II SA/Rz 783/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej -skargę oddala- UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. znak: [...] Wojewoda [...] – działając w oparciu o art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. – po rozpoznaniu odwołania D. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. znak: [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej utrzymał ją w mocy. Rozstrzygnięcia te zapadły w następującym stanie sprawy. Decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010r. (znak: [...] Nr [...]) D. S. uznana została z dniem 22 stycznia 2010r. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku z tego tytułu. W związku z rozpoczęciem przez wyżej wymienioną z dniem 15 lutego 2010r. stażu w Banku [...] w U. w Punkcie Kasowym w L., który odbywała do dnia 30 listopada 2010r., decyzją z dnia [...] marca 2010r. (Nr [...]) Starosta [...] przyznał D. S. prawo do stypendium w kwocie 120% zasiłku tj. 860,40 zł brutto miesięcznie w okresie odbywania tego stażu. Z kolei decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. (znak: [...]) Starosta [...] orzekł o utracie przez wyżej wymienioną prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2010r. w związku z zakończeniem odbywania stażu. Wobec przedłożenia przez D. S. dyplomu ukończenia studiów, z którego wynika, iż ukończyła ona w dniu 9 listopada 2010r. studia w formie stacjonarnej w Szkole [...] w R. i po otrzymaniu zaświadczenia wskazującego, że z dniem 28 stycznia 2010r. wyżej wymieniona reaktywowała studia w systemie dziennym, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. (znak: [...]) Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu, zakończone wskazanymi wyżej decyzjami z dnia [...] marca 2010r. i z [...] grudnia 2010r. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2010r. Starosta [...] odmówił D. S. statusu osoby bezrobotnej od dnia 28 stycznia 2010r., uchylił swoją decyzję z dnia [...] marca 2010r., odmówił prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 15 lutego 2010r. i umorzył postępowanie w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2010r. w związku z zakończeniem odbywania stażu. Po rozpatrzeniu odwołania D. S. od tego rozstrzygnięcia Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011r. (znak: [...]) uchylił je w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia podnosząc, iż organ pierwszej instancji powinien najpierw przeprowadzić postępowanie w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i wydać w zależności od jego wyniku stosowną decyzję administracyjną, następnie zaś po uzyskaniu przez tę decyzję waloru ostateczności wydać rozstrzygnięcie w sprawie objętej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzjami z dnia [...] marca i z [...] grudnia 2010r. Wobec powyższego, Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. orzekł o utracie przez D. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem 28 stycznia 2010r. tj. z dniem podjęcia nauki w systemie dziennym. W uzasadnieniu wskazał na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia ..., wedle którego przez bezrobotnego należy rozumieć osobę nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych. W świetle powyższego, zdaniem organu, wykluczone jest posiadanie statusu osoby bezrobotnej przez osobę studiującą w systemie stacjonarnym. D. S. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o zaliczenie jej odbytego stażu i zaniechanie egzekwowania zwrotu wypłaconego jej stypendium. Podniosła, że faktycznie podjęła przerwane wcześniej studia, lecz zrobiła to jedynie po to, aby obronić pracę dyplomową. Podkreśliła, iż w związku z powyższym nie brała udziału w żadnych zajęciach, a swoje kontakty z uczelnią ograniczyła do kilku umówionych spotkań z promotorem jej pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie uznając, iż brak jest podstaw do jego uchylenia. Organ wskazał na art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia ..., zgodnie z którym starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, regulacje te w sposób jednoznaczny wskazują, iż gdy osoba bezrobotna podejmie studia w szkole wyższej w trybie stacjonarnym starosta obowiązany jest do orzeczenia o utracie przez nią takiego statusu bez badania przyczyn, dla których naukę taką podjęto. Sam bowiem fakt podjęcia studiów wyższych w systemie dziennym wyklucza możliwość posiadania statusu bezrobotnego. W odniesieniu do zarzutów odwołania Wojewoda podniósł, że akta sprawy nie wskazują na to, aby organ zatrudnienia prowadził postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego stypendium. Dopiero zaś w razie podjęcia decyzji nakładającej na stronę obowiązek zwrotu takiego świadczenia będzie ona mogła zakwestionować takie stanowisko w drodze odwołania. Wojewoda [...] zwrócił także uwagę na art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia ..., który przewiduje możliwość odroczenia terminu płatności, jak także rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, bądź umorzenia takiej należności w całości lub w części. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011r. D. S. