I GZ 297/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 770/20 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 6 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 770/20 odmówił [...] (skarżącemu) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2020 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżący w skardze na ww. decyzję Prezesa ARiMR wniósł o wstrzymanie jej wykonania. Skarżący wskazał, że w oparciu o wydaną decyzję wszczęto wobec niego postępowanie egzekucyjne. Na skutek przymusowego wykonania decyzji dojdzie do utraty płynności finansowej gospodarstwa, co w sytuacji pogarszającej się sytuacji epidemiologicznej i kryzysu gospodarczego może doprowadzić do upadku gospodarstwa rolnego. Może również dojść do powstania po stronie skarżącego szkody majątkowej. Skarżący załączył do skargi upomnienie - wezwanie do uregulowania należności ustalonych w zaskarżonej decyzji. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podniósł, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków. Sąd podkreślił, że skarżący nie uzasadnił wniosku w kontekście przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadnia ani konieczność zwrotu kwoty pobranych środków finansowych, ani ewentualna egzekucja świadczenia. Skarżący nie uzasadnił, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w ww. przepisie. Na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zakwestionowanego orzeczenia nie przywołał żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać, że istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zabrakło konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji dotyczących sytuacji finansowej, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wstrzymania wykonania decyzji (np. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, deklaracji podatkowych czy też zindywidualizowanych informacji dot. obciążeń finansowych). Ocena przesłanek wstrzymania wykonania decyzji zależy od argumentacji przedstawionej przez autora wniosku, co oznacza, że konieczna jest spójne uzasadnienie, poparte faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które przekonają o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża wnioskodawcę. Lakoniczne stwierdzenie, że skutkiem przymusowego wykonania decyzji, ogłoszonego stanu epidemii i kryzysu gospodarczego będzie utrata płynności finansowej i upadek gospodarstwa rolnego nie przekonuje Sądu, że zastosowanie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji jest konieczne. Sąd I instancji podkreślił, że rodzaj obowiązku nałożonego na skarżącego, tj. zwrot nienależnie pobranych środków finansowych, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącemu kwoty pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że brak jest przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji wszczęcia postępowania egzekucyjnego obejmującego dochodzenie wierzytelności w kwocie 49 000 zł skierowanej do niemal wszystkich składników skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że nie chodzi o jakąkolwiek szkodę, lecz o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wbrew stanowisku skarżącego, w przypadku, gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji nakładającej na stronę obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej, kluczowe znaczenie ma relacja wysokości tej kwoty do sytuacji finansowej i majątkowej tej strony. Tylko w ten sposób można bowiem ocenić, czy szkoda związana z obowiązkiem uiszczenia tej kwoty będzie dla tejże strony znaczna, albo doprowadzi u tej strony do trudnych do odwrócenia skutków (np. konieczności znacznego ograniczenia lub zakończenia działalności) – tak też NSA w postanowieniu z 18 lipca 2019 r., sygn. akt I GZ 111/19. Wprawdzie rozpoznając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd uwzględnia - w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. - okoliczności wynikające z akt sprawy, jednak z uwagi na to, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to przede wszystkim na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka jest znaczna ([...]zł), jednak, aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżącego konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami, wskazującymi na spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący takich informacji nie przedstawił. Chodzi tu w szczególności o rzekomo wszczęte względem skarżącego postepowanie egzekucyjne. Do zażalenia nie dołączono żadnych dokumentów w tej mierze, zaś przy skardze znajduje się jedynie upomnienia organu. W tym miejscu należy zauważyć, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę lub skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie decyzji spowoduje automatycznie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskowanie takie uznać należy, co najmniej za przedwczesne wobec nieznajomości pełnej sytuacji finansowej skarżącego. Wobec tego zaniechania Sąd I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Również do zażalenia nie przedłożono żadnych dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową skarżącego. Nadal nie jest jasne, jakimi aktualnie środkami skarżący dysponuje. Końcowo należy wskazać, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży zatem takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.