II SA/Gl 1089/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...] UZASADNIENIE Po rozpatrzeniu wniosku M.B. (dalej jako skarżąca, strona) z dnia 8 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B.G. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole, lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Nadto wskazano, iż podczas prowadzonego postępowania ustalono, iż strona posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co również uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, a ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wskazuje, iż można przyznać świadczenie pielęgnacyjne w kwocie pomniejszonej o wysokość otrzymywanej renty. Na skutek wniesionego odwołania wnioskodawczyni sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, które zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W treści uzasadnienia wskazano, że strona nie spełnia warunków formalnych do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, ponieważ ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia. Organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który uznał powyższy przepis za częściowo niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium stwierdziło, że pomimo odroczenia wejścia w życie powyższego orzeczenia ustawodawca nie dokonał żadnych zmian w ustawie, które stanowiłoby jego wykonanie, dlatego organ orzekając na podstawie obowiązujących przepisów odmówił wnioskowanego świadczenia. Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła skargę do tut. Sądu, w której zarzuciła organom nieprawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nieuwzględnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. Skarżąca wskazała również na istotną różnicę pomiędzy pobieraną przez nią rentą z tytułu niezdolności do pracy, a wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Jednocześnie świadczenie powyższe nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) ustawy). Wypada się w tym miejscu odnieść do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, mocą którego stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazać wypada, iż prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać osoby, które są w wieku umożliwiającym podjęcie pracy w pełnym lub ograniczonym zakresie. Oznacza to zarazem, że osoby takie mogą zrezygnować z pracy lub jej nie podejmować z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą spełniającą wymogi wynikające z postanowień art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji uznać należy, że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w przywołanym wyroku uznać należy za trafne, pod warunkiem, że osoba uprawniona do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy zrezygnuje ze świadczenia rentowego Z akt sprawy bezspornie wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca miała ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jednocześnie wnioskodawczyni deklarowała chęć zrezygnowania otrzymywanej renty (świadczenia niższego), aby uzyskać uprawnienia świadczenia pielęgnacyjnego (świadczenie wyższego). Wypada w tym miejscu podkreślić, iż prawo do renty jest prawem zbywalnym (można z niego zrezygnować), dlatego też przyjmuje się w orzecznictwie, iż rezygnacja z tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. W związku z powyższym w realiach rozpoznawanej sprawy organy powinny poinformować wnioskodawczynię o możliwości dokonania przez nią wyboru świadczenia, a także o możliwości rezygnacji z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wstrzymania jego wypłaty oraz obowiązku przedłożenia zapadłej w tej sprawie decyzji. W niniejszej sprawie organy powyższych czynności zaniechały i z tego względu Sąd postanowił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wyeliminować z obrotu prawnego. Odwołując się w tym miejscu do treści art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co w ostateczności może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W związku z powyższym, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, a jedyną przeszkodą jest pobieranie przez stronę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, taka informacja winna być stronie przez organ udzielona. W tym wypadku, o ile strona zrezygnuje z pobieranego świadczenia, możliwe będzie płynne przejście z jego pobierania do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest przy tym taka koordynacja procedujących w sprawie organów, aby nie pozostawić osoby uprawnionej bez przysługującego jej świadczenia nawet przez krótki czas. Nawiązując do powyższych zapatrywań, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyżej poczynione rozważania i poinformuje stronę skarżącą o możliwości złożenia wniosku o rezygnacji z prawa do renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jego wypłaty. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.