II SA/Op 253/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia kontenerów na odpady postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] w O. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. UZASADNIENIE W skardze z dnia 24 lutego 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (data faktycznego wpływu do Sądu - 29 marca 2021 r.) Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] – zwana dalej "skarżącą", reprezentowana przez adwokata D. N., zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia kontenerów na odpady. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego z dnia 30 marca 2021 r., wezwano wnoszącego skargę pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia jej braków formalnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przez: - wskazanie numeru REGON strony skarżącej, - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi, - wskazanie, stosownie do art. 29 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", że osoby podpisujące pełnomocnictwo są umocowane do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej i w tym celu przedstawienie dokumentu potwierdzającego takie umocowanie, np.: uchwały wspólnoty o udzieleniu pełnomocnictwa lub o powołaniu zarządu uprawnionego do jej reprezentowania oraz uchwały ustalającej sposób reprezentacji, - przedłożenie dowodu potwierdzającego datę nadania skargi przesyłką pocztową, a to wobec braku urzędowej pieczęci na kopercie, w której przesłana została skarga. Opisane wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 6 kwietnia 2021 r., do rąk upoważnionego pracownika, co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (por. – karta nr 17 akt sądowych). W wyznaczonym terminie adwokat D. N. nadesłał: 1) pełnomocnictwo ogólne z dnia 12 lipca 2019 r. do podejmowania przez niego wszelkich czynności przedprocesowych oraz procesowych i występowania w imieniu "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. przed sądami powszechnymi oraz przed Sądem Najwyższym, a także do występowania przed organami administracji publicznej i sądami administracyjnymi. 2) umowę o zarządzanie nieruchomością wspólną z dnia 10 grudnia 1999 r. zawartą pomiędzy C. P. (określanym jako prokurent) a "A" Spółką z o.o. z siedzibą w O., zwaną dalej zarządcą, 3) kserokopię potwierdzenia nadania na adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. przesyłki nr [...]. Na skutek zarządzenia z dnia 19 października 2021 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia w terminie 14 dni aktualnej i uwierzytelnionej (jeżeli będzie to kopia) uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] nr [...] w O. o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną podjętej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) - zwanej dalej: "ustawą o własności lokali", oświadczenia, czy wspólnota jest tzw. "dużą" czy "małą" Wspólnotą Mieszkaniową w rozumieniu art. 19 ustawy o własności lokali, a także uchwały wspólnoty – jeżeli została podjęta – zawierającej umocowanie do złożenia skargi do Sądu Administracyjnego ewentualnie innych dokumentów odnoszących się do wspólnoty i jej organów pozwalających na ocenę prawidłowości podjętych uchwał i czynności procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pismem procesowym z dnia 26 października 2021 r., pełnomocnik skarżącej oświadczył, że cofa skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Z kolei art. 57 § 1 P.p.s.a. stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym a tym samym, jak wskazuje na to treść art. 46 § 1 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Przy czym w art. 28 § 1 P.p.s.a. postanowiono, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu a art. 29 tej ustawy wskazuje, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zawierała ona braki formalne w postaci braku dokumentu, z którego wynikałoby, że osoba podpisująca skargę jest umocowana do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Opolu, wezwano skarżącą do usunięcia wskazanych braków formalnych. W terminie zakreślonym do uzupełnienia braków formalnych skargi adwokat D. N. odpowiedział na wezwanie, jednak nie można było na podstawie złożonych dokumentów przyjąć, że braki formalne skargi zostały prawidłowo uzupełnione. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali, zarząd wspólnoty mieszkaniowej kieruje jej sprawami i reprezentuje ją na zewnątrz. Z kolei art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali przewiduje, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że osoba, której właściciele lokali w umowie lub w uchwale powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, jest w granicach tego zarządu umocowana do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniach sądowych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt III CZP 106/16). Powyższy pogląd pozostaje jednak aktualny jedynie na gruncie procedury cywilnej. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 K.p.c. pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym katalog podmiotów uprawnionych do występowania został ograniczony. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Podkreślić zatem trzeba, że w tym przepisie nie wskazano "osoby sprawującej zarząd", jako podmiotu uprawnionego do reprezentowania strony w postępowaniu. Tym samym, ustanowiony przez ogół właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową zarządca nieruchomości wspólnej, nie spełnia przesłanki podmiotowej uprawniającej taki podmiot do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze pełnomocnika procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3272/17, dostępny w CBOSA na stronie internetowej https://otrzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy ustawy o własności lokali nie dostarczają podstaw do wywodzenia kwalifikacji podmiotowych administratora (zarządcy) jako pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej określony został w przepisach ustawy o własności lokali. Wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, ale ma ona z mocy prawa zdolność prawną, co wynika wprost z art. 6 ustawy o własności lokali. Co do zasady podmiotem uprawnionym do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd tej wspólnoty. Zarząd wspólnoty, powołany przez właścicieli lokali w drodze uchwały, reprezentuje tę wspólnotę stosownie do treści art. 21 ustawy o własności lokali. Nie jest to jednak jedyny możliwy sposób ustalenia zarządu nieruchomością wspólną i organu uprawnionego do reprezentacji wspólnoty. Ustawa o własności lokali w art. 18 ust. 1 stanowi bowiem, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). W takiej sytuacji nie ma potrzeby powoływania zarządu, o którym mowa w art. 21. Stosownie zaś do treści art. 33 ustawy w razie powierzenia zarządu osobie fizycznej lub prawnej, w trybie przewidzianym w art. 18 ust. 1, w braku odmiennych postanowień umowy, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4 ustawy. Z art. 18 ust. 3 wynika zaś, że jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w niniejszym rozdziale, tj. rozdziale 4 ustawy o własności lokali. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Wspólnotę na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali reprezentuje zarząd m.in. występuje w sądzie w sprawach wytoczonych przeciwko wspólnocie i pozywa do sądu w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Składa też oświadczenia woli w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Zarząd samodzielnie działa w sprawach mieszczących się w zakresie zwykłego zarządu, ewentualnie występuje w imieniu wspólnoty mieszkaniowej w sądzie w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu, jeżeli wynika to z upoważnienia ustawowego. W pozostałych sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebuje on zgody właścicieli lokali wyrażonej w uchwale, a do wytoczenia powództwa w takich sprawach potrzebuje pełnomocnictwa wyrażonego w uchwale właścicieli lokali (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I ACa 898/07). Bez takiego pełnomocnictwa zarząd nie może także upełnomocnić żadnej innej osoby do występowania w sądzie w imieniu Wspólnoty (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 949/14). Powierzenie więc zarządu nieruchomością wspólną zarządcy, tj. podmiotowi zewnętrznemu, odrębnemu od wspólnoty mieszkaniowej wymaga zawarcia przez wszystkich właścicieli lokali umowy w formie aktu notarialnego bądź też podjęcia stosownej uchwały. Ponadto, zarządca jest osobą "z zewnątrz", której uprawnienia do reprezentacji właścicieli lokali wynikają z czynności prawnej a nie z ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku zarządu. Przyjmuje się, że zarządca jest umocowany do samodzielnej reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej wyłącznie w zakresie czynności zwykłego zarządu, a do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd (za które należy uznać m.in. wniesienie skargi do sądu administracyjnego w imieniu wspólnoty mieszkaniowej) potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie takiej czynności oraz udzielająca pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Umocowanie takie może stanowić element umowy o powierzeniu mu zarządu nieruchomością wspólną. Gdy zarząd nieruchomością wspólną zostanie powierzony zarządcy, to zakres jego upoważnienia do działania w imieniu właścicieli lokali wynika z treści postanowień umowy lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a ustawy o własności lokali, a zarządca nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem, jeżeli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem albo też stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie o określeniu zarządu bądź uchwale o zmianie tej umowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1792/07; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt III CZP 129/08, opubl. LEX nr 470697; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1978/09). Przedłożone przez skarżącą dokumenty nie spełniają zaś powyższych wymogów, a tym samym nie mogą stanowić umocowania "A" Spółki z o.o. z siedzibą w O. do działania w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] przed sądem administracyjnym. Brak jest w tej sytuacji podstaw do umocowania adwokata D. N. do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty, przez "A" Spółkę z o.o., jako zarządcę nieruchomości. Składający w imieniu Wspólnoty skargę w niniejszej sprawie adwokat, został bowiem umocowany nie przez tę Wspólnotę, a przez zarządcę nieruchomości "A" Sp. z o.o. Ta natomiast nie została powołana, jako zarządca w umowie ustanowienia odrębnej własności lokali ani później zawartej w formie aktu notarialnego, ani też osobnej uchwale właścicieli lokali tworzących skarżącą Wspólnotę notarialne zaprotokołowanej. Stąd też nie mogła zostać potraktowana, jako organ uprawniony do reprezentacji skarżącej Wspólnoty, a co za tym idzie do udzielenia w jej imieniu pełnomocnictwa dla wnoszącego skargę adwokata. Co więcej, z przedłożonych dokumentów, jak uchwały właścicieli lokali z dnia [...], nr [...], wynika, że skarżąca Wspólnota ma powołany zarząd, o którym mowa w art. 20 i art. 21 ustawy o własności lokali. W tej sytuacji "A" Sp. z o.o. z siedzibą w O. nie może być zarządcą, o którym mowa w art. 18 ustawy o własności lokali, lecz co najwyżej faktycznym administratorem. Wreszcie, jak już wyjaśniono wcześniej, Spółka ta nie może być uznana za pełnomocnika Wspólnoty w świetle treści art. 35 § 1 P.p.s.a. W konsekwencji "A" Sp. z o. o. nie mogła skutecznie udzielić pełnomocnictwa adwokatowi D. N. do reprezentowania wspólnoty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To z kolei oznacza, że braki formalne skargi nie zostały prawidłowo uzupełnione i skutkuje odrzuceniem skargi. Odnosząc się do oświadczenia pełnomocnika o cofnięciu skargi wskazać należy w oparciu o art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., że wprawdzie przepis ten przewiduje możliwość umorzenia postępowania w przypadku, gdy skarżący skutecznie cofnie skargę, niemniej jednak umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostało ono prawidłowo i skutecznie wszczęte. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie z urzędu uiszczonego wpisu od skargi postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji.