I SA/Go 26/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk, Asesor WSA Barbara Rennert (spr.), Protokolant Inspektor Paweł Ksenycz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]. UZASADNIENIE W dniu 18 grudnia 2006 r. J.Ł. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Przewodniczącego Zarządu Gminy z dnia [...] lipca 2002 r. nr FN [...] w przedmiocie umorzenia niezapłaconej części III raty podatku rolnego za 2001 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: J.Ł. w dniu 21 listopada 2001 r. wniósł o "umorzenie różnicy w podatku rolnym w wysokości 634 zł" z uwagi na wypadek losowy, który zdarzył się w jego gospodarstwie. Wniosek ten został rozpoznany przez Przewodniczącego Zarządu Gminy w dniu [...] lipca 2002 r., który decyzją nr FN [...] umorzył pozostałą część niezapłaconej III raty podatku rolnego za 2001 r. w kwocie 633,77 zł wraz z przypadającymi odsetkami. W decyzji tej organ stwierdził, iż wnioskodawca spełnia warunki do zastosowania ulgi w podatku rolnym, powołując w podstawie prawnej decyzji m. in. art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Tego samego dnia Wójt Gminy poinformował skarżącego, iż powstała wcześniej nadpłata w podatku rolnym uległa zmianie w związku z w/w decyzją o umorzeniu i wzrosła do kwoty 2.496,96 zł i kwota ta znajduje się w depozycie Urzędu Gminy. Powyższą decyzję o umorzeniu skarżący otrzymał w dniu 25 lipca 2002 r., ale odwołania o tej decyzji nie złożył. Przed rozpoznaniem wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, w dniu 25 stycznia 2002 r., Wójt Gminy zawarł ze skarżącym porozumienie w sprawie przejęcia będącej własnością skarżącego nieruchomości rolnej o powierzchni 6,62 ha za jego zobowiązania wobec Urzędu Gminy w wysokości 11.246,38 zł. Porozumienie nie zostało zrealizowane. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. Przewodniczący Zarządu Gminy wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego zaległości podatkowych wobec skarżącego z wniosków egzekucyjnych Gminy z uwagi na bezprzedmiotowość dalszego postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż zobowiązanie podatkowe skarżącego wygasło wskutek wpłat przez organ egzekucyjny należności wraz z odsetkami i dokonując ostatecznego rozliczenia zaległości zobowiązanego stwierdzono nadpłatę, która zwiększyła się wskutek wydania decyzji umorzeniowej dotyczącej III raty podatku za 2001 r. W dniu 24 lipca 2006 r. skarżący, powołując się na przepis art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, złożył wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w wyniku rozpoznania jego wniosku o umorzenie III raty podatku rolnego za 2001 r. Uzasadniając wniosek wskazał, iż Wójt Gminy zaniedbał terminów administracyjnych nie wydając postanowienia na jego wniosek z dnia 20 listopada 2001 r. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Przewodniczącego Zarządu Gminy z dnia [...] lipca 2002 r. nr FN [...], wskazując iż w sprawie J.Ł. nie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a opóźnienie w wydaniu decyzji, w której umorzono w stosunku do strony zaległość podatkową nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 18 października 2006 r., a w dniu 30 października 2006 r. złożył on od niej odwołanie, w którym zarzucił, iż decyzja, o stwierdzenie nieważności której wnosi, nie została wydana w terminie, nie został zawiadomiony o przedłużeniu terminu do jej wydania, jego wniosek o umorzenie nie został rozpatrzony rzetelnie, a zawarte z nim przez Wójta porozumienie w sprawie przejęcia nieruchomości rolnej jest sprawą kryminalną i korupcyjną, natomiast egzekucja została wobec niego przeprowadzona w ukryciu i pośpiechu. Zdaniem skarżącego decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a jej wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Dyrektor Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, iż podziela stanowisko zawarte w tej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy uzasadnił, iż proste zestawienie decyzji umarzającej zaległość podatkową skarżącego z przepisami Ordynacji podatkowej (art. 67 § 1) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, nie prowadzi w żaden sposób do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności, a w orzecznictwie wskazuje się, że oprócz oczywistości naruszenia, decydujące znaczenie ma ocena skutków społecznych i gospodarczych, jakie pociąga za sobą dane naruszenie. W ocenie organu odwoławczego w sprawie J.Ł. nie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, decyzja umarzająca zaległość podatkową – korzystna dla strony – została wykonana, a jej wykonanie nie mogło wywołać czynu zagrożonego karą. Opóźnienie w wydaniu tej decyzji nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, pomimo bowiem takiego uchybienia proceduralnego, społeczne skutki decyzji umarzającej zaległość podatkową strony są akceptowalne. Decyzję tę doręczono w dniu 23 listopada 2006 r. skarżącemu, który 18 grudnia 2006 r. zaskarżył ją do tut. Sądu. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż 20 listopada 2001 r. wniósł o umorzenie jednej raty podatku oraz odroczenie terminu płatności zaległych zobowiązań pieniężnych do chwili wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu i do dnia dzisiejszego sprawa ta nie została załatwiona w całości w terminie administracyjnym, ponieważ Wójt Gminy odpowiedział na ten wniosek tylko częściowo. Wójt zamiast odpowiedzieć na "podanie" skarżącego w terminie ustawowym, zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego przeprowadzenie egzekucji w trybie natychmiastowym i już 15 kwietnia 2002 r. pobrał jego pieniądze z wyroku sądowego od jego pełnomocnika. Kiedy skarżący się o tym dowiedział, po cichu Urząd Gminy zaczął zwracać nadpłaty tytułem zawyżonej egzekucji i dopasowywać do stanu faktycznego na dzień egzekucji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył: Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych. Decyzja, której skarżący zarzuca nieważność dotyczy umorzenia zaległości podatkowej dokonanego w trybie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, poz. 926 z późn. zm.) – w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania tej decyzji. W myśl art. 67 § 1 tejże ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przepis ten został wskazany w podstawie prawnej decyzji z dnia 22 lipca 2002 r., na mocy której zaległość podatkowa skarżącego została umorzona skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem. Jednakże ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, jak i samej skargi wynika, iż w chwili wydawania w/w decyzji zaległość podatkowa skarżącego nie istniała, ponieważ została wyegzekwowana w trybie egzekucji administracyjnej. Zobowiązanie skarżącego względem Gminy z tytułu III raty podatku rolnego za 2001 r. wygasło z chwilą ściągnięcia tej należności w drodze egzekucji. Zatem w chwili orzekania w dniu 22 lipca 2002 r. przez Przewodniczącego Zarządu Gminy (a nie, jak błędnie wskazuje w skardze J.Ł. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, Wójta Gminy ) o umorzeniu zaległości podatkowej brak było przedmiotu postępowania – tejże właśnie zaległości podatkowej. W takiej sytuacji, zgodnie z przepisem art. 208 § 1 cyt. wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy decyzją umarza to postępowanie. W myśl przepisu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy wydana decyzja pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001 r., III SA 907/00, niepubl.). Zdaniem Sądu, z takim rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w przypadku umorzenia przez organ podatkowy zaległości podatkowej, która nie istnieje, ponieważ zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek ściągnięcia zaległości podatkowej w drodze egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjne w wyroku z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt III SA 181/00 (publ. Poradnik VAT 2001, nr 18, str. 49) stwierdził, iż umorzenie kwoty zaległości podatkowej zgodnie z żądaniem podatnika, gdy dotyczy kwoty wyższej od rzeczywistej stanowi o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Tym bardziej, zdaniem Sądu, za rażące naruszenie prawa należy uznać umorzenie nieistniejącej zaległości podatkowej. W tej sytuacji zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej naruszyły przepis art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i w tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1c i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Stefan Kowalczyk