I SA/Lu 354/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2020 r. sprawy ze skargi C. L. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2019 r. sygnatura akt I SA/Lu 268/19 w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty - oddala skargę o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] r. C. L. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty, zakończonego prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z 18 października 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 268/19, o oddaleniu skargi. W uzasadnieniu tej treści żądania skarżący wskazał, że w dniu 17 czerwca 2020 r. w Biurze Obsługi Interesantów tutejszego Sądu dowiedział się, że w sprawie sygn. akt I SA/Lu 268/19, zainicjowanej jego skargą na wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r., zostało mu przyznane prawo pomocy i że, sprawa ta została już prawomocnie zakończona, a ustanowiony z urzędu pełnomocnik po otrzymaniu pisemnego uzasadnienia wyroku nie podjął żadnych dalszych czynności. Skarżący stwierdził, że nie został przez pełnomocnika powiadomiony o terminie rozprawy ani o treści wydanego wyroku i w związku z tym, został pozbawiony możliwości przedstawienia Sądowi swoich argumentów, a także wniesienia środka zaskarżenia. W dalszej części skargi wyjaśnił, że jako osoba "nieubezwłasnowolniona" ma prawo zawrzeć umowę o odbiór śmieci z dowolnym podmiotem, który zaproponuje korzystniejsze warunki finansowe (wskazywał podmiot "J. "). Wyjaśnił również, że część śmieci utylizuje we własnym zakresie, w tym m.in. skoszoną trawę. Stąd też uznał za niezrozumiałe, że miałby uiszczać opłatę za odbiór śmieci Gminie [...]. Podsumowując skarżący wniósł o "wznowienie rozprawy" i zasądzenie zwrotu wyłudzonych przez Gminę nienależnych opłat za usługi śmieciowe. W piśmie z dnia 24 lipca 2020 r., złożonym na wezwanie sądu, pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu w sprawie sygn. akt I SA/Lu 268/19 wyjaśnił, że o terminie rozprawy wyznaczonym na 18 października 2019 r. nie zawiadamiał skarżącego, gdyż pozostawał w przekonaniu, że skarżący (z uwagi na jego postawę) zostanie o tym terminie również przez sąd poinformowany. Dodał jednocześnie, że był obecny na rozprawie i reprezentował skarżącego mimo, że nie miał z nim kontaktu. Pełnomocnik potwierdził również, że skarżący dowiedział się o wydaniu wyroku w jego sprawie ,dopiero podczas wizyty w Sądzie, w dniu 17 czerwca 2020 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że okoliczności wskazane w skardze o wznowienie postępowania nie mają wpływu na postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z [...] r., a w szczególności nie stanowią podstawy do wydania rozstrzygnięcia wskazanego w art. 245 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.). W piśmie z dnia 20 października 2020 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi o wznowienie postępowania sądowego, związane z brakiem należytego działania ustanowionego dla niego pełnomocnika z urzędu oraz brakiem możliwości osobistego udziału w rozprawie i przedstawienia Sądowi swojego stanowiska, co do opłaty za odbiór śmieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm. dalej jako "ustawa o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Lublin, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że na mocy zarządzenia nr 23/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. z § 3 tego rozporządzenia). Mając na uwadze powyższe, a także brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron oraz konieczność pilnego rozpoznania skargi w sprawie niniejszej – Sąd rozpoznał tę skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o covid, co poprzedził odwołaniem wyznaczonego w tej sprawie posiedzenia jawnego, o czym strony postępowania zostały zawiadomione. Zgodnie z art. 270 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Skarga o wznowienie postępowania podlega w pierwszej kolejności badaniu formalnemu, pod kątem tego, czy jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej przesłance (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Dopiero stwierdzenie, że spełnia ona wymogi formalne oraz została wniesiona w terminie, upoważnia Sąd do jej merytorycznego rozpoznania, przy czym stosownie do art. 282 § 1 p.p.s.a. granice rozpoznawanej ponownie sprawy zakreśla wskazana podstawa jej wznowienia. Odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W przypadku obu podanych przez skarżącego podstaw wznowienia, bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął się zatem od dnia, w którym dowiedział się on o wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyroku z dnia 18 października 2019 r w sprawie o sygnaturze I SA/Lu 268/19. Skarżący jako dzień rozpoczęcia biegu terminu wskazał 17 czerwca 2020 r., to jest dzień w którym, w biurze obsługi Sądu uzyskał informację o rozstrzygnięciu sprawy. Okoliczność tą potwierdził również w piśmie z 24 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu. Wobec braku jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania tego twierdzenia, Sąd uznał, że skarżący wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu 24 czerwca 2020 r., zachował ustawowy termin do dokonania tej czynności. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał brak należytej reprezentacji i związany z tym brak możliwości przedstawienia swoich racji na rozprawie, o której w związku z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu nie został powiadomiony. Okoliczności, z których skarżący wywodzi naruszenie jego praw i dające podstawy do wznowienia postępowania, zostały potwierdzone przez profesjonalnego pełnomocnika w powołanym wyżej piśmie z 24 lipca 2020 r. i wyczerpują przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu w sprawie nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, ponieważ skarżący powołał ustawowe przesłanki wznowieniowe oraz zachował termin do wniesienia przedmiotowej skargi, co potwierdza również treść wskazanego wyżej pisma jego pełnomocnika. