I SA/Wa 396/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2007 r. sprawy ze skargi B. P. i P. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących B. P. i P. D. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) nakazuje wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżących B. P. i P. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania B. P. i P. D., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul.[...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o pow. [...]. W zaskarżonej decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny: Decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 1976 r. znak: [...] wywłaszczono część o pow. [...] nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność M. i B. W., J. S., A. P., A. P., S. P. i M. B.. Przedmiotowa nieruchomość zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr [...] z [...] kwietnia 1973 r. została przeznaczona pod budowę bazy warsztatowo — remontowej. Z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości zwrócił się jeden z poprzednich współwłaścicieli — S. P.. Następnie po śmierci wnioskodawcy w jego miejsce wstąpili spadkobiercy —B. P. i P.D. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu ww. nieruchomości z uwagi na brak wniosków pochodzących od wszystkich jej poprzednich współwłaścicieli. Po rozpatrzeniu odwołania B. P. i P. D., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.. z 2004 r. nr 261, poz. dalej: ugn) wniosek wszczynający postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi pochodzić od właściwego podmiotu, który jest uprawniony do wystąpienia z takim roszczeniem, czyli od poprzedniego właściciela, poprzednich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Merytoryczne rozpatrzenie sprawy zwrotu nieruchomości jest możliwe jeżeli postępowanie toczy się z udziałem wszystkich niezbędnych stron. Organ wskazał przy tym, że pogląd taki wynika m.in. z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 2217/98. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. P. i P. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazano, że zaskarżona decyzja narusza art. 7-20, 77 § 1 oraz 105 Kpa przez nierozpoznanie istoty sprawy i uznanie, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Zdaniem skarżących naruszono również art. 136 ust. 3 ugn przyjmując, iż postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości może prowadzone tylko na wniosek wszystkich byłych współwłaścicieli. W dalszej części skargi wskazano na naruszenie art. 98 § 1 Kpa poprzez niezawieszenie postępowania do czasu zapewnienia udziału w sprawie pozostałych stron względnie ustanowienie dla nich kuratora. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Stronami takiego postępowania są: poprzedni właściciele wywłaszczonej nieruchomości (względnie ich spadkobiercy), aktualny właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości oraz najemcy, dzierżawcy i użytkownicy wywłaszczonej nieruchomości. Jednak legitymację czynną do wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn, ma tylko poprzedni właściciel albo jego spadkobierca. W przypadku kiedy przed wywłaszczeniem nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, to z wnioskiem o zwrot może wystąpić każdy ze współwłaścicieli i wniosek taki wszczyna postępowanie. Wniosek pochodzi bowiem od podmiotu uprawnionego. Odrębną kwestią jest natomiast to, że dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych do wystąpienia z roszczeniem. Jednak nie można tego warunku odnosić do samego złożenia wniosku wszczynającego postępowanie. Pozostali współwłaściciele mogą bowiem wyrazić zgodę na zwrot nieruchomości już w trakcie postępowania, bądź też w przypadku braku zgody części ze współwłaścicieli, pozostali współwłaściciele mogą uzyskać wyrok sądowy w oparciu o art. 199 Kc dający im prawo do występowania o zwrot. Dlatego w tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skoro więc w przedmiotowej sprawie postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej zostało wszczęte na wniosek jednego z byłych współwłaścicieli –S. P., to w takiej sytuacji organ powinien był wezwać do udziału w postępowaniu pozostałych byłych współwłaścicieli. Natomiast w przedmiotowej sprawie organy pominęły te osoby (względnie ich spadkobierców), wydając decyzję bez ich udziału. Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przede wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów nie wchodząc w merytoryczną poprawność rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że postępowanie prowadzone było wadliwie, bez zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkich stron. W ponownym postępowaniu organ powinien zapewnić czynny udział wszystkim stronom postępowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.