I SAB/Ke 4/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M.P.-M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE M. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę o stwierdzenie przewlekłości postępowania i bezczynność organu Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddziału w Kielcach. Skarżący wniósł o orzeczenie, że nie obciąża go dług objęty tytułami wykonawczymi za okres 27 maja 2015 r. – 31 marca 2017 r. z powodu 5 – letniego okresu przedawnienia, ponieważ organ, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postepowania egzekucyjnego, więc nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. Skarżący ponadto, z powodu bezpodstawnego, 6 - letniego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, umorzonego 26 sierpnia 2021 r., zajęcia rachunków bankowych, a przez to narażenia skarżącego na poniesienie bezpodstawnych szkód, wniósł o zasądzenie od organu: odszkodowania w wysokości 100 tys. zł, zadośćuczynienia w wysokości 100 tys. zł. W ocenie skarżącego organ winny jest zaniedbana w prowadzonym postępowaniu i przeoczenia kwestii przedawnienia roszczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z 30 marca 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, jak zakwalifikował pismo skarżącego z 22 lutego 2022 r., ponieważ postępowanie egzekucyjne w dacie wniesienia skargi nie było już prowadzone. Postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne wobec nieściągalności i jednocześnie uchylił zajęcia rachunków bankowych dłużnika. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach postanowieniem z 2 czerwca 2022 r. uchylił postanowienie Dyrektora ZUS z 30 marca 2022 r. zarzucając m.in. niesprecyzowanie intencji skarżącego zawartych w piśmie z 22 lutego 2022 r. Z akt administracyjnych sprawy ponadto wynika, że w odpowiedzi na wezwanie organu o sprecyzowanie pisma z 22 lutego 2022 r. skarżący wyjaśnił, że jego intencją jest złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Na rozprawie 8 grudnia 2022 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego oświadczył, że próba kontaktu ze skarżącym okazała się bezskuteczna. Z korespondencji zwrotnej skierowanej do Zakładu Karnego w S. O. wynika, że skarżący został zwolniony. Pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te w żadnej części nie zostały pokryte przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2022.329 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej na akt lub czynność objętą zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. gdy bezczynność lub przewlekłość dotyczy niewydania w ogóle lub niewydania w terminie: decyzji administracyjnych (pkt 1), postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (pkt 2), postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (4a). W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi ZUS oddziału w Kielcach przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania egzekucyjnego, które "bezpodstawnie" trwało 6 lat. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że przewlekłość postępowania egzekucyjnego nie może być kwestionowana na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., bowiem przepis ten nie przewiduje możliwości wniesienia bezpośredniej skargi w tej sprawie. Jest to spójne z regulacjami ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. [...] dalej "u.p.e.a."), która zawiera własne, typowe dla postępowania egzekucyjnego rozwiązania w tym zakresie. Z przepisu art. 54 u.p.e.a. (w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji u.p.e.a. dokonanej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 2070 – art. 13 ust. 1 tej ustawy: "Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe"), zobowiązanemu przysługuje skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1), postanowienie w tej sprawie wydaje organ egzekucyjny; na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W konsekwencji aby zakwestionować przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarżący powinien złożyć skargę w tej sprawie do organu egzekucyjnego. Organ tę skargę rozpatrzy i wyda postanowienie. W razie nieuwzględnienia skargi przez organ egzekucyjny, wyda on postanowienie o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, na które skarżący będzie mógł wnieść zażalenie do organu wyższego stopnia. Dopiero gdy i ten organ wyda postanowienie niekorzystne dla skarżącego, będzie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Nie będzie to jednak skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, ale skarga na postanowienie organu wyższego stopnia w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga do sądu administracyjnego przysługuje w takim przypadku na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. (skarga na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie). Powyższe oznacza, że skarga do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalna. Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w punkcie 2 sentencji postanowienia, sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. [...]).