II OZ 803/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia "S." S.A. Oddział w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 333/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "S." S.A. Oddział w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 333/20, odrzucił skargę "S." S.A. Oddział w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...]w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak wystawienia dokumentów handlowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 12 lutego 2020 r. "S." S.A. Oddział w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na ww. decyzję, załączając do niej pełnomocnictwo udzielone występującej w sprawie adwokat przez dyrektora zakładu – osoby nieujawnionej w KRS jako osoba uprawniona do reprezentowania spółki. W wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 30 marca 2020 r. pełnomocnik skarżącej została wezwana, pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, podpisanego przez osoby uprawnione do reprezentacji spółki. Wezwanie zostało doręczone w dniu 26 maja 2020 r. W załączeniu do pisma z dnia 2 czerwca 2020 r. pełnomocnik skarżącej przedłożyła odpis pełnomocnictwa ogólnego z dnia 15 czerwca 2016 r. udzielonego dyrektorowi oddziału przez zarząd spółki, informację z KRS co do sposobu reprezentacji spółki oraz odpis pełnomocnictwa z dnia 25 listopada 2019 r. udzielonego działającej w sprawie adwokat przez dyrektora oddziału. Uzasadniając odrzucenie przedmiotowej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że treść pełnomocnictwa z dnia 15 czerwca 2016 r. udzielonego dyrektorowi oddziału przez zarząd spółki może budzić wątpliwości co do tego, czy ma ono znamiona pełnomocnictwa do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi. Wątpliwości może również budzić status dyrektora zakładu jako pracownika w rozumieniu art. 35 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Niemniej jednak w ocenie Sądu zasadnicze znaczenie ma to, że pełnomocnik strony, który nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym i do którego nie mają zastosowania żadne przepisy szczególne, co do zasady nie może na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego skutecznie udzielić dalszego pełnomocnictwa (czy też pełnomocnictwa substytucyjnego) innej osobie, nawet adwokatowi czy radcy prawnemu. W tym kontekście Sąd zwrócił uwagę na art. 39 pkt 2 p.p.s.a, który głosi, że pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Odrębnymi przepisami w rozumieniu art. 39 pkt 2 p.p.s.a. są: art. 21 ustawy o radcach prawnych, art. 25 ust. 3 Prawa o adwokaturze, art. 41 ust. 5 ustawy o doradztwie podatkowym, art. 9 ust. 2 ustawy o rzecznikach patentowych. Przepisy te nie określają zasad i w ogóle nie przewidują możliwości przyjmowania pełnomocnictwa substytucyjnego od pełnomocników nieprofesjonalnych. W ocenie Sądu, w świetle art. 39 pkt 2 p.p.s.a. jest rzeczą dyskusyjną, czy na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego stosowanie konstrukcji dalszego pełnomocnictwa (czy też pełnomocnictwa substytucyjnego) jest w ogóle dopuszczalne poza zakresem zastosowania wymienionych przepisów szczególnych. Ale gdyby nawet przyjąć, że takiej dopuszczalności można upatrywać w przepisach ogólnych kodeksu cywilnego, to w niniejszej sprawie przesłanki w nich opisane również nie byłyby spełnione. Przepis art. 106 Kodeksu cywilnego stanowi, że pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Z dokumentów przedłożonych do akt takie umocowanie pełnomocnika nie wynika. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę uznając, że w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Zażaleniem "S." S.A. Oddział w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, a to na skutek niewłaściwego przyjęcia, że strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie, podczas gdy pełnomocnictwo procesowe do działania przed sądami administracyjnymi zostało udzielone przez osobę uprawnioną do reprezentacji Spółki; art. 46 § 3 w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że do skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis do działania przez wojewódzkim sądem administracyjnym, podczas gdy do skargi zostało złożone pełnomocnictwo, a w wyniku wezwania do uzupełnienia braków formalnych również dokument wykazujący, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona, tym samym umocowanie do działania zostało należycie wykazane. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) skarga wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie natomiast z treścią art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje skutek odrzucenia skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odrzucając zaskarżonym postanowieniem skargę "S." S.A. Oddział w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że z nadesłanego na wezwanie pełnomocnictwa ogólnego z dnia 15 czerwca 2016 r. nie wynikało umocowanie Dyrektora Zakładu M.S. do udzielania w imieniu "S." S.A. Oddziału w [...] dalszych pełnomocnictw, w tym do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi, który w imieniu ww. zakładu wniósł przedmiotową skargę. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Ocena treści przekazanego do Sądu pełnomocnictwa z dnia 15 czerwca 2016 r. pozwalała bowiem na odczytanie woli mocodawcy - Zarządu "S." S.A. z siedzibą w [...] - udzielenia M. S. - Dyrektorowi Zakładu "S." S.A. Odział w [...] umocowania do m.in. udzielania dalszych pełnomocnictw. Jak wynika z treści pełnomocnictwa z dnia 15 czerwca 2016 r., Zarząd "S." Spółki Akcyjnej z siedzibą w [...] udzielił Dyrektorowi Zakładu - M. S., pełnomocnictwa ogólnego i upoważnił go do "prowadzenia wszelkich spraw tej spółki w zakresie funkcjonowania jej wewnętrznej jednostki organizacyjnej działającej pod firmą "S." Spółka Akcyjna Oddział w [...]". Wskazano przy tym, że ww. pełnomocnictwo upoważnia w szczególności do dysponowania funduszami Oddziału, zawierania, zmieniania, rozwiązywania umów, dokonywania jednostronnych czynności prawnych, występowania w imieniu "S." S.A. przed instytucjami publicznymi, odbierania oświadczeń skierowanych do Spółki. O ile należy się zgodzić, że przywołane powyżej pełnomocnictwo nie zawiera zwrotu o treści zgodnej z art. 39 § 2 p.p.s.a., tj. o umocowaniu M. S. do udzielania dalszych pełnomocnictw, to jednak nie oznacza to, że z treści tego pełnomocnictwa nie wynika takie uprawnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, użycie w ww. pełnomocnictwie sformułowania "do prowadzenia wszelkich spraw" oznacza, że jest to upoważnienie do samodzielnego prowadzenia spraw Oddziału w [...] Spółki "S.", w tym do jego reprezentacji bez żadnych ograniczeń, poza koniecznością uzyskania zgody wynikającej z uchwały Zarządu "S." S.A. do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, o czym jest mowa w dalszej części omawianego pełnomocnictwa. Zakres tego pełnomocnictwa jest bardzo szeroki i nie zawiera zastrzeżeń ograniczających możliwość udzielania dalszych pełnomocnictw. Udzielanie przez spółkę podległej jej jednostce organizacyjnej pełnomocnictwa ogólnego do "prowadzenia wszelkich spraw" ma na celu usprawnienie działania tej jednostki poprzez skrócenie procesu decyzyjnego. Nielogicznym byłoby zatem udzielenie Dyrektorowi Zakładu upoważnienia do prowadzenia "wszelkich spraw" z jednoczesnym uniemożliwieniem mu udzielania dalszych pełnomocnictw celem realizacji tego upoważnienia. Powyższe doprowadziłoby bowiem nie do usprawnienia ale do sparaliżowania działania Oddziału. Z tych wszystkich względów uznać należało, że sporne pełnomocnictwo zawierało upoważnienie do udzielania przez Dyrektora Zakładu - M. S. dalszych pełnomocnictw do reprezentowania "S." S.A. Oddziału w [...]. W konsekwencji nie było w niniejszej sprawie podstaw do odrzucenia skargi. Niezależnie od powyższych ustaleń zwrócić należy ponadto uwagę, że z samego niewykazania umocowania przez pełnomocnika strony skarżącej do działania w jej imieniu, nie wynika upoważnienie Sądu do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że skarga może zostać wniesiona przez samą stronę. Konsekwentnie trzeba wobec tego przyjąć, że strona skarżąca mogła w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Biorąc pod uwagę, że wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa, Sąd powinien w takich przypadach podjąć próbę usunięcia braku formalnego skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez ponowne skierowanie stosownego wezwania bezpośrednio do strony skarżącej o usunięcie braku skargi przez jej podpisanie (por. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2353/15; z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1767/12; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14, z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15, publ. CBOSA). Odrzucenie skargi bez dokonania tej czynności przez Sąd uznać należałoby zatem za przedwczesne. Jak podnosi się w orzecznictwie, odrzucenie skargi bez uprzedniego bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2353/15; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14, publ. CBOSA). W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym.