I SPP/Go 77/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprzeciwu I.M. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 77/20 wydanego na skutek wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok postanawia: zmienić postanowienie Referendarza sądowego w ten sposób, że przyznać skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE I.M., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu wczasowego o pow. 440m² poł. w [...]. Nie posiada oszczędności, wierzytelności czy innych praw majątkowych. Otrzymuje zasiłek przedemerytalny w kwocie 1.034 zł. Wśród zobowiązań i stałych wydatków wymieniła alimenty na syna w wysokości 338,35 zł i koszty komornicze w kwocie 163,04 zł. Dodała, że zobowiązania i egzekucje z tego tytułu pozostają w jurysdykcji komornika sądowego w [...]. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, pełnomocnik nadesłał kopie przekazów pocztowych świadczenia z ZUS w kwocie 532,61 zł każdy za okres od maja do sierpnia 2020 r., kopię zeznania podatkowego PIT-37 z wykazanym dochodem za 2019 r. w kwocie 14.581,88 zł, kopię wypisu z protokołu ugody z dnia [...] stycznia 2018 r. w której skarżąca zobowiązuje się do płacenia alimentów na rzecz syna K.M. w kwocie 1.300 zł miesięcznie oraz miesięcznych rat w kwocie 520 zł tytułem zaległych alimentów, a także kopię aktu notarialnego z dnia [...] września 2013 r., na podstawie którego skarżąca przeniosła własność swojego udziału w nieruchomości na rzecz P.Ż. w celu zwolnienia z długu. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, nie ma też czynnych rachunków bankowych. Obecnie mieszka wraz z synem i jego ojcem i nie ponosi z tego tytułu żadnych kosztów. Pismem z dnia [...] września 2020 r. nadesłano zestawienie aktualnie prowadzonych wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych wraz z aktualnym stanem zadłużenia. W odpowiedzi zaś na wezwanie z dnia 29 września 2020 r. dotyczące sposobu wykorzystania Domu Wczasowego poł. w [...] i ewentualnych dochodów skarżącej z tego tytułu, pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu posiadania ww. nieruchomości, bowiem została ona nieodpłatnie użyczona P.M., który prowadzi tam działalność gospodarczą. Na potwierdzenie tego pełnomocnik przedłożył kopię umowy użyczenia z dnia [...] grudnia 2017 r. Postanowieniem z dnia 16 października 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 77/20 Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia Referendarz wskazał, ze skarżąca jako właścicielka Domu Wczasowego poł. w [...], nie podnosiła, aby była w jakikolwiek sposób ograniczona w rozporządzaniu ww. nieruchomością czy też, aby nieruchomość ta była zajęta. Referendarz podkreślił, że posiadanie przez stronę majątku, w szczególności nieruchomości, która nie służy zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy albowiem strona może uzyskać środki pieniężne w drodze jej zbycia, wydzierżawienia bądź obciążenia, celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej. Dodatkowo podkreślił, że skarżąca nieodpłatnie użyczyła ww. nieruchomość P.M. w celu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Na powyższe postanowienie skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. poprzez odmowę przyznania prawa pomocy, w sytuacji, gdy zostało wykazane, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że skarżąca osiąga dochody poniżej minimum socjalnego. Ponadto, prowadzone są wobec niej liczne postępowania egzekucyjne. Co do kwestii posiadanego majątku pełnomocnik podkreślił, że nieruchomość w [...] jest obciążona wieloma hipotekami umownymi i przymusowymi. Ze względu na liczne zajęcia egzekucyjne skarżąca nie ma realnej możliwości zbycia nieruchomości i uzyskania z tego tytułu jakichkolwiek środków finansowych. Podobnie ma to miejsce z realną możliwością uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania z odpłatnego udostępnienia obiektu w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie do kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09). W rozpoznawanej sprawie skarżąca podniosła, że nie ma środków finansowych na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Uzyskuje zasiłek przedemerytalny w wysokości 532,61 zł, który w całości przeznacza na alimenty na syna oraz pokrycie kosztów komorniczych. Wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne. Mieszka u syna i jego ojca, nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów. Skarżąca nie posiada oszczędności, rachunków bankowych i pojazdów mechanicznych. Należy zauważyć, że słusznie Referendarz wskazał, że skarżąca jest właścicielem Domu Wczasowego poł. w [...] o pow. 440 m² i wartości 1.000.000 zł. Na etapie wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podnosiła, aby była w jakikolwiek sposób ograniczona w rozporządzaniu ww. nieruchomością czy też, aby ta nieruchomość była zajęta (np. hipoteką). Jednak wraz ze sprzeciwem pełnomocnik skarżącej dołączył wydruk z księgi wieczystej dotyczącej ww. nieruchomości nr [...], z którego jasno wynika, że nieruchomość ta jest obciążona wieloma hipotekami umownymi i przymusowymi. Zatem zdaniem Sądu pełnomocnik skarżącej słusznie wykazał, że skarżąca, ze względu na liczne zajęcia egzekucyjne, nie ma realnej możliwości zbycia nieruchomości i uzyskania z tego tytułu jakichkolwiek środków finansowych. Zdaniem Sądu podobnie ma się rzecz z możliwością uzyskania środków finansowych z odpłatnego udostępnienia obiektu w [...]. Z nadesłanych przez pełnomocnika dokumentów wynika, że uzyskany z tego tytułu dochód ze względu na prowadzone postępowania egzekucyjne, podlegałyby natychmiastowemu zajęciu. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, należało uwzględnić sprzeciw strony skarżącej. Tym samym, na podstawie art. 260 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.