Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I Ns 597/22

Common courts2025-11-26
Case number
I Ns 597/22
Judgment date
2025-11-26
Type
DECISION

Judges

Elżbieta Niebutkowska (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Judgment text

<p>Sygn. akt: I Ns 597/22</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 26 listopada 2025 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Elżbieta Niebutkowska</p> <p>Protokolant: straszy sekretarz sądowy <span class="anon-block">R. G.</span> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. S. (1)</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">S. T.</span>, <span class="anon-block">P. S. (2)</span>, <span class="anon-block">A. B.</span>, <span class="anon-block">R. M.</span>, <span class="anon-block">G. K.</span>, <span class="anon-block">T. M.</span>, <span class="anon-block">A. S. (1)</span> i <span class="anon-block">D. S.</span> </p> <p>o zasiedzenie własności nieruchomości</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->postanawia:</span> </p> <p>1.  oddalić wniosek;</p> <p>2.  stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.</p> <p>sędzia Elżbieta Niebutkowska</p> <p>Sygn. akt I Ns 597/22</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskiem z 30 czerwca 2022 roku <span class="anon-block">P. S. (1)</span> domagał się stwierdzenia z dniem <span class="anon-block">(...)</span> roku nabycia przez niego w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> składającej się z działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem ewidencyjnym (...)</span> o pow. <span class="anon-block">(...)</span> ha, wydzielonej z nieruchomości położonej w <span class="anon-block">K.</span> składającej się z działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem ewidencyjnym (...)</span>, dla której prowadzony był zbiór dokumentów nr <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W uzasadnieniu żądania wskazał, że w dniu 2 czerwca 1967 roku <span class="anon-block">M. S. (1)</span> darowała na rzecz swojego syna <span class="anon-block">H. S.</span> i jego żony <span class="anon-block">C. S.</span> plac położony we wsi <span class="anon-block">(...)</span> o obszarze <span class="anon-block">(...)</span> ara. Nieruchomość ta na planie uzyskała numer <span class="anon-block">(...)</span> – co wynika ze zbioru dokumentów nr <span class="anon-block"> (...)</span>. <span class="anon-block">H. S.</span> zmarł dnia <span class="anon-block">(...)</span>roku, a <span class="anon-block">C. S.</span> – dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku. Ich jedynym spadkobiercą jest syn <span class="anon-block">P. S. (1)</span>, co wynika z postanowień o stwierdzeniu nabycia spadków. Nieruchomość została podzielona na dwie części: jedną, użytkowaną przez <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, którzy posadowili na niej dom, budynki gospodarcze i mieszkali tam do śmierci, a po nich nieruchomość przejął ich syn <span class="anon-block">P. S. (1)</span>, który do dnia dzisiejszego tam zamieszkuje, użytkuje tę nieruchomość i traktuje, jak swoją własność, oraz drugą, która pozostawała w posiadaniu drugiego syna <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> - <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">(...)</span> i jego żony <span class="anon-block">J. S.</span>, a po ich śmierci w posiadaniu ich spadkobierczyń: <span class="anon-block">A. B.</span> i <span class="anon-block">R. M.</span> <em> <!-- --> (wniosek wraz z uzasadnieniem k. 3-5).</em> </p> <p>Uczestniczka <span class="anon-block">A. B.</span> wniosła o oddalenie wniosku podnosząc, że wnioskodawca nie spełnił ustawowych warunków do zasiedzenia, czyli nie posiadał nieruchomości nieprzerwanie jako posiadacz samoistny przez okres 30 lat. Zakwestionowała dołączoną do wniosku mapę do celów zasiedzenia oraz wskazała, że uczestnikiem winien być brat <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">R. W.</span> <span class="anon-block">S.</span> <em> <!-- -->(odpowiedź na wniosek k. 48-49).</em> </p> <p> <span class="anon-block">G. K.</span> w odpowiedzi na wniosek nie sprzeciwiła się wnioskowi pod warunkiem, że „nie spowoduje to zajętości drogi gminnej oznaczonej w ewidencji gruntów nr <span class="anon-block">działki (...)</span> położonej w obrębie <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>” <em> <!-- --> (odpowiedź na wniosek k. 51).</em> </p> <p>Uczestnicy: <span class="anon-block">S. T.</span> i <span class="anon-block">T. M.</span>, wezwani do wzięcia udziału w sprawie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 roku <em> <!-- -->(k.102v),</em> nie zajęli stanowiska w sprawie.</p> <p>Uczestnicy <span class="anon-block">A. S. (1)</span> i <span class="anon-block">P. S. (2)</span> wezwani do wzięcia udziału w sprawie postanowieniem z dnia 11 września 2023 roku <em> <!-- -->(k.147),</em> przyłączyli się do wniosku <em> <!-- -->(k. 193v).</em> </p> <p>Uczestniczka <span class="anon-block">D. S.</span>, wezwana do wzięcia udziału w sprawie postanowieniem z dnia 07 lipca 2025 roku <em> <!-- -->(k.210),</em> nie zajęła stanowiska w sprawie.</p> <p>W wyniku dokonanych ogłoszeń o toczącym się postępowaniu <em> <!-- -->(k. 198),</em> nie zgłosiły się osoby zainteresowane udziałem w sprawie i wynikiem rozstrzygnięcia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>W umowie darowizny zawartej dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">S. G.</span> za numerem Rep. <span class="anon-block"> A</span> <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, córka <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">M.</span>, wdowa, oświadczyła, że jest właścicielką placu położonego we wsi <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">(...)</span>, powiatu <span class="anon-block"> (...)</span>, o obszarze <span class="anon-block">(...)</span> m<sup> <!-- -->( 2)</sup> nabytego przed wojną na mocy aktu notarialnego od <span class="anon-block">G. K.</span> i powołała się na okazane notariuszowi zaświadczenie wydane przez G.R.N. w <span class="anon-block">K.</span> dnia 30 maja 1967 roku nr <span class="anon-block">(...)</span> oraz okazany plan wydany przez Powiatowe <span class="anon-block"> Biuro Geodezji i (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span>. <span class="anon-block">M. S. (1)</span> oświadczyła ponadto, że akt notarialny, na który się powołuje, zaginął w czasie wojny oraz, że działka jest niezabudowana, nie ma też urządzonej księgi wieczystej, ani zbioru dokumentów. Następnie <span class="anon-block">M. S. (1)</span> darowała synowi <span class="anon-block">H.</span> i synowej <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> opisaną działkę. <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">C. S.</span> z domu <span class="anon-block">Z.</span> zawarli związek małżeński w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku <em> <!-- --> (kopia aktu notarialnego k. 11-12, odpis skrócony aktu małżeństwa k. 23, dokumenty zawarte w Zbiorze dokumentów Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim k.121-131). </em> </p> <p>Nabywcy nieruchomości, <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 listopada 1967 roku, założyli dla nabytej nieruchomości, stanowiącej działkę budowlaną o obszarze <span class="anon-block">(...)