II SA/Wr 755/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. H. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych M. H. i P. H. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr SOC-OP.621.1.78.2022.MR w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 23 marca 2022 r. przedstawiciele ustawowi (działając przez pełnomocnika) małoletniego K. H., wnieśli o zameldowanie małoletniego syna na pobyt stały pod adresem ul. [...] w G. Na uzasadnienie wniosku podali, że od dnia 15 kwietnia 2021 r. nie mieszka już jak dotychczas, u matki, ale przeprowadził się do ojca pod wskazanym adresem. Ma tam wszystkie swoje rzeczy, nocuje, tam odwiedzają go koledzy. Wskazano przy tym, że ojciec – P. H., nie może zameldować syna w mieszkaniu, bowiem nie ma do lokalu tytułu prawnego. Posiadał go ojciec – J. H., który zmarł [...] marca 2021 r., a na moment składania wniosku o zameldowanie, kwestia wstąpienia w stosunek najmu nie została jeszcze rozstrzygnięta. Burmistrz G. wszczął postepowanie w sprawie i do akt sprawy dołączył, zaliczając w poczet materiału dowodowego, wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 1 marca 2022 r. sygnatura akt [...], dotyczący wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym J. h., wraz z uzasadnieniem i protokołami zeznań świadków (wydruki z Sądowego Portalu Informacyjnego). Burmistrz wystąpił również o informację w przedmiocie liczby osób zgłoszonych na deklaracji jako zamieszkałych w lokalu oraz do szkoły małoletniego. Zakład U. w G. w odpowiedzi na zapytanie przesłał wykaz, z którego wynika, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje jedna osoba, przy czym Zakład podniósł, że są to dane nieaktualne, bowiem wykazują jako mieszkańca wyłącznie zmarłego J. H. Na podstawie tak skompletowanego materiału dowodowego, decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r., Burmistrz G. odmówił zameldowania K. H. na pobyt stały pod adresem ul. [...] w G. W uzasadnieniu podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że małoletni nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...]. W ocenie organu wynika to z pisma szkoły do której uczęszcza małoletni oraz włączonego materiału dowodowego ze sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w W. w sprawie o ustalenie stosunku najmu. Po rozpoznaniu odwołania strony, Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z protokołów zeznań sprawy o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu, w tym protokołów przesłuchań 3 świadków oraz rodziców małoletniego i uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku wynika bezspornie, że ojciec dziecka mógł tam pomieszkiwać, ale sam, bez syna. Organ przytoczył przy tym zeznania rodziców małoletniego, którzy w sprawie zeznali, że małoletni mieszkał z matką. W tym kontekście organ odwoławczy przytoczył treść art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 25 ust. 1 ustawy i podniósł, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przebywania małoletniego pod wskazanym adresem na pobyt stały. W ocenie Wojewody zebrany przez Burmistrza G. materiał dowodowy świadczy o tym, że małoletni w spornym lokalu nie zamieszkuje. Wojewoda podniósł, e nie tylko świadkowie, ale i sami rodzice, zeznali w postępowaniu przed sądem cywilnym, że małoletni zamieszkuje tylko z matką. Według organu, jest to materiał dowodowy wystarczający do uznania, że małoletni w lokalu nie zamieszkuje, zatem decyzja odmawiająca jego zameldowania tam na pobyt stały jest słuszna. Wojewoda zauważył również, że we wniosku o zameldowanie wskazane zostało, że małoletni ma obecnie zameldowanie na pobyt stały u matki, a zgodnie z obowiązującymi przepisami jednocześnie można mieć tylko jedno miejsce zameldowania pobytu stałego. Skoro małoletni takie posiada, a rodzice go nie wymeldowali, to oznacza że zamieszkuje on tam gdzie jest zameldowany. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, M. H. i P. H. wnieśli do skargę do tutejszego sądu, w której wnieśli o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 31 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U z 2022 r., poz. 1191 ze zm. ) bowiem zgromadzony w sprawie materiał nie dawał podstaw do odmowy zameldowania dziecka zgodnie z wnioskiem oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, i art. 77 i art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ wielokrotnie naruszył zasadę zaufania stron do organów państwa prowadząc postępowanie w sposób stronniczy. Zarzucono, że we wniosku wskazano świadków, którzy zgodzili się zeznawać przed organem na okoliczność zamieszkiwania małoletniego w lokalu przy ulicy [...], ale organ nie uwzględnił zgłoszonych środków dowodowych. Podniesiono także, że pełnomocnik we wniosku o zameldowanie przy ulicy [...] wskazał dotychczasowe miejsce zameldowania małoletniego na pobyt stały, bowiem zgodnie z treścią przepisów ustawy i ewidencji ludności, zameldowanie może zostać dokonane poprzez wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego. Z tego uprawnienia skarżący chcieli skorzystać, a oświadczenie o miejscu dotychczasowego pobytu stałego w żadnym razie nie świadczy o tym, że małoletni wciąż tam mieszka. Skarżący zarzucił również organowi zaniechanie przeprowadzenia innych środków dowodowych, jak np. z oględzin miejsca zamieszkania małoletniego, czy decyzji o dodatku mieszkaniowym wydanym na lokal przy ulicy [...], który dotyczy czterech osób tam zamieszkujących, a zatem bez małoletniego czy też orzeczenia dotyczącego małoletniego w zakresie potrzeby indywidualnego nauczania, które wskazuje na adres zamieszkania stałego przy ulicy [...]