I SA/Kr 603/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...] przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną -skargę oddala- UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia D. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 13 lutego 2020r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w zakresie skargi na czynność egzekucyjną, działając na podstawie art. 138§1 pkt oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 256 ze zm. dalej-K.p.a.) w zw z art. 17, art. 18, art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 1438 ze zm. dalej-u.p.e.a.)-utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt administracyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego D. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i nr [...] wystawionego przez wierzyciela Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w W.. Zawiadomieniem z dnia 6 czerwca 2019r. nr [...] dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Banku Pocztowym SA. Zawiadomienie doręczono zobowiązanemu w dniu 24 czerwca 2019r. Zobowiązany pismem z dnia 1 lipca 2019r. wniósł skargę na egzekucje z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, stwierdzając, że egzekucja z rachunku bankowego pozbawiła zobowiązanego wpływu pensji w wysokości minimalnej, która została mu przekazana na rachunek bankowy w tym dniu co było niedopuszczalne. Kolejnym pismem z dnia 1 lipca 2019r. zobowiązany wniósł skargę na wszelkie egzekucje podnosząc zarzut przedawnienia, egzekucja jest prowadzona bez uprzedniego doręczenia tytułu wykonawczego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w piśmie z dnia 31 lipca 2019r. wezwał zobowiązanego do sprecyzowania żądań gdyż z ich treści nie wynikało w sposób jednoznaczny jaka jest intencja zobowiązanego. Zobowiązany w piśmie z dnia 23 sierpnia 2019r. poinformował, że składa skargę do wszystkich czynności dotyczących postępowania egzekucyjnego SM [...] i [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 16 września 2019r. nr [...] [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 21 listopada 2019r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Kolejnym pismem z dnia 13 grudnia 2019r. zobowiązany złożył skargę na czynności egzekucyjne prowadzone z jego konta bankowego. Z treści pisma wynikało, że intencją strony było zakwestionowanie zajęcia. Pismem z dnia 20 grudnia 2019r. wezwano zobowiązanego o wskazanie, którego zajęcia rachunku bankowego dokonanego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczy skarga. Pouczono zobowiązanego, że w przypadku braku wyjaśnień w tym zakresie pismo zostanie potraktowane jako skarga złożona w trybie art. 54§1 u.p.e.a. Pismem z dnia 13 stycznia 2020r. skarżący wskazał, iż chodzi o zajęcie środków w dniu 29 listopada 2019r. w kwocie 1.672,88 zł. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2020r. nr [...] [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie , zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W pisemnych motywach postanowienia, organ wskazał, że zgodnie z art.61a§1 K.p.a. gdy żądanie o którym mowa w art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowania nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jako ,,uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno-prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadało już rozstrzygnięcie. Zobowiązany w toku wcześniejszego (odrębnego) postępowania wnosił już ,,skargę na egzekucję z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego" kwestionując czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. dokonaną zawiadomieniem z dnia 6 czerwca 2019r. Organ I instancji postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2019r. skargę oddalił a organ II instancji postanowieniem z dnia 7 listopada 2019r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ wskazał, że zobowiązany składając pismem z dnia 1 lipca 2019r. kolejną skargę na tę samą czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. nie podniósł żadnych zarzutów pod adresem dokonanej czynności, nie podniósł żadnych okoliczności, które uzasadniałyby merytoryczne rozstrzygnięcie skargi na czynność. Skarga na tę czynność była już uprzednio rozpatrzona w odrębnym postępowaniu zatem zachodziła konieczność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie tej skargi z art. 61a§1 K.p.a. W skardze na powyższe, ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., skarżący podniósł, że prowadzona w stosunku do skarżącego egzekucja jest bezprawna i uszczupla jego dochody. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Przechodząc do kwestii zasadniczej w sprawie czyli zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną (zajęcie rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A.), Sąd podziela argumentację Dyrektora, że pod pojęciem "inne uzasadnione przyczyny" należy również rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, to jest, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W myśl art. 61a§1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało m.in. na podstawie art. 61a§1 K.p.a., dodanego ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy-Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2010r. Nr 6, poz. 18) i obowiązującego od dnia 11 kwietnia 2011r. Wskazana wyżej nowelizacja kodeksu pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Podkreślenia wymaga, że w przypadku odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a§1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015r. sygn. akt: II OSK 999/14- dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyr. NSA z 18 kwietnia 2012r. sygn. akt: II GSK 347/11-CBOSA). Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym dokonano interpretacji tego przepisu, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a§1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015r. sygn. akt: II OSK 2671/13-CBOSA). Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, w niniejszym przypadku prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. W rozpoznawanej sprawie okolicznością, na którą powołał się organ odmawiając wszczęcia postępowania było stwierdzenie, że istnieją w obrocie prawnym postanowienia rozstrzygające kwestię skargi na czynność egzekucyjną-postanowienie z 1 sierpnia 2019r. i 7 listopada 2019r. Okoliczność ta jest oczywista i nie wymaga przeprowadzenia czynności wyjaśniających. O tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy dostrzegalna jest identyczność czterech elementów identyfikujących stosunek administracyjnoprawny: podmiotów, przedmiotu, determinanty faktycznej oraz determinanty prawnej. Zauważyć należy, że decyzja administracyjna, która stała się decyzją ostateczną, zgodnie z zasadą trwałości może być wzruszona tylko w nadzwyczajnym trybie kontroli, ponadto tworzy stan powagi rzeczy osądzonej. Sytuację taką należy rozumieć jako skuteczne, jednostronne, trwałe skonkretyzowanie stosunku administracyjnoprawnego między stroną postępowania a organem administracji publicznej, który dokonał takiej konkretyzacji. Od tej pory wzajemne relacje stron stosunku kształtuje decyzja administracyjna, usuwając w cień abstrakcyjną normę prawa administracyjnego materialnego, stanowiącą podstawę postępowania zwieńczonego wydaniem decyzji. Zasada res iudicata stanowi przeszkodę wobec ponownej konkretyzacji tego samego stosunku administracyjnoprawnego, a więc w oparciu o niezmieniony stan faktyczny i prawny sprawy, kształtowany przez przepisy prawa materialnego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 249/13-CBOSA). Podkreślić należy, że organ ponownie nie może wszczynać postępowania i orzekać co do istoty sprawy w sprawie będącej już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia we wcześniejszym postanowieniu (postanowienia z 1 sierpnia 2019r. i 7 listopada 2019r.). W ocenie Sądu rozpoznające wniosek skarżącego organy, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., trafnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego. Odmowa wszczęcia postępowania uniemożliwia rozpoznanie merytoryczne sprawy. Podsumowując, po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.