</span> <sup> <!-- -->( )</sup> oznaczoną na planie numerem <span class="anon-block">(...)</span> Zbiór dokumentów o numerze <span class="anon-block"> (...)</span>. Do Zbioru dokumentów złożyli opisany plan oraz akt notarialny z dnia 22 czerwca 1967 roku sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">S. G.</span> za numerem Rep. <span class="anon-block"> A</span> <span class="anon-block"> (...)</span>. W Zbiorze dokumentów znajduje się też zaświadczenie wydane przez Biuro Gromadzkiej Rady Narodowej w <span class="anon-block">K.</span>, z którego wynika, że <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, zamieszkała w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span>, jest właścicielką placu o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> <sup> <!-- -->( )</sup> oznaczonego na planie numerem <span class="anon-block">(...)</span>, położonego w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span>, bliżej przedstawionego na planie sporządzonym w <span class="anon-block">(...)</span> roku przez inż. geodetę <span class="anon-block">H. Ł.</span>. Dalej wskazano w zaświadczeniu, że plac ten został nabyty przed wojną z gruntów gromadzkich od gminy w <span class="anon-block">K.</span>. Postanowieniem notariusza <span class="anon-block">S. G.</span> z Państwowego Biura Notarialnego w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 26 czerwca 1967 roku Nr <span class="anon-block">(...)</span> (k. 125) dla nieruchomości położonej we wsi <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">K.</span>, powiat <span class="anon-block">O.</span>, stanowiącej działkę budowlaną obszaru <span class="anon-block">(...)</span> metrów kwadratowych, oznaczoną na załączonym do wniosku planie numerem <span class="anon-block">(...)</span> urządzono zbiór dokumentów, który oznaczono numerem <span class="anon-block"> (...)</span> oraz złożono do tego zbioru określone w tym postanowieniu dokumenty:</p> <p>- wypis umowy darowizny sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> dnia 22 czerwca 1967 roku Nr Rep <span class="anon-block"> (...)</span>,</p> <p>- zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 30 maja 1967 roku, Nr <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>- plan wydany przez Powiatowe Biuro Geodezji w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 06 czerwca 1967 roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C. S.</span> do założonego zbioru dokumentów dołączyli również zaświadczenie wydane przez <span class="anon-block"> Bank (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">S.</span>, który zaświadczał, że w ramach pomocy państwa dla budownictwa mieszkaniowego ze środków własnych ludności małżonkom <span class="anon-block">S.</span> został udzielony kredyt w kwocie 40 000 zł na budowę domu jednorodzinnego na nieruchomości znajdującej się w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span>, dla której został założony zbiór dokumentów nr <span class="anon-block"> (...)</span>, który zostanie spłacony w okresie 25 lat. Postanowieniem z dnia 30 listopada 1967 roku wydanym przez notariusza <span class="anon-block">J. K.</span> z Państwowego Biura Notarialnego w <span class="anon-block">O.</span> wniosek z dnia 22 listopada 1967 roku wraz z zaświadczeniem <span class="anon-block"> Banku (...)</span> oraz dowodem wpłaty kwoty 723 zł zostały złożone do Zbioru dokumentów. Wpisana na podstawie tego wniosku hipoteka została wykreślona postanowieniem notariusza <span class="anon-block">L. K.</span> z Państwowego Biura Notarialnego w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 30 stycznia 1985 roku</p> <p> <em> <!-- -->(wyciąg ze zbioru dokumentów k. 13, dokumenty zawarte w Zbiorze dokumentów Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim k.121-131).</em> </p> <p>Decyzją z dnia 23 kwietnia 1992 roku, nr GA <span class="anon-block"> (...)</span>, w operacie ewidencji gruntów miasta <span class="anon-block">K.</span> zostały wprowadzone zmiany polegające na tym, że do pozycji rej. nr <span class="anon-block">(...)</span> figurującej na rzecz władającego gruntem o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha <span class="anon-block">R. S.</span>, syna <span class="anon-block">W.</span>, została dopisana jego żona <span class="anon-block">J. S.</span>, córka <span class="anon-block">S.</span> oraz współwładający <span class="anon-block">H. S.</span>, syn <span class="anon-block">W.</span> i jego żona <span class="anon-block">C. S.</span>, córka <span class="anon-block">P.</span>. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że stan władania został ustalony w latach 1966-68 i nie jest zgodny z aktualnym stanem faktycznym. Na podstawie zeznań stron oraz dokumentów załączonych w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że działkę w roku <span class="anon-block">(...)</span> otrzymała pani <span class="anon-block">M. K.</span>, tj. babka <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>, na mocy umowy dzierżawy bezterminowej od wójta <span class="anon-block">G. K.</span> z dnia 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku pod budowę budynku mieszkalnego. Po śmierci dzierżawcy działkę tę objęła we władanie córka – <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, tj. matka <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>. W <span class="anon-block">(...)</span> roku na działce tej wybudowali się <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, a następnie po rozebraniu starego domu w <span class="anon-block">(...)</span> roku do budynku dobudował się brat <span class="anon-block">H. S.</span> z żoną <span class="anon-block">C.</span>, a więc w czasie ustalania stanu władania <span class="anon-block">działką numer (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha faktycznie władali nią <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span> wraz z małżonkami (<em> <!-- --> decyzja wraz z postanowieniem o sprostowaniu i zawiadomieniem o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów k. 97).</em> </p> <p>W wyniku dokonanych zmian, w Starostwie Powiatowym w <span class="anon-block">O.</span> prowadzony jest rejestr gruntów dla działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, gdzie jako posiadacze samoistni wpisani byli: <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> do ½ części oraz <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> do ½ części, a aktualnie jako posiadacze samoistni wpisani się: <span class="anon-block">H. S.</span> do ¼ części, <span class="anon-block">P. S. (1)</span> do ¼ części oraz <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> do ½ części (<em> <!-- -->wypis z rejestru gruntów z 16 lipca 2012 roku k. 24, z dnia 21 lipca 2023 roku k. 132, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 133). </em> </p> <p>Starostwo Powiatowe w <span class="anon-block">O.</span> nie posiada dokumentów potwierdzających własność jakichkolwiek osób fizycznych, czy prawnych, w stosunku do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> <em> <!-- -->(pismo k. 138).