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi stwierdzić trzeba, że wbrew argumentom skarżącego brak jest podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 268/19. Przypomnieć należy, że podstaw wznowienia postępowania związanych z brakiem należytej reprezentacji i pozbawieniem możliwości działania wskutek naruszenia prawa, autor skargi zdaje się upatrywać w sposobie działania pełnomocnika ustanowionego dla niego z urzędu. Sformułowane w skardze zarzuty koncentrują się na okolicznościach faktycznych udzielenia prawa pomocy i są związane w szczególności z tym, że wyznaczony pełnomocnik nie nawiązał z mocodawcą kontaktu, nie poinformował go o wyznaczonej na dzień 18 października 2019 r. terminie rozprawy, co uniemożliwiło mu osobisty w niej udział i przedstawienie Sądowi swoich racji i argumentów, a także pozbawiło go możliwości złożenia środka zaskarżenia od tego orzeczenia ("zażalenia", "apelacji"). Pełnomocnik złożył bowiem jedynie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego orzeczenia, nie wniósł natomiast skargi kasacyjnej ani opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Odnośnie pierwszej z powołanych przez stronę przesłanek wznowieniowych należy wskazać, że ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jest to pogląd ugruntowany i niekwestionowany w orzecznictwie, który Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela (por. przykładowo: postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04; postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 155/12; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 50/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SAB/Lu 26/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 369/13 oraz wyrok WSA w Lublinie z 22 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 14/20 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Korzystający z prawa pomocy może wystąpić do okręgowej rady adwokackiej z uzasadnioną prośbą o wyznaczenie innego adwokata w sprawie, jednakże taka decyzja rady jest autonomiczna i sąd nie ma jakichkolwiek uprawnień do podejmowania działań w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z 12 maja 2009 r., II OZ 409/09, LexPolonica nr 2224272). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że prezentowany przez skarżącego punkt widzenia może nawiązywać do potocznego rozumienia "nienależytej reprezentacji", jednak w języku prawnym ugruntowane jest stanowisko, że chodzi o przypadki braku lub wadliwego umocowania osoby, która miała być pełnomocnikiem, nie zaś o brak skutecznego działania w procesie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. W niniejszej sprawie bezsporne natomiast pozostaje, że adwokat [...] została prawidłowo ustanowiona pełnomocnikiem skarżącego. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik został wyznaczona do tej funkcji przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] na podstawie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 5 czerwca 2019 r. o przyznaniu skarżącemu praw pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, co stanowiło uwzględnienie jego wniosku. O fakcie wyznaczenia pełnomocnika w osobie adwokata [...] skarżący został przez Okręgową Radę Adwokacką poinformowany pismem z dnia 16 lipca 2019 r., podobnie jak o tym, że ustanowienie adwokata (...) w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa (art. 244 § 2 p.p.s.a.). Powyższe z kolei oznacza, że skarżący posiadał wiedzę o osobie wyznaczonej do jego reprezentowania, a tym samym posiadał możliwością podjęcia wskazanych wyżej działań w celu ewentualnego zgłoszenia zastrzeżeń, co do sposobu jej działania ustanowionego dla niego pełnomocnika. Podsumowując, zastrzeżenia mocodawcy do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika może stać się przyczyną wystąpień mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego (w tym przypadku - Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]), względnie podnoszenia roszczeń odszkodowawczych wobec samego pełnomocnika. Również druga z powołanych przez skarżącego podstaw wznowienia okazała się chybiona. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądowym, niemożność działania, czyli niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych, przy czym pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia w sprawie przepisów prawa przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2213/17, LEX nr 2730650; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2557/11, LEX nr 1167138). Tymczasem skarżący naruszenie prawa, z którego wywodzi skutek w postaci pozbawienia go możność obrony swoich praw, zarzuca nie Sądowi rozpoznającemu jego skargę w sprawie I SA/Lu 268/19, lecz reprezentującemu go w tej sprawie pełnomocnikowi. Ocena prawidłowości działania pełnomocnika ustanowionego z urzędu – jak już wyżej wskazano – nie należy natomiast do kompetencji sądu administracyjnego. Nie sposób natomiast stwierdzić naruszenia prawa przez Sąd w tym, iż skarżący nie został (bezpośrednio) powiadomiony o wyznaczonym na dzień 18 października 2019 r. terminie rozprawy. Wobec skutecznego ustanowienia dla skarżącego w tej sprawie pełnomocnika z urzędu, Sąd wszelką korespondencję dla skarżącego (w tym również zawiadomienie o terminie rozprawy) – stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. – zobowiązany był kierować do wyznaczonego pełnomocnika. Ubocznie wypada podkreślić, że adwokat [...] została o terminie rozprawy prawidłowo powiadomiona – zawiadomienie w tym przedmiocie doręczono jej skutecznie w dniu 17 września 2019 r. (potwierdzenie odbioru – k. 30 akt sprawy I SA/Lu 268/19). Co więcej, pełnomocnik wziął udział w posiedzeniu sądu i prezentując stanowisko w sprawie popierał skargę wnosząc o uchylenie decyzję I i II instancji (zob. protokół rozprawy - k. 37 akt sprawy I SA/Lu 268/19), a następnie złożyła wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wydanego orzeczenia. Odpis wyroku z uzasadnieniem został jej doręczony w dniu 18 listopada 2019 r. Wobec tych okoliczności nie sposób uznać, że skarżący został pozbawiony możności działania, w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a tym bardziej, że został pozbawiony takiej możności wskutek naruszenia prawa przez Sąd, który orzekał w jego sprawie. Z tych wszystkich względów skargę o wznowienie postępowania należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.