I SA/Wa 1283/20

SENTENCJA Sygn. akt I SA/Wa 1283/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. i A. M. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 435/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6.000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. M. i A. M. sumę pieniężną po 3.000 (trzy tysiące) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. M. i A. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] czerwca 2020 r. M. M. i A. M. (dalej jako skarżący) wystąpili ze skargą na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 435/15. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ww. wyrokiem Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wyznaczonego terminu organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, przyznanie na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w kwotach po 5000 złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego nie było możliwości zakończenia postępowania w ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 435/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg [...], pochodzącej z dawnej księgi hipotecznej [...], oznaczonej d. nr [...] o pow. [...] m2 - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do Urzędu [...] w dniu [...] grudnia 2015 r. (prezentata organu). Wyznaczony w wyroku termin na rozstrzygnięcie sprawy upłynął z dniem [...] lutego 2016 r. Organ we wskazanym terminie nie wydał decyzji w sprawie. Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już trzykrotnie grzywny tj. wyrokiem z 14 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 821/16 w wysokości 1000 (tysiąc) złotych, wyrokiem z 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 442/17 w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych oraz wyrokiem z 21 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1890/17 w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych, którym dodatkowo przyznano skarżącym od organu sumę pieniężną w kwotach po 1000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich. Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 16 października 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że prezydent został już trzykrotnie ukarany grzywną, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości sześciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ nadal nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, pomimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już trzykrotnie ukarał go grzywną za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, organ otrzymał odpis ostatniego wyroku wymierzającego grzywnę wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności [...] czerwca 2018 r., tj. ponad trzy dwa lata temu. Od tego czasu organ nadal nie podjął skutecznych działań zmierzających do zakończenia sprawy, jedynymi odnotowanymi czynnościami w tym okresie jest wystąpienie do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego, co nastąpiło przy piśmie z [...] listopada 2018 r. oraz wystąpienie do Wojskowego Biura Historycznego o nadesłanie zdjęć lotniczych, co nastąpiło przy piśmie z [...] stycznia 2019 r. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w jego rozpoznaniu oraz trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę i stwierdzających bezczynność w wykonaniu ww. wyroku z całą pewnością narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez prezydenta nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 3000 złotych. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego, które zostało zainicjowane ponad trzydzieści lat temu, jak również fakt, że jest to czwarty z kolei wyrok stwierdzający bezczynność po wyroku w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd przyznał na rzecz każdego ze skarżących sumę na podstawie art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z art. .14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).