</em> </p> <p>Na podstawie umowy zawartej dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku pomiędzy pełnomocnikami miasta <span class="anon-block">K.</span> działającymi w imieniu i na jego rzecz, a <span class="anon-block">M.</span> <em> <!-- -->primo voto</em> <span class="anon-block">S.</span> <em> <!-- -->secundo voto </em> <span class="anon-block">K.</span>, została zawarta umowa, na podstawie której pełnomocnicy miasta wydzierżawili <span class="anon-block">M. K.</span> plac pod budowę domu na <span class="anon-block">P.</span> w ilości 30 łokci kwadratowych za sumę 15 000 marek na okres od 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku do 13 lutego 1924 roku oraz ustalono, że po tej dacie dzierżawa będzie określana wspólnie między pełnomocnikami miasta <span class="anon-block">K.</span>, a dzierżawczynią. Wskazano też, że dzierżawa jest bezterminowa, a <span class="anon-block">M. K.</span> ma prawo korzystać całkowicie z opisanych w umowie łokci ziemi <em> <!-- -->(kopia umowy k. 192).</em> </p> <p>W wyniku przeprowadzonych prac geodezyjnych, geodeta uprawniony <span class="anon-block">M. S. (2)</span> dokonał podziału geodezyjnego <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha w ten sposób, że podzielił ją na <span class="anon-block">działki oznaczone numerami (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha i <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha, tj. o łącznej powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha. Różnica w powierzchni <span class="anon-block">działki ewidencyjnej (...)</span>, a sumą powierzchni <span class="anon-block">działek nr (...)</span> powstałych po podziale wynikła na skutek analitycznego obliczenia powierzchni działek w ustalonych granicach. Geodeta uprawniony <span class="anon-block">M. S. (2)</span> ustalił granice na podstawie istniejącego stanu, na podstawie ewidencji gruntów oraz według ustaleń dokonanych na gruncie w dniu 24 czerwca 2014 roku. W wyniku przeprowadzonych prac w dniu 24 czerwca 2014 roku sporządził mapę do celów zasiedzenia, która w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego w Starostwie Powiatowym w <span class="anon-block">O.</span> za numerem <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">Działka nr (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha zawiera się w granicach oznaczonych na mapie punktami granicznymi: <span class="anon-block">(...)</span> i odpowiada <span class="anon-block">działce oznaczonej numerem (...)</span> opisanej w umowie darowizny zawartej dnia 22 czerwca 1967 roku w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">S. G.</span> za numerem Rep. <span class="anon-block"> A</span> <span class="anon-block"> (...)</span> oraz pokazanej na planie wydanym przez Powiatowe <span class="anon-block"> Biuro Geodezji i (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 06 czerwca 1967 roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span> <em> <!-- --> (mapa do celów zasiedzenia sporządzona dnia 24 czerwca 2014 roku przyjęta do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span> k. 15).</em> </p> <p> <span class="anon-block">H. S.</span> zmarł dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku i spadek po nim nabyła żona <span class="anon-block">C. S.</span> oraz syn <span class="anon-block">P. S. (1)</span> po ½ części każde z nich <em> <!-- --> (kopia postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Św. z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> k. 13v, oryginał w dołączonych aktach <span class="anon-block">(...)</span>). </em> <span class="anon-block">C. S.</span> zmarła dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku i spadek po niej nabył syn <span class="anon-block">P. S. (1)</span> w całości. <span class="anon-block">P. S. (1)</span> w dniu <span class="anon-block">(...)</span> zawarł związek małżeński z <span class="anon-block">D. S.</span> <em> <!-- --> (kopia postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Św. z dnia 28 sierpnia 2014 roku w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> k. 14, oryginał w dołączonych aktach <span class="anon-block">(...)</span>, odpis skrócony aktu małżeństwa k. 223).</em> </p> <p>Działka oznaczona <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha przylega bezpośrednio do <span class="anon-block">działki oznaczonej numerem (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha. Granica między działkami przebiega po murach budynków znajdujących się na obydwóch działkach. Na <span class="anon-block">działce numer (...)</span>, będącej w posiadaniu <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, a po nich syna <span class="anon-block">P. S. (1)</span>, znajdują się trzy, połączone ze sobą budynki mieszkalne. Obecnie w domu mieszkalnym na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> zamieszkuje córka <span class="anon-block">P. S. (1)</span> <span class="anon-block">A. S. (1)</span> wraz z rodziną, bowiem <span class="anon-block">P. S. (1)</span> wraz z żoną <span class="anon-block">D.</span> około 15 lat temu wyprowadzili się do <span class="anon-block">O.</span>. Z kolei na <span class="anon-block">działce numer (...)</span> znajduje budynek mieszkalny i budynek wykorzystywany jako komórka, będące w posiadaniu <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> maż. <span class="anon-block">S.</span>, a po nich ich śmierci w 2014 i 2015 roku, ich córek: <span class="anon-block">A. B.</span> i <span class="anon-block">R. M.</span>, przy czym żadna z nich aktualnie nie zamieszkuje w wybudowanym przez rodziców domu, dom od 2015 roku stoi niezamieszkany <em> <!-- --> (mapa do celów zasiedzenia sporządzona dnia 24 czerwca 2014 roku przyjęta do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span> k. 15).</em> </p> <p>Budynki na działce sprzed jej geodezyjnego podziału, tj. na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> stawiała <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, matka <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">H.</span> rodz. <span class="anon-block">S.</span>. <span class="anon-block">M. S. (1)</span> miała jeszcze jednego syna – <span class="anon-block">W. S.</span>. Budynek mieszkalny postawiony przez <span class="anon-block">M. S. (1)</span> usytuowany był od strony <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, na części działki obecnie wydzielonej jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span> będąca w posiadaniu <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>. Dom był drewniany, składał się z trzech pomieszczeń. Był to dom rodzinny rodziny <span class="anon-block">S.</span>, w którym zamieszkiwała <span class="anon-block">M. S. (1)</span> i jej synowie. Po tym, jak <span class="anon-block">M. S. (1)</span> wyraziła synowi zgodę na rozebranie części tego domu, po jego rozebraniu, <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> prostopadle do ulicy wybudowali nowy budynek mieszkalny, w którym zamieszkali. Było to koło 1955 roku. Następnie w latach sześćdziesiątych drugi syn <span class="anon-block">M. H.</span> <span class="anon-block">S.</span> wraz z żoną <span class="anon-block">C.</span>, za zgodą <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, przy pomocy jej i brata <span class="anon-block">W. S.