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreśliła, że w doktrynie prawa wskazuje się, iż warunek nieuczenia się w szkole posiada znaczenie tylko dla osób pełnoletnich, zwłaszcza dla studentów studiów stacjonarnych, w przypadku których racjonalizacją wyłączenia statusu bezrobotnego jest to, że ze względu na obowiązki studenckie trudno byłoby im uczynić zadość warunkowi gotowości do podjęcia pełnowymiarowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca zaznaczyła, że jej sytuacja nie wskazuje, aby istniały jakieś racjonalne powody, dla których podjęcie przez nią studiów stacjonarnych kolidowałoby z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej, skoro ponowne zapisanie się przez nią na studia dzienne stanowiło jedynie wymóg formalny umożliwiający późniejszą obronę pracy dyplomowej. Brak zajęć na uczelni spowodował, że była ona w rzeczywistej gotowości do podjęcia pracy, którą faktycznie wykonywała przez 5 dni w tygodniu. D. S. podniosła, że orzeczenie w takiej sytuacji przez organ o utracie statusu osoby bezrobotnej stanowi przejaw automatyzmu w stosowaniu prawa, które nie znajduje uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji podkreślając, iż powołanie się przez skarżącą na pogląd przedstawiciela doktryny prawa nie ma w sprawie żadnego znaczenia w związku z faktem, iż organy administracji obowiązane są działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, katalog źródeł których jednoznacznie określa art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wedle art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym kontrolę wydawanych przez organy administracji aktów pod względem zgodności z obowiązującym prawem. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd kontrolujący decyzję (postanowienie) władny jest akt ten wzruszyć (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) Nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, oceniając sprawę w jej całokształcie zgodnie z art. 134 P.p.s.a. W ocenie Sądu, skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. nie naruszają prawa w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie. Organy należycie ustaliły stan faktyczny sprawy, dokonując jego prawidłowej oceny w kontekście właściwie powołanej podstawy prawnej. Podstawę tę stanowił art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), określanej dalej ustawą. Stanowi on, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Ten ostatni przepis zawiera definicję bezrobotnego przez którego należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych (podkreślenie Sądu), zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która spełnia szereg szczegółowo wymienionych dalej warunków. W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest, iż skarżąca D. S. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna w dniu 22 stycznia 2010r. Niesporne jest także, iż z dniem 28 stycznia 2010r. reaktywowała studia dzienne na Wydziale [...] Szkoły [...] z siedzibą w R. – kierunek: dziennikarstwo i komunikacja społeczna. Problemem natomiast, wokół którego skoncentrowane są zarzuty tak odwołania od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego jak i skargi jest kwestia interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy w kontekście spełniania przez skarżącą przesłanek warunkujących nabycie i utrzymanie statusu osoby bezrobotnej. Organy uznały, iż reaktywowanie przez D. S. studiów w systemie dziennym jest równoznaczne z zaprzestaniem spełniania przez wyżej wymienioną wymogów, warunkujących posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Wszak powołany art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie stanowi, iż aby uzyskać, a następnie utrzymać status bezrobotnego można studiować tylko w systemie niestacjonarnym. Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko, jak i uzasadniającą go argumentację, kwestionowaną przez skarżącą. W tym miejscu wskazać należy, iż unormowania ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem nie mogą być stosowane przez organy w sposób uznaniowy. Ustawodawca bowiem w sposób ścisły określił tak przesłanki pozytywne jak i negatywne uznania za bezrobotnego, nie przewidując tym samym uznaniowego przyznawania takiego statusu. Podnieść należy, iż punktem wyjścia przy wykładni przepisu prawnego powinna być analiza jego kontekstu językowego. Jeśli więc dany przepis w sposób jednoznaczny formułuje określoną normę postępowania, to właśnie w taki sposób należy go rozumieć. Zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy definicja osoby bezrobotnej - w ocenie Sądu - nie zawiera żadnych zwrotów niedookreślonych, nie dając przez to miejsca na ich dowolną interpretację. Wynika z niej w sposób nie budzący wątpliwości, iż osoba ucząca się w szkole w systemie dziennym, tak jak to miało miejsce w wypadku skarżącej, nie może jednocześnie posiadać statusu osoby bezrobotnej. W takiej zaś sytuacji, a więc gdy wywiedziona z analizowanego przepisu norma jest jednoznaczna, koniecznym jest rozumienie takiego przepisu jak faktycznie on brzmi. Prawidłowo uznając zatem, iż reaktywacja przez skarżącą studiów dziennych skutkuje brakiem możliwości utrzymania statusu bezrobotnego Starosta [...] pozbawił wyżej wymienioną takiego statusu z dniem 28 stycznia 2010r.,działając w tym zakresie na podstawie powołanego wyżej art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Pozbawienie tego statusu możliwe jest bowiem z chwilą, gdy osoba go posiadająca przestała spełniać normatywne kryteria określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. W niniejszej sprawie stało się to w dniu 28 stycznia 2010r., kiedy nastąpiło podjęcie przez skarżącą na nowo studiów dziennych. Sąd podkreśla, iż argumentacja D. S., iż jedynym celem reaktywacji studiów była chęć obronienia pracy dyplomowej, która nie wiązała się z systematycznym uczęszczaniem na zajęcia jest niezasadna. W świetle bowiem jednoznacznego brzmienia definicji bezrobotnego zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy nie mogą mieć znaczenia przyczyny, dla których określony w tym przepisie warunek w postaci braku pobierania nauki w systemie stacjonarnym nie jest spełniony. Ponadto poruszona w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji kwestia ewentualnego zwrotu stypendium pobieranego przez skarżącą z tytułu odbywania stażu w związku z utratą statusu bezrobotnego nie może mieć wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę legalności skarżonej decyzji, bowiem pozostaje ona poza granicami sprawy wyznaczonymi przez treść skarżonego rozstrzygnięcia (art. 135 P.p.s.a). Z przedstawionych względów Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011r.