I OSK 299/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge -Lissowska(spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 911/08 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 911/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], którą została utrzymana w mocy decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Nieruchomość warszawska przy ul. W. o pow. 548 m2 stanowiła własność S.N., J.C., H.D., Z.D. i A.M. niepodzielnie i była zabudowana budynkiem mieszkalnym przed 1945 r., a obecnie stanowi dwie działki ewidencyjne nr [...] o pow. 312 m2 (w granicach bryły budynku z wyłączeniem przylegającego do budynku tarasu i garażu) i nr [...] o pow. 340 m2 i jest własnością m.st. Warszawy. Z.D. złożył wniosek o przyznanie prawa do tej nieruchomości, ale orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1948 r., utrzymanym w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 1953 r. odmówiono tego prawa, zaś decyzją z dnia [...] maja 2001 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczeń o odmowie. W wyniku rozpoznania wniosku dekretowego w rezultacie Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., ustanowił na rzecz następców prawnych b. właścicieli prawo użytkowania wieczystego: 1) do udziału wynoszącego 0,2195 części w gruncie zabudowanym budynkiem, działka nr [...] o pow. 213 m2 na rzecz J.D. 0,0988 części, J.Ż. w 0,1006 części, Z.Ż. w 0,0201 części, 2) do gruntu zabudowanego garażem, działka nr [...] o pow. 340 m2, na rzecz J.D. w 0,4500 części, J.Ż. w 0,4583 części, Z.Ż. 0,0917 części, ustalając odpowiednio czynsz symboliczny, 3) odmówił J.D., J.Ż. i Z.Ż. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w działce nr [...] o pow. 213 m2 do udziału wynoszącego 0,7805, oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali 1, 2, 3, 4 i 5. W skardze na te decyzje J.R. podnosił, że zasadnicze znaczenie ma kwestia znajdujących się na gruncie zabudowań i ich stanu, w takiej bowiem części w jakiej doszło do sprzedaży zabudowań nie jest możliwe ustanowienie prawa na rzecz b. właścicieli, a w trakcie sprzedaży lokali w 1979 r. został dokonany wadliwy podział nieruchomości, gdyż działka nr [...] nie obejmuje tarasu i garażu, zaś ogród, taras i garaż obejmuje działka nr [...], co powinno zostać skorygowane. W rozważaniach Wojewódzki Sąd stwierdził: Przesłanki ustanowienia prawa użytkowania wieczystego rzeczy b. właściciela nieruchomości warszawskiej zawiera art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i są nimi złożenie w terminie wniosku i możliwości pogodzenia korzystania z nieruchomości z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że wniosek został złożony w terminie, a co do drugiej przesłanki to zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość znajduje się w strefie przeznaczonej pod mieszkalnictwo (uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 19 października 2006 r.), zatem przesłanki dekretowe zaistniały w sprawie. Decyzje ustanawiające prawo na rzecz następców prawnych b. właścicieli uwzględniały fakt trwałego rozdysponowania w latach 1979-1990 na rzecz osób trzecich udziałów w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...] w związku ze sprzedażą lokali, w tej części odmawiając przyznania prawa. Nie budzi wątpliwości, że udział w użytkowaniu wieczystym gruntu przynależny sprzedanym lokalom, w tym skarżącego, dotyczy działki nr [...] (oznaczonej przy sprzedaży [...]), na której posadowiony jest budynek, co wynika z aktów notarialnych, a wobec tego ustanowienie prawa do działki nr [...] w części, w jakiej nie została ona trwale rozdysponowana nie narusza praw właścicieli lokali. Natomiast co do działki nr [...], w granicach której znajduje się taras i garaż, skarżący, jak i pozostali właściciele lokali nie uzyskali w następstwie sprzedaży lokalu (decyzja i umowa) prawa do gruntu działki tej, nie dysponują bowiem żadnym tytułem prawnorzeczowym ani do działki, ani do obiektów znajdujących się na niej (taras, garaż). Skarżący nie ma zatem legitymacji do kwestionowania decyzji w tym zakresie. Z racji położenia tarasu względem wykupionego mieszkania można mówić o interesie faktycznym, co nie daje przymiotu strony i wobec tego co do tej części Samorządowe Kolegium powinno umorzyć postępowanie, jednak podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nie miało wpływu na wynik sprawy. Reprezentowany przez adwokata, J.R. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 zd. pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy poprzez: a) pozostawienie poza rozważaniami Sądu, zgłoszonego w skardze do WSA zarzutu naruszenia przez organ administracyjny art. 7 K.p.a. w zw. z art. 104 i 140 K.p.a. polegającego na pominięciu rozpatrzenia w toku postępowania administracyjnego kwestii, czy taras i garaż stanowią część składową budynku przy ul. W. w Warszawie, które to naruszenie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; b) przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ administracyjny niezgodnie ze stanem rzeczywistym w zakresie treści decyzji o sprzedaży lokali w budynku przy ul. W. w Warszawie, umowy sprzedaży lokalu nr 2 stanowiącego własność skarżącego oraz treści księgi wieczystej prowadzonej dla tego lokalu, a w rezultacie oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracyjny art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. 2. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1,2 i 3 oraz art. 8 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 232 § 1, art. 233 i art. 235 § 1 i § 2 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów przy ocenie legalności zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej, polegające na uznaniu za prawidłową decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego do gruntu na rzecz osób innych niż właściciela znajdującego się na tym gruncie budynku i będącego już w użytkowaniu wieczystym nabywców lokali w tym budynku. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że taras jest częścią składową budynku i dzieli jego los prawny, zatem skoro budynek stał się przedmiotem współwłasności właścicieli lokalu to również dotyczy to tarasu i wyjaśnienie tej kwestii w postępowaniu skutkowałoby innym rozstrzygnięciem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Postawiono w niej zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego i w takiej kolejności należy się do nich ustosunkować. Jako przepis prawa procesowego jaki – zdaniem skarżącego kasacyjnie –naruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny został wskazany art. 141 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej "P.p.s.a". Stanowi on, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku wszystkie te elementy zawiera. Przedstawiono w nim bowiem stan sprawy, zarzuty skargi, przepisy prawa jakie stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, a także wyjaśniono znaczenie zastosowanych przepisów i wyjaśniono w ich świetle rozstrzygnięcie w związku ze stanem sprawy oraz odniesiono się do zarzutów skargi, oceniając je w świetle stanu sprawy i przepisów stanowiących podstawę wyrokowania. Przepisu art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a. Wojewódzki Sąd nie naruszył. Skarżącemu natomiast w skardze idzie o to, że ww. przepis został naruszony dlatego, że Sąd pominął kwestie czy taras i garaż stanowią część składową budynku i że przyjął stan faktyczny ustalony przez organy, który jest niezgodny, jego zdaniem, ze stanem rzeczywistym. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a. dotyczy w istocie innej oceny przez skarżącego stanu sprawy, na podstawie której zapadło rozstrzygnięcie. Skarżący bowiem inaczej ocenia dokumentację sprawy i inne wyciąga z niej wnioski, aniżeli uczyniły to organy i Wojewódzki Sąd. Organy administracji zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, który był niezbędny do jej rozstrzygnięcia, tj. rozpoznania wniosku b. właściciela nieruchomości warszawskiej przy ul. W. do przywrócenia prawa do niej. Wymagało to ustalenia stron postępowania, stanu nieruchomości, terminu złożenia wniosku, planu zagospodarowania. Materiał dowodowy sprawy nie został zakwestionowany przez skarżącego, ale to, że jego zdaniem w sprawie należało przeprowadzić dodatkowe postępowanie. Jednak skarżący nie ma racji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), dalej "dekret", którego naruszenie zostało również zarzucone Sądowi. Zgodnie z uregulowaniami w/w przepisu, dotychczasowy właściciel mógł w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu przez gminę w posiadanie, zgłosić wniosek o przyznanie prawa do gruntu, a uwzględnienie tego wniosku dokonywało się, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania. Przesłankami jakie były niezbędne do rozpoznania wniosku b. właścicieli nieruchomości warszawskiej przy ul. W. było złożenie wniosku w terminie i możliwości pogodzenia korzystania z planem zagospodarowania. Z akt sprawy wynika bezspornie, że przesłanki te zostały spełnione, a także, że na nieruchomości znajduje się budynek wybudowany przed wejściem w życie dekretu. Powinno to zatem skutkować ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości, gdyż budynek do czasu rozpoznania wniosku stanowił własność b. właściciela. Jednak z akt sprawy wynikało i to, że stan nieruchomości nie był już taki sam, jak w dniu wejścia w życie dekretu. Dotyczyło to jej stanu prawnego. Na dzień rozpoznania wniosku lokale w budynku były sprzedane osobom trzecim, a wraz z nimi odpowiednie udziały w gruncie nieruchomości, przy czym dotychczasowa działka została podzielona na użytek sprzedaży w ten sposób, że wydzielono działkę po obrysie budynku i pozostałej części dawnej nieruchomości. Taki stan prawny musiał zostać uwzględniony w postępowaniu administracyjnym, przedmiotem którego było rozpoznanie wniosku dekretowego. Skutkiem takiego stanu prawnego było to, że wniosek dekretowy, wobec spełnienia przesłanek art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, mógł zostać uwzględniony tylko co do takiej części gruntu nieruchomości, która nie była przedmiotem prawa osób trzecich. Takie też zapadły decyzje w sprawie, a Wojewódzki Sąd uznał, że są one zgodne z ww. przepisem dekretu. Taka ocena odpowiada prawu. Skarżący natomiast zarzuca, w istocie w całym postępowaniu, że udział w prawie użytkowania wieczystego do gruntu, ustanowionego na rzecz następców prawnych b. właściciela jest nieprawidłowy. Wynika to z tego, jego zdaniem, że sprzedaż lokali w budynku, w tym jego, pociągnął za sobą prawo do gruntu pod tarasem. Zwrócić uwagę należy na to, że odmowa przyznania prawa użytkowania następcom prawnym b. właścicieli mogła nastąpić tylko do takiej części gruntu, do której prawa przeszły z gminy na rzecz osób trzecich. Do części, do której nikt poza gminą m.st. Warszawy nie ma tytułu prawnego nie można było odmówić przyznania prawa, bowiem przesłanki dekretowe zostały spełnione. Prawa osób trzecich wynikają z zawartych umów sprzedaży, poprzedzonych decyzjami i ujawnieniem tych praw w księgach wieczystych. Sprzedaż dotyczyła lokali i odpowiedniej części gruntu pod lokalami, pozostała część nadal stanowi własność m.st. Warszawy i do niej należało ustanowić prawo na rzecz następców prawnych b. właścicieli. Z prostego rachunku wynikało do jakiej części gruntu nabyły prawo osoby trzecie, a tym samym do pozostałej cześć i mogło być ustanowione prawo na rzecz b. właścicieli. Skarżący w istocie nie kwestionuje wyliczeń udziałów, a uważa tylko, że stan rzeczywisty jest inny. Zdaniem skarżącego to stan rzeczywisty, a nie prawny powinien być zostać uwzględniony w decyzjach załatwiających wniosek dekretowy. Jednak z przyczyn wyżej wskazanych nie można przyznać temu racji. Podkreślić jeszcze raz należy, że odmowa przyznania prawa mogła nastąpić tylko do takiej części nieruchomości, która przeszła na osoby trzecie i do której mają one tytuły prawnorzeczowe. Taki stan uwzględniły decyzje wydane w sprawie. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.R., a tym samym jego skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.