</span>, rozebrali drugą część starego, drewnianego domu i na drugiej części działki, obecnie wydzielonej jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span> wybudowali własny budynek mieszkalny, poprzez „dostawienie” go do budynku zajmowanego przez <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>. W tym czasie do rodzinny opuścił <span class="anon-block">W. S.</span> i wyjechał poza <span class="anon-block">O.</span>. W tym też czasie został sporządzony opisany akt notarialny z dnia 22 czerwca 1967 roku, na podstawie którego <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, darowała synowi <span class="anon-block">H.</span> i synowej <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> działkę składającą się z placu położonego we wsi <span class="anon-block">(...)</span> o obszarze <span class="anon-block">(...)</span> m<sup> <!-- -->( 2)</sup>.</p> <p> <span class="anon-block">M. S. (1)</span> zmarła <span class="anon-block">(...)</span> roku. Nie zostało przeprowadzone po niej postępowanie spadkowe <em> <!-- -->(notatka urzędowa k. 137). </em>Dom postawiony przez <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C. S.</span> jest częściowo murowany, częściowo drewniany, dach jest pokryty blachą. W środku są trzy pokoje, jeden bardzo duży i dwa mniejsze oraz kuchnia i łazienka. Od <span class="anon-block">ulicy (...)</span> nieruchomość jest ogrodzona, a od strony północnej ogrodzenie stanowi mur. Aktualnie w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> zamieszkuje córka <span class="anon-block">P. A.</span> <span class="anon-block">S.</span> wraz z rodziną. <span class="anon-block">P. S. (1)</span> wraz z żoną <span class="anon-block">D. S.</span> około 15 lat temu wyprowadzili się z tego domu i zamieszkali w <span class="anon-block">O.</span>. <span class="anon-block">A. S. (1)</span> wykonała w środku niezbędne remonty, a na zewnątrz zmieniła ogrodzenie, ułożyła kostkę brukową, dobudowała pomieszczenia <em> <!-- -->(wyjaśnienia <span class="anon-block">P. S. (1)</span> k. 99v-100, wyjaśnienia <span class="anon-block">A. B.</span> k.100-101v, zeznania świadka <span class="anon-block">A. T.</span> k. 101v-102v, pismo k.111).</em> </p> <p>Stan faktyczny niniejszej sprawy sąd ustalił na podstawie wymienionych dokumentów, także złożonych w formie kserokopii, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, a sąd nie znalazł podstaw by odmówić im tego przymiotu. Sąd oparł się na zeznaniach przesłuchanego świadka <span class="anon-block">A. T.</span>, uznając je za wiarygodne. Ponadto stan faktyczny w szerokim zakresie pozostawał bezsporny pomiędzy uczestnikami. Spór sprowadzał się bowiem do ustalenia, czy <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, stawająca do umowy darowizny objętej aktem notarialnym z dnia 22 czerwca 1967 roku, była właścicielką darowanej <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> nieruchomości.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 k.c.</a> <em> <!-- -->Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).</em> </p> <p> <em> <!-- -->§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.</em> </p> <p>Zasiedzenie jest – obok przemilczenia, przedawnienia i terminów zawitych (prekluzji) – jedną z postaci dawności. Instytucje objęte tym pojęciem wiążą powstanie skutków prawnych z upływem czasu. Zasiedzenie własności nieruchomości prowadzi do nabycia prawa podmiotowego o charakterze bezwzględnym przez podmiot dotychczas nieuprawniony. W konsekwencji postanowienie o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie nie może zastępować braku tytułu własności, którym właściciel uprzednio dysponował, a który np. zagubił. Podobnie spadkobierca właściciela nieruchomości może co najwyżej nabyć przez zasiedzenie udział we współwłasności ponad swój udział, który nabył z tytułu dziedziczenia. Stanowisko to należy uznać za utrwalone zarówno w judykaturze, jak i doktrynie</p> <p>Podobna sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Analiza przedstawionych sądowi dokumentów wskazuje bowiem, że rodzicom wnioskodawcy <span class="anon-block">P. S. (1)</span>, <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> przysługiwał tytuł własności do nieruchomości objętej wnioskiem, a składającej się z działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha. Z kolei wnioskodawca <span class="anon-block">P. S. (1)</span>, który wnosił o stwierdzenie nabycia własności tej nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem <span class="anon-block">(...)</span> roku na swoją rzecz – jest jedynym spadkobiercą <span class="anon-block"> (...)</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Przede wszystkim należy więc wskazać, że <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, czyli nabywcy nieruchomości na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 1967 roku zawartego w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">S. G.</span> za numerem Rep. <span class="anon-block"> A</span> <span class="anon-block"> (...)</span>, założyli dla nabytej nieruchomości, stanowiącej działkę budowlaną o obszarze 2 art. 66m<sup> <!-- -->2</sup> oznaczoną na planie numerem <span class="anon-block">(...)</span> Zbiór dokumentów o numerze <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Podstawą do założenia zbioru dokumentów i złożenia do niego m.in. aktu notarialnego z 22 czerwca 1967 roku były między innymi przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570321" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 321 ()">dekretu z dnia 11 października 1946 roku Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych</a> (Dz.U. z 1946 roku, Nr 57, poz. 321). Jego art. LVII § 1 stanowił, że dla nieruchomości, które nie mają urządzonych ksiąg wieczystych albo których księgi zaginęły lub uległy zniszczeniu, będą aż do chwili założenia ksiąg prowadzone we właściwych sądach zbiory dokumentów przeznaczone do składania wniosków i dokumentów dotyczących tych nieruchomości. W przeciwieństwie do obecnie obowiązującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 123;art. 123 ust. 1)">art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece</a>, zwanej dalej u.k.w.h. (t.j. Dz.U. z 2025 roku, poz. 341), który zawęża możliwość składania nowych dokumentów do istniejących zbiorów do dokumentów dotyczących ograniczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> i ograniczeń w rozporządzaniu tymi nieruchomościami (zatem wyłącza dokumenty własnościowe, bo takie powinny być podstawą do założenia księgi wieczystej), ówcześnie obowiązujący art. LVII w/w dekretu nie zawierał takiego zawężenia, co umożliwiało składanie do zbioru dokumentów także dokumentów własnościowych (wskazujących na nabycie własności nieruchomości, także pochodne). W stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ()">ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece</a> zbiory dokumentów odgrywały większe znaczenie niż obecnie, a o tym, czy w oparciu o dokument własnościowy (dotyczący nabycia własności) zakładano księgę wieczystą, czy zbiór dokumentów, decydował zakres wniosku (ksiąg wieczystych nie zakładano bowiem z urzędu), a nie treść tego dokumentu własnościowego. O w praktyce równorzędnym charakterze zbioru dokumentów i księgi wieczystej <em> <!-- -->(za wyjątkiem zagadnienia rękojmi, o czym niżej oraz niektórych praw wymienionych w art. LX tego dekretu),</em> świadczy regulacja art. LVIII dekretu, zgodnie z którą w przypadkach, gdy przepisy obowiązujące przewidują wpis do księgi wieczystej, osoba, która w razie istnienia księgi byłaby uprawniona do złożenia wniosku o wpis, może złożyć we właściwym sądzie odpowiednie dokumenty wraz z wnioskiem o złożenie ich do zbioru dokumentów (§ 1). Co więcej, do postępowania w przedmiocie wniosku o złożenie dokumentów do zbioru dokumentów stosowało się odpowiednio przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570320" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo o księgach wieczystych - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320 ()">prawa o księgach wieczystych</a> (§ 2). Szczególnego podkreślenia wymaga regulacja art. LIX tego dekretu, zgodnie z którą złożenie dokumentów do zbioru na podstawie postanowienia sądu ma wszelkie skutki wpisu w księdze wieczystej, wyjąwszy skutki przewidziane w przepisach dotyczących rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Potwierdzeniem takiego charakteru zbiorów dokumentów w stanie prawnym obowiązującym do 1982 roku jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 1946 roku o urządzeniu i prowadzeniu zbioru dokumentów oraz postępowaniu w przedmiocie składania dokumentów (Dz.U. z 1946 roku, Nr 66, poz. 368). Z jego §15 wynikało, że sąd zarządzi złożenie do zbioru, gdy przedstawione dokumenty uzasadniają wpis do księgi wieczystej. Oznacza to, że wymogi złożenia dokumentów do zbioru były takie same jak do założenia księgi wieczystej i dokonania w niej stosownego wpisu (co dotyczy także wpisu własnościowego). O tym, że w praktyce zbiory dokumentów były zrównane z księgami wieczystymi jeśli chodzi o dokumentowanie tytułu własności nieruchomości, świadczy też <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19570390175" title="Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego - Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 175 ()">ustawa z dnia 13 lipca 1957 roku o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego</a> (Dz.U. z 1957 roku, Nr 39, poz. 175). W oparciu o zapisy tej ustawy były złożone do przedmiotowego zbioru dokumentów dokumenty związane z zaciągnięciem przez <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> kredytu na budowę domu, a z art. 1 tej ustawy wynikało, że pożyczki te podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu na nieruchomości stanowiącej własność pożyczkobiorcy (a nie tylko będących w jego posiadaniu), przy czym chodziło zarówno o nieruchomości mające urządzoną księgę wieczystą, jak i takie, dla których prowadzony był zbiór dokumentów (por. art. 2 tej ustawy).</p> <p>Choć po wejściu w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ()">ustawy z 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece</a> znaczenie zbiorów dokumentów uległo ograniczeniu (nie przyjmowano już do takich zbiorów nowych dokumentów wskazujących na zmianę stanu prawnego nieruchomości, bo wówczas konieczne było założenie księgi wieczystej zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 124;art. 124 ust. 2)">art. 124 ust. 2</a> u.k.w.h. i taka sytuacja jest do chwili obecnej), to co do dokumentów własnościowych złożonych wcześniej zachowano regulacje dotyczące skutków ich ujawnienia w zbiorze. Mianowicie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 123;art. 123 ust. 2)">art. 123 ust. 2</a> u.k.w.h. wynika, że złożenie dokumentów do zbioru na podstawie postanowienia sądu rejonowego ma wszelkie skutki wpisu w księdze wieczystej, z wyjątkiem przewidzianych w przepisach o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, chyba że przepis szczególny dotyczący rękojmi stanowi inaczej. W piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że zbiór dokumentów nie jest fizycznym zestawem dokumentów, a urządzeniem prawnym w ograniczonym zakresie będącym surogatem księgi wieczystej, dlatego składane dokumenty muszą mieć takie walory prawne, jak dokumenty będące podstawą wpisów w księdze (por. Edward Warzocha, artykuł Przeszkody do wpisów w księgach wieczystych, Rejent 1996.7-8.51).</p> <p>Skutki zastosowania do zbioru dokumentów dawniej art. LIX dekretu, a obecnie art. 123 ust. 2 u.k.w.h. są takie, że z faktu przyjęcia do takiego zbioru dokumentu własnościowego w oparciu o postanowienie sądu wynika m.in. domniemanie zgodności stanu prawnego wynikającego z tego dokumentu z rzeczywistym stanem prawnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> u.k.w.h., a dawniej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 18;art. 18 § 1)">art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 roku Prawo rzeczowe</a>, Dz.U. z 1946 roku, Nr 57, poz. 319). Jest to konsekwencja tego, że takie złożenie ma wszelkie skutki wpisu do księgi wieczystej, wyłączając rękojmię. Potwierdzeniem tego, że domniemanie to dotyczy także dokumentów własnościowych i generalnie problematyki kto jest właścicielem nieruchomości, jest stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniu z dnia 5 listopada 2003 roku, IV CK 199/02, zgodnie z którym :</p> <p>1. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011021122" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów - Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1122 (§ 20;§ 20 ust. 3)">§ 20 ust. 3 rozporządzenia z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów</a> (Dz. U. Nr 102, poz. 1122) nie ma charakteru „technicznego”, jest natomiast konsekwencją regulacji zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011021122" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów - Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1122 (art. 123)">art. 123</a> u.k.w.h. Wobec tego, że zamieszczenie w zbiorze dokumentów aktu notarialnego nabycia własności nieruchomości korzysta z domniemania, iż stan ten jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym, osoba korzystająca z tego domniemania nie ma obowiązku dołączenia do wniosku o wpis prawa własności (swojego lub nabywcy) w księdze wieczystej, dokumentów stwierdzających „pierwotne” nabycie własności.</p> <p>2. Sąd rozpoznając wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności nabywcy, który nabył nieruchomość od osoby, ujawnionej w zbiorze dokumentów jako właściciel, musi uwzględnić domniemanie, iż prawo własności ujawnione w zbiorze dokumentów jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym i traktować taką osobę jak właściciela, dopóki nie zostanie obalone, w stosownym trybie, domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3</a> u.k.w.h. Zakres kognicji Sądu, określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626;art. 8;art. 8 § 2)">art. 626 8 § 2 k.p.c.</a>, nie pozwala mu ani na pomijanie ani na obalanie powyższego domniemania i kwestionowanie prawa własności zbywcy, ujawnionego w zbiorze dokumentów.