziny (wniosek datowany na dzień [...] października 2018 r.). Po drugie zaś, aby uznać, że cudzoziemiec ma życie prywatne lub rodzinne w Polsce i z obywatelami Polski konieczne jest wykazanie takich związków. Samo zamieszkiwanie cudzoziemca Polsce ze współmałżonkiem (czy inną osobą spokrewnioną) nie podlega ochronie, jeżeli faktycznie możliwe jest wspólne zamieszkiwanie w innym kraju – szczególnie w kraju pochodzenia małżonków. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia związków rodzinnych ściśle związanych z Polską. Twierdzenia cudzoziemca są ogólnikowe, abstrahują od konkretnego stanu faktycznego. Z akt sprawy wynika, że celem pobytu cudzoziemca na terenie Polski jest wyłącznie wykonywanie pracy. Elementem poszanowania życia prywatnego i rodzinnego nie jest aspekt ekonomiczny tj. ewentualne pogorszenie się sytuacji materialnej skarżącego na skutek opuszczenia Polski. Ponadto cudzoziemiec we wniosku wskazał, że nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Po trzecie zaś skarżący kasacyjnie przebywał na terenie Polski na podstawie zezwolenia na pobyt tymczasowy. Jak wynika z istoty tego rodzaju decyzji nie ma ona charakteru stałego, a w takiej sytuacji cudzoziemcowi trudno budować trwałe relacje. Skarżący kasacyjnie z uwagi na przejściowy charakter pobytu w Polsce powinien mieć na uwadze, że prowadzenie życia rodzinnego w kraju goszczącym jest niepewne. Z racji ograniczonego w czasie, przejściowego pobytu w Polsce nie można także mówić o zmianie ośrodka życia skarżącego. Oceniając ten aspekt życia cudzoziemca nie można pominąć regularnych, stosunkowo częstych i długotrwałych wyjazdów do kraju pochodzenia, które ujawnił we wniosku. Należy także podkreślić, że ciężar przywołania i wykazania konkretnych faktów spoczywa na cudzoziemcu, który z okoliczności prowadzenia życia rodzinnego w Polsce wywodzi dla siebie pozytywne skutki (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3258/18). Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny rozważył zarzut naruszenia art. 110 u.c., który został wyrażony jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Aktualnie analogiczne brzmienie przepisu przewiduje art. 100 ust. 1a u.c. Podkreślenia wymaga, że w sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności (poważne przyczyny) uzasadniające udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Nie budzi także wątpliwości, że przepis co do zasady może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wpisu do SIS dokonało inne państwo niż goszczące. Oczywistym jest, że udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy będzie przeważnie rażąco niezgodne z interesem tego państwa. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący znajdował się równocześnie w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Polski jest niepożądany. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Jednocześnie odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.