. Z uwagi na podnoszone okoliczności wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo Wojewoda Dolnośląski wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżący wnioskowi temu się nie sprzeciwili. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na wniosek strony, któremu druga się nie sprzeciwiła, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.) Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 529, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Burmistrza G., naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 28 ust. 1 tej ustawy, obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy: 1) w formie pisemnej, na formularzu, w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport, albo 2) w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ, o którym mowa w pkt 1, pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru. Obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu (art. 28 ust. 2). W niniejszej sprawie według twierdzeń skarżących ich małoletni syn K. H. zamieszkuje pod adresem ul. [...] w G., jednakże z uwagi na śmierć głównego najemcy lokalu (dziadka małoletniego wnioskodawcy) i nieuregulowane kwestie tytułu prawnego do lokalu, ojciec (również zamieszkujący pod wskazanym adresem) nie mógł samodzielnie dokonać zameldowania na pobyt stały przebywającego z nim syna. Według organów jednakże, kwestia przebywania w tym, lokalu K. H. jest sporna i nie została wykazana przez wnioskodawców. W ocenie Sądu jednakże organy nie ustaliły tej kwestii w sposób należyty. Głównym dowodem na jakim organy obu instancji oparły swoje ustalenia były zeznania stron i świadków w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w W., sygnatura akt [...], w sprawie wstąpienia przez P. H. w stosunek najmu po zmarłym ojcu. Tymczasem organom zupełni umknął fakt, że zeznania składane w tym postępowaniu nie mogą być miarodajne dla ustaleń w sprawie ponieważ strony i świadkowie słuchani byli w tym postępowaniu na okoliczność czy powód P. H. zamieszkiwał ze zmarłym ojcem na stałe do chwili jego śmierci (przesłanki wstąpienia w stosunek najmu z art. 691 kodeksu cywilnego). Wynika to zresztą wprost z załączonego do akt sprawy uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie. Z faktu tego wynikają zaś dwie konsekwencje – po pierwsze żadna ze słuchanych osób nie zeznawała na okoliczność zamieszkiwania dziecka w lokalu, ani nie była o to pytana, a po drugie, wszystkie zeznania dotyczą okresu do śmierci J. H., czyli do dnia [...] marca 2021 r. Natomiast wniosek o zameldowanie małoletniego złożony został rok później, a z jego treści wynika, że małoletni wprowadził się do ojca, do lokalu przy ulicy [...], już po śmierci dziadka, w kwietniu 2021 r. Mówiąc wprost, organy administracyjne nie mogły z zeznań składanych na okoliczność czy P. H. mieszkał z ojcem do marca 2021 r. wysnuwać wniosku, że K. H. nie mieszkał tam od kwietnia 2021 r. Stąd odmowa dokonania oględzin lokalu na okoliczność zamieszkiwania małoletniego we wskazanym lokalu czy przesłuchania świadków na okoliczność – co trzeba podkreślić – zupełnie inną, niż świadkowie ci zeznawali przed sądem, były bezpodstawne. Odnośnie do zaświadczeń zgromadzonych przez organ pierwszej instancji stwierdzić należy, że i one nie są wiarygodne. Sam podmiot je wystawiający – spółka zarządzająca nieruchomościami komunalnymi zaznaczyła bowiem, że z posiadanych danych i wystawionych zaświadczeń wynika, że w lokalu zamieszkuje jedna osoba, ale że jest to zmarły J. H. Odnośnie do podnoszonej przez organy kwestii, że sama strona zeznała że syn K. mieszka z matką wskazać trzeba, że że w protokole jest odnotowane, że jest to wskazane w aktach sprawy dotyczącej nie alimentacji, o sygnaturze akt IV RC 41/19, a zatem oświadczenie to dotyczy okresu o kilka lat wcześniejszego. W żadnym razie, protokoły z postępowania w sprawie [...] nie są dowodami na jakich można oprzeć ustalenia w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Z kolei w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W ocenie Sądu, organy w przedmiotowej sprawie nie sprostały powyższym obowiązkom. W konsekwencji należy stwierdzić, że opisane wyżej decyzje zostały wydane z uchybieniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje do ich uchylenia. Ponownie rozpatrując sprawę, organy wezmą pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku i przeprowadzą stosowne postępowanie dowodowe w omawianym zakresie oraz wydadzą decyzję. W szczególności organy winny dokonać oględzin lokalu, przesłuchać świadków na okoliczność czy małoletni przebywa w mieszkaniu przy ulicy [...], a w razie ustalenia, że małoletni tam zamieszkuje, ustalić zamiar i wolę przebywania w tym lokalu na stałe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Orzeczeni o kosztach wydano na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.