</p> <p>Stanowisko to zostało wyrażone na kanwie takiego stanu faktycznego, w którym zbywcy nieruchomości powołali się na dokument własnościowy złożony do zbioru dokumentów, jako podstawę prawną przysługiwania im prawa własności, a sądy dwóch instancji odmówiły założenia dla takiej nieruchomości księgi wieczystej i ujawnienia w niej jako właściciela nabywcy (uznając, że sprzedający nie przedstawili tytułu własności zbywanej nieruchomości, bowiem w zbiorze dokumentów nie było dokumentu stanowiącego pierwotny tytuł własności). Odwołały się w swojej argumentacji do obowiązku zbadania, czy załączone do zbioru dokumentów akty potwierdzają pierwotne nabycie własności nieruchomości, od którego zależy skuteczność nabycia własności przez wnioskodawcę ubiegającego się o wpis swojego prawa własności do księgi wieczystej. Sąd Najwyższy nie podzielił tego stanowiska, właśnie z uwagi na znaczenie złożenia do zbioru dokumentu w oparciu o postanowienie sądu oraz brzmienie art. 123 ust. 3 u.k.w.h. Wyraźnie wskazał, że do praw ujawnionych w zbiorze dokumentów stosuje się domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Domniemanie to dotyczy wszystkich praw ujawnionych w zbiorze, w tym także prawa własności. Dodał, że ta sama zasada obowiązywała w oparciu o przepisy art. LIX w zw. z art. LVII i art. LVIII dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570320" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo o księgach wieczystych - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320 ()">prawo o księgach wieczystych</a> (Dz. U. Nr 57, poz. 321 ze zm.). Jak wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 27 maja 1958 r. 2 Cr.504/57 (OSPiKA 1960/5/115) złożenie dokumentu do zbioru dokumentów korzystało także między innymi z domniemania ustanowionego przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 18;art. 18 § 1)">art. 18 § 1 prawa rzeczowego</a>, z którego wynika, że ujawnione w zbiorze prawo odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu. Jeśli więc w zbiorze dokumentów ujawnione zostało nabycie własności nieruchomości przez określone osoby, powinny być one uważane za właścicieli nieruchomości aż do czasu obalenia powyższego domniemania. Odmienne stanowisko prowadziłoby, w ocenie Sądu Najwyższego, do pozbawienia wszelkiego znaczenia instytucji złożenia dokumentu do zbioru, stanowiącej w zakresie wyżej wskazanym, odpowiednik księgi wieczystej (rozważania zaczerpnięte z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 02 października 2019 roku w sprawie sygn. akt II Ca 880/19).</p> <p>Odnosząc te poglądy, podzielane w pełni przez sąd orzekający w niniejszej sprawie, do stanu faktycznego obecnej sprawy, wskazać należy, że postanowieniem notariusza <span class="anon-block">S. G.</span> z Państwowego Biura Notarialnego w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 26 czerwca 1967 roku Nr <span class="anon-block">(...)</span> (k. 125) dla nieruchomości położonej we wsi <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">(...)</span>, powiat <span class="anon-block">O.</span>, stanowiącej działkę budowlaną obszaru <span class="anon-block">(...)</span> metrów kwadratowych, oznaczoną na załączonym do wniosku planie numerem <span class="anon-block">(...)</span> urządzono zbiór dokumentów, który oznaczono numerem <span class="anon-block"> (...)</span> oraz złożono do tego zbioru określone w tym postanowieniu dokumenty, w tym:</p> <p>- wypis umowy darowizny sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> dnia 22 czerwca 1967 roku Nr Rep <span class="anon-block"> (...)</span>, na mocy której <span class="anon-block">M. S. (1)</span> darowała <span class="anon-block">H. S.</span>, synowi <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">M.</span> oraz jego żonie <span class="anon-block">C. S.</span>, córce <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">M.</span>, na współwłasność w równych częściach, należącą do niej i opisaną w tym postanowieniu nieruchomość. Z przywołanego aktu notarialnego z 22 czerwca 1967 roku wynika, że <span class="anon-block">M. S. (1)</span> daruje synowi swemu i synowej <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> tę nieruchomość, a <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> darowiznę tę przyjęli (§ 3)</p> <p>- zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 30 maja 1967 roku, Nr <span class="anon-block">(...)</span>. Z zaświadczenia tego wynika, że <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, zamieszkała w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span>, jest właścicielką placu o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> <sup> <!-- --> </sup> oznaczonego na planie numerem <span class="anon-block">(...)</span>, położnego w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span>, bliżej przedstawionego na planie sporządzonym w 1967 roku przez inż. geodetę <span class="anon-block">H. Ł.</span>. Dalej wskazano w zaświadczeniu, że plac ten został nabyty przed wojną z gruntów gromadzkich od gminy w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>- plan wydany przez Powiatowe Biuro Geodezji w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 06 czerwca 1967 roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Nie budzi zatem wątpliwości, że z faktu przyjęcia do zbioru dokumentów opisanego aktu notarialnego, jak też z przyjęcia do zbioru dokumentów opisanego zaświadczenia i planu, wynika domniemanie zgodności jego treści z rzeczywistym stanem prawnym, zatem tego, że zbywczyni <span class="anon-block">M. S. (1)</span> przysługiwał tytuł własności przedmiotowej nieruchomości, który został przeniesiony na <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Jeśli chodzi o konsekwencje tego domniemania, to odwołać się należy do regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 234)">art. 234 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> Zgodnie z nią domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd, mogą być jednak obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza. Przyjmuje się, że domniemania prawne zmieniają rozkład ciężaru dowodu określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> Na stronie, która kwestionuje wniosek domniemania, spoczywa ciężar dowodu (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 sierpnia 2017 roku, IV CSK 609/16). Utrwalone jest stanowisko, że z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> u.k.w.h wynika nakaz skierowany do organu stosującego prawo (sądu, organu administracji itd.). Gdy określone prawo podmiotowe jest ujawnione w księdze wieczystej (odpowiednio: gdy wynika z dokumentu przyjętego do zbioru dokumentów), organ ten powinien uznać za udowodnione, że informacje dotyczącego tego prawa, które zamieszczono w księdze wieczystej (także w zbiorze dokumentów), odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu. Powinien zatem uznać treść wpisu tego prawa za wiarygodną. Konsekwencją obowiązywania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> u.k.w.h jest to, że nikt nie może żądać od osoby, której prawo ujawniono w księdze wieczystej (a w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 ust. 3)">art. 123 ust. 3</a> u.k.w.h. także w zbiorze dokumentów), aby swoje prawo lub jego treść wykazywała za pomocą dalszych dowodów (por. Tomasz Czech Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, LexisNexis 2014, komentarz do art. 3). Ciężar obalenia domniemania wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> u.k.w.h. spoczywa na tym, kto twierdzi, że stan prawny nieruchomości wynikający ze wpisu (w tym wypadku z faktu złożenia dokumentu do zbioru dokumentów) jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.</p> <p>Przyjąć zatem należy, że ten ciężar dowodowy spoczywał na uczestnikach, w tym na uczestniczce <span class="anon-block">A. B.</span>, która twierdziła w niniejszym postępowaniu, że stawającej do aktu notarialnego <span class="anon-block">M. S. (1)</span> nie przysługiwał tytuł własności do nieruchomości, którą darowała na rzecz <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, bowiem jej poprzedniczka prawna – matka <span class="anon-block">M. S. (3)</span> – nie była właścicielką tej nieruchomości, a wyłącznie jej dzierżawcą na podstawie umowy dzierżawy bezterminowej z dnia 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku. Do obalenia tego domniemania konieczne było wykazanie, że <span class="anon-block">M. S. (1)</span> takiego tytułu własności nie posiadała. Uczestniczka dołączyła więc do akt sprawy dwa dokumenty wskazujące na taką okoliczność. Pierwszy z nich to umowa zawarta dnia 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku pomiędzy pełnomocnikami miasta <span class="anon-block">K.</span> działającymi w imieniu i na jego rzecz, a <span class="anon-block">M.</span> <em> <!-- --> primo voto</em> <span class="anon-block">S.</span> (pisownia oryginalna) <em> <!-- --> secundo voto </em> <span class="anon-block">K.</span>, na podstawie której pełnomocnicy miasta wydzierżawili bezterminowo <span class="anon-block">M.</span> <em> <!-- --> primo voto</em> <span class="anon-block">S.</span> <em> <!-- --> secundo voto </em> <span class="anon-block">K.</span> plac pod budowę domu na <span class="anon-block">P.</span> w ilości 30 łokci kwadratowych za sumę 15 000 marek na okres od 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku do 13 lutego 1924 roku oraz ustalono, że po tej dacie dzierżawa będzie określana wspólnie między pełnomocnikami miasta <span class="anon-block">K.</span>, a dzierżawczynią. Drugi z nich, również w kopii, to decyzja z dnia 23 kwietnia 1992 roku, nr GA <span class="anon-block"> (...)</span>, na podstawie której w operacie ewidencji gruntów miasta <span class="anon-block">K.</span> zostały wprowadzone zmiany polegające na tym, że do pozycji rej. nr <span class="anon-block">(...)</span> figurującej na rzecz władającego gruntem o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha <span class="anon-block">R. S.</span>, syna <span class="anon-block">W.</span>, została dopisana jego żona <span class="anon-block">J. S.</span>, córka <span class="anon-block">S.</span> oraz współwładający <span class="anon-block">H. S.</span>, syn <span class="anon-block">W.</span> i jego żona <span class="anon-block">C. S.</span>, córka <span class="anon-block">P.</span>, przy czym z uzasadnienia tej decyzji wynika, że na podstawie zeznań stron oraz dokumentów załączonych w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że działkę w roku <span class="anon-block">(...)</span> otrzymała pani <span class="anon-block">M. K.</span>, tj. babka <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>, na mocy umowy dzierżawy bezterminowej od wójta <span class="anon-block">G. K.</span> z dnia 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku pod budowę budynku mieszkalnego, a po śmierci dzierżawcy działkę tę objęła we władanie córka – <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, tj. matka <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>. W ocenie sądu przedłożone przez uczestniczkę dokumenty w żaden sposób nie obalają domniemania prawdziwości informacji zamieszczonych w założonym przez <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> zbiorze dokumentów. Po pierwsze obydwa złożone przez uczestniczkę dokumenty zostały przez nią złożone w kopiach nie mogących, w sposób oczywisty, stanowić podstawy do ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Po drugie, należy wskazać na znaczną rozbieżność czasową pomiędzy umową bezterminowej dzierżawy z dnia 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku, a datą zawartej w dniu 22 czerwca 1967 roku umowy darowizny. Zawarcie w dniu 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku przez <span class="anon-block">M.</span> <em> <!-- --> primo voto</em> <span class="anon-block">S.</span> <em> <!-- --> secundo voto </em> <span class="anon-block">K.</span> umowy dzierżawy, nie wyklucza możliwości wystąpienia późniejszych zdarzeń prawnych, na podstawie których ona, lub jej córka <span class="anon-block">M. S. (1)</span> stała się właścicielką opisanej w umowie nieruchomości. Wskazać bowiem należy, że jak wynika z oświadczenia <span class="anon-block">M. S. (1)</span> zawartego w treści aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 1967 roku, miała ona stać się właścicielką nieruchomości na podstawie sporządzonego „przed wojną” na mocy aktu notarialnego od <span class="anon-block">G. K.</span>. Datę zawarcia umowy dzierżawy (<span class="anon-block">(...)</span> rok), a rozpoczęcie działań wojennych (1929 rok) dzieli szesnaście lat. Co prawda <span class="anon-block">M. S. (1)</span> w dacie zawierania umowy darowizny nie dysponowała przedmiotowym aktem notarialnym, ale do założonego Zbioru dokumentów zostało już dołączone zaświadczenie wydane przez Biuro Gromadzkiej Rady Narodowej w <span class="anon-block">K.</span>, że <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, zamieszkała w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span>, jest właścicielką placu o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> oznaczonego na planie numerem <span class="anon-block">(...)</span>, położnego w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">P.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span>, bliżej przedstawionego na planie sporządzonym w 1967 roku przez inż. geodetę <span class="anon-block">H. Ł.</span>. Znamienny jest też fakt, że Gmina <span class="anon-block">K.</span> w odpowiedzi na wniosek do wniosku się przyłączyła, nie oponując mu i nawet nie próbując przedstawiać jakichkolwiek dowodów na fakt, że to Gmina jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości.</p> <p>W ocenie sądu ustaleniom tym nie przeczy również treść decyzji z dnia 23 kwietnia 1992 roku, w której uzasadnieniu wskazano, że ustaleń, że działkę otrzymała <span class="anon-block">M. K.</span>, tj. babka <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>, na mocy umowy dzierżawy bezterminowej od wójta <span class="anon-block">G. K.</span> z dnia 13 lutego <span class="anon-block">(...)</span> roku pod budowę budynku mieszkalnego, dokonano na podstawie zeznań stron oraz dokumentów załączonych w toku postępowania wyjaśniającego, przy czym z treści decyzji nie wynika, jakie to były dokumenty. Z ustaleń dokonanych przez sąd w toku niniejszego postępowania, ani Gmina <span class="anon-block">K.</span>, ani Starostwo Powiatowe w <span class="anon-block">O.</span> nie dysponują żadnymi dokumentami, z których wynikałby tytuł własności nieruchomości objętej wnioskiem, czy też nieruchomości składającej się z działki oznaczonej <span class="anon-block">numerem geodezyjnym (...)</span>, ani na rzecz <span class="anon-block">G. K.</span>, ani na rzecz jakichkolwiek osób prywatnych.</p> <p>Dlatego w ocenie sądu wpisy w Zbiorze dokumentów nr <span class="anon-block"> (...)</span> odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu i treść wpisu prawa własności <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">M.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span> do nieruchomości opisanej w Zbiorze dokumentów należy uznać za wiarygodną.</p> <p>Choć w orzecznictwie przyjmuje się, że obalenie domniemania prawnego może nastąpić także na skutek czynności podjętych przez sąd z urzędu, to nie należy tego traktować jako zasady, tylko jako wyjątek od zasady, że to na stronie kwestionującej domniemanie spoczywa ciężar dowodowy. Przykłady z orzecznictwa, gdzie dopuszczono możliwość obalenia domniemania z urzędu wskazują, że chodzi o sytuacje, w których mamy do czynienia czy to z jakąś nieporadnością strony, niereprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika, czy też z interesem społecznym, publicznym przemawiającym za tego rodzaju inicjatywą dowodową z urzędu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 1997 roku, II CKN 378/97). W rozważanej obecnie sprawie takich okoliczności nie sposób się dopatrzyć. Nie sposób wskazywać na nieporadność uczestniczki <span class="anon-block">A. B.</span> uzasadniającej podejmowanie czynności z urzędu przeciwko domniemaniu, a tym bardziej o nieporadności Wójta <span class="anon-block">G. K.</span>, w którego wyłącznym interesie byłoby zaprzeczenie domniemaniu prawdziwości wpisów. Nie ma też mowy o jakimś interesie społecznym, publicznym, który przemawiałby za taką inicjatywą dowodową z urzędu. Sprawa dotyczy sporu w wąskim kręgu rodzinnym, obejmuje nieruchomość, która nie spełnia żadnego celu publicznego.</p> <p>Zgodnie natomiast z opisem mapy do celów zasiedzenia sporządzonej przez geodetę uprawnionego <span class="anon-block">M. S. (2)</span>, który dokonał podziału geodezyjnego <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha w ten sposób, że podzielił ją na <span class="anon-block">działki oznaczone numerami (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha i <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha, tj. o łącznej powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha – <span class="anon-block">działka nr (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha zawierająca się w granicach oznaczanych na mapie punktami granicznymi: <span class="anon-block">(...)</span> odpowiada <span class="anon-block">działce oznaczonej numerem (...)</span> opisanej w umowie darowizny zawartej dnia 22 czerwca 1967 roku w Państwowym Biurze Notarialnym w <span class="anon-block">O.</span> przed notariuszem <span class="anon-block">S. G.</span> za numerem Rep. <span class="anon-block"> A</span> <span class="anon-block"> (...)</span> oraz pokazanej na planie wydanym przez Powiatowe <span class="anon-block"> Biuro Geodezji i (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 06 czerwca 1967 roku za numerem <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Ustalenie, że <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">C. S.</span> nabyli własność przedmiotowej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr <span class="anon-block">(...)</span> umową darowizny z 22 czerwca 1967 roku oraz ustalenie, że wnioskodawca wnoszący o nabycie jej własności w drodze zasiedzenia na swoją rzecz jest jedynym spadkobiercą właścicieli nieruchomości, oznacza, że jest on już właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem, co skutkowało koniecznością oddalenia wniosku, o czym orzeczono w punkcie pierwszym postanowienia.</p> <p>Niezależnie od tych rozważań wskazać należy, że nie było w sprawie sporu co do tego, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca <span class="anon-block">działkę oznaczoną numerem (...)</span> znajdowała się od daty sporządzenia aktu notarialnego, tj. 22 czerwca 1967 roku w samoistnym posiadaniu <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małż. <span class="anon-block">S.</span>, a po ich śmierci ich syna <span class="anon-block">P. S. (1)</span>, a obecnie jego córki <span class="anon-block">A. S. (2)</span>. Przyznała to również kwestionująca wniosek uczestniczka <span class="anon-block">A. B.</span>, która szeroko wyjaśniała na temat prowadzonych prac budowalnych na nieruchomości i sposobu jej użytkowania.</p> <p>Dodatkowo tylko należy wskazać, że zarządzeniem z dnia 12 października 2023 roku pełnomocnik wnioskodawcy został pouczony, w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156(1))">art. 156<sup> <!-- -->( 1)</sup> k.p.c.</a> o możliwym wyniku sprawy poprzez wskazanie, że na podstawie przedstawionych sądowi dokumentów zasadne jest rozważenie, że <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">C.</span> małżonkowie <span class="anon-block">S.</span> są już właścicielami nieruchomości objętej wnioskiem bez konieczności stwierdzenia zasiedzenia na ich rzecz, bowiem takie korzystne dla nich skutki wynikają z faktu założenia zbioru dokumentów numer <span class="anon-block"> (...)</span> oraz zobowiązany do złożenia stosownego wniosku wieczystoksięgowego <em> <!-- --> (k.165). </em>W wyniku złożonego przez pełnomocnika wnioskodawcy wniosku, zarejestrowanego pod numerem <span class="anon-block">(...)</span> wniosek ten został oddalony postanowieniem z dnia 09 grudnia 2024 roku. Jak jednak wynika z uzasadnienia wydanego postanowienia podstawą oddalenia wniosku nie były względy merytoryczne, a niezłożenie prawidłowych dokumentów geodezyjnych dla działki objętej wnioskiem, tj. <span class="anon-block">działki nr (...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha, bowiem wnioskodawca do wniosku przedłożył wypis z rejestru gruntów dotyczący <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, tj. działki, która uległa podziałowi i nie istnieje, a przedłożona sądowi wieczystoksięgowemu mapa do celów zasiedzenia nie była zaopatrzona w klauzulę stwierdzającą, że dokument jest przeznaczony do dokonywania wpisów w księdze wieczystej. A zatem wyłącznie względy formalne stanowiły podstawę do oddalenia tego wniosku, nie zaś ocena sądu wieczystoksięgowego, że przedstawione dokumenty nie stanowią tytułu własności, skoro w uzasadnieniu postanowienia, w jego części prawnej, dodatkowo czytamy: „dla <span class="anon-block">działki numer (...)</span> o obszarze <span class="anon-block">(...)</span> ha położonej we wsi <span class="anon-block">(...)</span> w Sądzie Rejonowym w Ostrowcu świętokrzyskim urządzony został zbiór dokumentów numer <span class="anon-block"> (...)</span>. Do zbioru tego złożono między innymi wypis aktu notarialnego - umowy darowizny z dnia 22 czerwca 1967 roku Repertorium A numer <span class="anon-block"> (...)</span>, z którego wynika prawo własności na rzecz <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">C. S.</span>”.</p> <p>W punkcie drugim postanowienia, sąd, zgodnie z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 1)">art. 520 1 k.p.c.</a> orzekł, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.</p> <p>Sędzia Elżbieta Niebutkowska</p> </div>